Σάββατο, 10 Δεκεμβρίου 2016

Ο Δημήτρης Καταλειφός διαβάζει Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης

Ο Δημήτρης Καταλειφός διαβάζει Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης

Ο ηθοποιός ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΤΑΛΕΙΦΟΣ συναντά τον ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ την Μεγάλη Τετάρτη 8 Απριλίου 2015 στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης και διαβάζει μερικά από τα αριστουργηματικά  του διηγήματα. Σε μια κατανυκτική ατμόσφαιρα ο λόγος του  ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ, η υποκριτική του ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΤΑΛΕΙΦΟΥ  και οι ήχοι των ψαλτάδων και μουσικών  ΚΩΣΤΑ ΚΩΣΤΑΝΤΑΤΟΥ& ΟΥΡΑΝΙΑΣ ΠΑΤΖΙΟΥ μπλέκονται γλυκά με τα αρώματα της άνοιξης.

 

«Το μυρολόγι της Φώκιας»

«Ερως Ηρως»

«Παιδική Πασχαλιά»

 

Παράλληλα οι ψάλτες και μουσικοί ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΣΤΑΝΤΑΤΟΣ-κρουστά, μαντολίνο και OYΡΑΝΙΑ ΠΑΤΖΙΟΥ  –νέι, κρουστά, φωνή , παρεμβαίνουν μουσικά δίνοντας κλίμα και αίσθημα στον μύθο και στη λυρικότητα των κειμένων του Σκιαθίτη Λογοτέχνη.

 

Λίγα λόγια για τον ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ του ΚΩΣΤΑ ΒΑΡΝΑΛΗ

2 Μαΐου 1937

Τις Κυριακές και τις μεγάλες γιορτάδες ο Παπαδιαμάντης πήγαινε πρωί-πρωί στον Αγιο Ελισσαίο, κοντά στον Παλαιό Στρατώνα, και έψελνε ανάμεσα στους απλοϊκούς πιστούς της συνοικίας. Εκεί πήγαινε και ο Μωραϊτίδης για τον ίδιο σκοπό. Έτσι ξαλαφρώνανε κι οι δυο την ψυχή τους από τις πίκρες της ζωής και παίρνανε ένα λουτρό καρτερίας, που τους δυνάμωνε τη δημιουργική τους ορμή. Τη Μεγάλη βδομάδα τον χάναμε. Εκτελούσε στην εντέλεια όλα τα χριστιανικά του χρέη σαν πειθαρχημένος καλόγηρος. Μα την Κυριακή του Πάσχα, κατά το μεσημέρι ο κυρ Στέφανος ερχότανε στο καφενείο και τον έπαιρνε στο σπίτι του να φάνε το πασχαλινό αρνί. Κατηφορίζανε κι οι δύο το λόφο, ο ένας με σκυμμένο το κεφάλι κι ο άλλος με την αλύγιστη περπατησιά του, γιατί τα γόνατά του ήτανε ξυλιασμένα από την αρθρίτιδα.

Στο τραπέζι μοσχοβολούσε κι άχνιζε το αρνί μέσα στο ταψί• μοσχοβολούσε το τυρί του Παρνασσού, η μαρουλοσαλάτα με τον άνηθο και το κρεμμυδάκι• μοσκοβολούσανε τα πορτοκάλια και λαμποκοπούσανε μέσα στη σουπιέρα τα κόκκινα τ' αυγά. Πόσοι πειρασμοί: Μα ο θρήσκος Παπαδιαμάντης πρώτα έκαμνε το σταυρό του, έλεγε το «φάγονται πένητες και εμπλησθήσονται...», οι άλλοι όρθιοι γύρω σταυροκοπιόντανε κι αυτοί κι ύστερα... Αι, ύστερα, άμα καθόντανε στο τραπέζι, ο κυρ Στέφανος, που ήξαιρε τα συνήθεια του φίλου του, του γέμιζε μια κούπα ρετσίνα. Ο κυρ Αλέξανδρος την έπιανε με τις δυο του φούχτες (γιατί τα χέρια του τρέμανε) και την άδειαζε ολάκερη «αμυστί» με μια συγκινητική λαχτάρα. Τότες το αίμα του ξυπνούσε και κύλαε ζεστό στις φλέβες του, τα μάτια του καθαρίζανε, η ψυχή του άνοιγε τα διπλωμένα φτερά της και τότε μονάχα αρχίζανε το φαγί. «Ητο ωραίον ρετσινάτον» (λέγει σ' ένα του διήγημα) «όλον άρωμα και πτήσις και αφρός»! Τι λυρικός καϋμός, τι αληθινός έρωτας για το κρασί!

Έτσι αυτές τις μέρες, που η εποχή μας τις ζεί με κάποιαν πεζότητα, πώς να μη θυμηθή κανείς τον καλό εκείνο καιρό, που η ποίηση και η πίστη ήτανε ζωντανά στοιχεία της ζωής. Τώρα τα πεύκα τα κόψανε όλα οι πολυκατοικίες. Οι λεύκες ξεραθήκανε κι ως τόσο δεν τις κόβουνε να λείψη ο πένθιμος εκείνος σκελετός τους, που τις κάνει να μοιάζουνε με υψηλούς ξύλινους σταυρούς σε κοιμητήρι. Η Δεξαμενή που ήτανε η ψηλότερη σκοπιά της Αθήνας, έχασε τον ουρανό και τη θάλασσα και κατάντησε σα μια πηγάδα. Και μείναμε εμείς τα ερείπια, οι παληοί κάτοικοι του ωραίου λόφου να θρηνούμε επάνω στα ερείπια του «εξωραϊσμού» του.

 

«Το μυρολόγι της Φώκιας»

Το διήγημα πρωτοδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Πατρίς” το 1908 και περιλαμβάνεται στην συλλoγή “Πασχάλινα διηγήματα” που εκδόθηκε στην Αθήνα  από τον εκδοτικό οίκο “Φέξη” το 1912.  Το διήγημα αυτό του Παπαδιαμάντη, που θεωρείται από τα καλύτερά του και ξεχωρίζει μέσα στην παγκόσμια λογοτεχνία , μας δίνει τον ιδεολογικό κόσμο του δημιουργού του. 

Η   γρια-Λούκαινα, κατεβαίνει στη θάλασσα για να πλύνει τα ρούχα στο αλμυρό νερό και να τα ξεβγάλει στο ποταμάκι που κυλάει εκεί κοντά. Είναι απόγευμα, κατά το ηλιοβασίλεμα και σε μια πλαγιά εκεί δίπλα ένας νεαρός βοσκός παίζει με τη φλογέρα του "φαιδρόν ποιμενικόν άσμα".  Η μικρή εγγονή της Λούκαινας, η Ακριβούλα,  ξεφεύγει από την επιτήρηση της μητέρας της και πηγαίνει να βρεί τη γιαγιά της. Καθώς δεν γνωρίζει το μονοπάτι, την κατευθύνει ο ήχος της φλογέρας και κάθεται για λίγο να ακούσει το τραγούδι του βοσκού, ο οποίος δεν την αντιλαμβάνεται. Η ώρα περνά και όταν αποφασίζει να φύγει έχει ήδη σουρουπώσει. Δεν καταφέρνει να βρει το μονοπάτι για να κατέβει στη θάλασσα και γλιστρώντας στην απότομη πλαγιά πέφτει στο νερό και πνίγεται. Κανείς δεν αντιλαμβάνεται το θάνατό της. Η γιαγιά της μάλιστα όταν ακούει τον παφλασμό νομίζει ότι είναι ο βοσκός που πετά πέτρες. Μόνο μια μικρή φώκια, πλησιάζει το άψυχο σώμα της μικρής και  αρχίζει να το μοιρολογά.

 

«Ερως Ηρως»

«Η βάρκα αραγμένη στην ακρογιαλιάν, η μπαρούμα δεμένη έξω εις ένα βράχον……. Και ο μικρός ναύτης, ο Γιωργής της Μπούρμπαινας, εξαπλωμένος επάνω εις την πρύμνην……. εκοιμάτο με ανοικτόν το όμμα……»

Η διάσταση ανάμεσα στις επιθυμίες και τις επιλογές είναι πάντοτε παρούσα στο έργο του Παπαδιαμάντη. Ο πειρασμός δεν είναι επιλογή ανάμεσα σε πράγματα θετικά ή αρνητικά· είναι επιλογή αποδοχής ή απόρριψης πραγμάτων που είναι ταυτόχρονα και αποκρουστικά και γοητευτικά.

Ο ερωτισμός του Παπαδιαμάντη, σύμφωνα με τον Π. Μουλλά, «είναι ένα φουσκωμένο ποτάμι που μολονότι ξεστρατισμένο από τη κοίτη του, ξεχύνεται ακράτητο και ταυτόχρονα υποδεικνύει τις ρωγμές ενός ακρωτηριασμένου ανθρώπου. Γιατί εδώ η συνεργασία των αισθήσεων είναι σχεδόν αδιανόητη. Η όραση αυτόνομη, γίνεται το κύριο μέσο διαφυγής για την ανεκπλήρωτη επιθυμία.»

Έτσι λοιπόν μόνος στη ζωή, μόνος και στη πάλη με το θεριό του έρωτα αποφάσισε να μείνει ο Παπαδιαμάντης. Φυλάκισε τον έρωτα στην έμπνευσή του και τον κρυφοκοίταζε μέσα από τους ήρωές του, ιδανικό, άγιο και απραγματοποίητο…

Σχετικές ειδήσεις
Παρουσίαση του βιβλίου Ο Στεναγμός των Πενήτων του Σταύρου Ζουμπουλάκη στο ΜΙΕΤ Θεσσαλονίκης
06.12.2016 10:38
To Μορφωτικό Ίδριμα Εθνικής Τραπέζης και οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου του Σταύρου Ζουμπουλάκη Ο Στεναγμός των Πενήτων δοκίμια για τον Παπαδιαμάντη στο βιβλιοπωλείο του ΜΙΕΤ Θεσσαλονίκη την Τρίτη 13 Δεκεμβρίου 2016.ΜΙΕΤ Θεσσαλονίκης
Παρουσίαση του βιβλίου Ο Στεναγμός των Πενήτων του Σταύρου Ζουμπουλάκη
03.10.2016 12:36
To Μορφωτικό Ίδριμα Εθνικής Τραπέζης και οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου του Σταύρου Ζουμπουλάκη Ο Στεναγμός των Πενήτων δοκίμια για τον Παπαδιαμάντη στο βιβλιοπωλείο του ΜΙΕΤ στην Θεσσαλονίκη την Πέμπτη 13 Οκτωβρίου 2016.
Ο Τελευταίος φθόγγος:  Μουσική βραδιά αφιερωμένη  στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη
23.05.2016 11:41
Ο Τελευταίος φθόγγος, Μουσική βραδιά αφιερωμένη στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη με αφορμή την επέτειο της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης την Παρασκευή 27 Μαΐου 2016 στο Βιβλιοπωλείο Eν Πλω.
Παρουσίαση έκδοσης για τον Γιώργο Σισιλιάνο στον Πολυχώρο του Συλλόγου Οι Φίλοι της Μουσικής
19.05.2016 11:36
Την Παρασκευή 27 Μαΐου και ώρα 13:00 θα γίνει η παρουσίαση της έκδοσης «Γιώργος Σισιλιάνος 1920 - 2005. Επετειακό Αφιέρωμα» του Συλλόγου Οι Φίλοι της Μουσικής, στον Πολυχώρο του Συλλόγου, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.
Χονολουλού και άλλα διηγήματα - Somerset Maugham
19.01.2016 10:35
Από τις εκδόσεις Άγρα κυκλοφορεί το βιβλίο Χονολουλού και άλλα διηγήματα - Somerset Maugham σε μετάφραση της Παλμύρας Ισμυρίδου.