Σάββατο, 25 Φεβρουαρίου 2017
Όλα άρχισαν από ένα αστείο
Δημοσίευση: Τρίτη, 23 Δεκεμβρίου 2014 12:16
Όλα άρχισαν από ένα αστείο

Όλα  άρχισαν από ένα «Αστείο», στη δεκαετία του εξήντα, τόσο αριστοτεχνικά δομημένο, που είναι δύσκολο να μην το πάρει κάποιος στα σοβαρά. Ο Μίλαν Κούντερα εισβάλλει στο λογοτεχνικό στίβο με ένα πρωτότυπο μυθιστόρημα λεπτής ειρωνείας.


Στο βιβλίο αυτό, που  ο κόσμος και οι άνθρωποι δεν είναι ελεύθεροι, απαγορεύεται το χιούμορ. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και με τη λογοτεχνία . Ο Λούντβιχ, ο ήρωας του βιβλίου, καταδικάζεται στο μαρτύριο του χρόνου ακριβώς επειδή αγνοεί τον βασικό κανόνα. Σ’ ένα ολοκληρωτικό σύστημα του οποίου οι αρμοί είναι τεχνητά συγκολλημένοι, το παραμικρό αστείο, η ευθυμία, το πηγαίο γέλιο μπορεί να οδηγήσουν στην κατάρρευση.  Κανείς, συνεπώς,  δεν έχει το δικαίωμα να αστειεύεται και δεν υπάρχει βαρύτερο αμάρτημα από αυτό.


Παρότι η τέχνη της τυραννίας ασκήθηκε και ασκείται αιώνες τώρα, ο άνθρωπος έβρισκε πάντοτε τρόπους να την παρακάμπτει. Και δεν είναι μόνο το αστείο που την απειλεί, είναι και η μνήμη. Ακριβέστερα, «ο αγώνας του ανθρώπου ενάντια  στην εξουσία, είναι αγώνας της μνήμης ενάντια στη λήθη». Σε αυτό τον αγώνα συμβάλλει τα μέγιστα και το μυθιστόρημα, έστω κι αν αποτελεί «καρπό μιας ψευδαίσθησης του ανθρώπου, της ψευδαίσθησης ότι μπορεί να καταλάβει τον άλλο».

Εκτύπωση
Περισσότερα
Καλιγούλας ή Χαίρε Καίσαρ!
21.02.2017 15:46
Ο Δημήτρης Στεφανάκης γράφει για τον "Καλιγούλα" του Αλμπέρ Καμύ με αφορμή την παρουσίαση του έργου στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, με τον Γιάννη Στάνκογλου στο ρόλο του Ρωμαίου αυτοκράτορα.
Για να κλείσει ο κύκλος του αίματος...
14.02.2017 14:25
Αν κοιτάξει κάποιος πίσω του τους μύθους που γέννησαν τα αριστουργήματα της λογοτεχνίας, τι θα δει; Ένα κύκλο αίματος που δεν εννοεί να κλείσει αιώνες τώρα. Κανείς δεν σκέφτηκε να λυτρώσει την καταραμένη γενιά του Οιδίποδα ή τους Ατρείδες ή την υπερβόρεια δυναστεία που υποθάλπει τον Άμλετ.
Η Αντιγόνη έξω απ' τον καθρέφτη
02.02.2017 14:11
Αν πρέπει να ξαναδιαβάσουμε την Αντιγόνη σήμερα, ύστερα από δυόμιση χιλιάδες χρόνια, θα πρέπει πρώτα να πάψουμε να την βλέπουμε στους καθρέφτες που ο πολιτισμός μας στήνει γύρω από τα αρχέτυπα της λογοτεχνίας, για να μην αισθάνεται αμηχανία. Αλλιώς η παρερμηνεία του μύθου ή μάλλον η βολική ερμηνεία του θα μας οδηγεί πάντα σε λανθασμένα συμπεράσματα. Η Αντιγόνη, βλέπετε, είναι, πρωτίστως, η πρώτη συνειδητά εξεγερμένη γυναίκα. Ας το παραδεχτούμε επιτέλους...
Καημένε Μπάτλερμπυ, καημένε κόσμε!
23.01.2017 13:25
Με την μεγαλοφυή επωδό του I would prefer not... θα προτιμούσα όχι, ο τιτάνας του αμερικανικού μυθιστορήματος, Χέρμαν Μέλβιλ, δοκιμάζει τις δυνάμεις του στην τέχνη του ύφους με την ακράδαντη πεποίθηση ότι η γλώσσα δεν είναι τίποτε άλλο παρά η μουσική των λέξεων. Ο Μπάρτλεμπι ο Γραφιάς δεν είναι μόνο ένα κείμενο που επιδέχεται πολλαπλές ερμηνείες. Είναι πρωτίστως ένα γλωσσικό κόσμημα, που η ποιητική του βασίζεται σ' ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Είναι ευτυχής συγκυρία για εμάς τους Έλληνες αναγνώστες το γεγονός ότι με το κείμενο του Μέλβιλ καταπιάστηκε ο Μένης Κουμανταρέας στην καλύτερη ίσως μεταφραστική του στιγμή.
Το
13.01.2017 16:45
Όταν η Ρώσικη πεζογραφική παράδοση διέφυγε στη Δύση, πήρε μαζί της όλα τα φετίχ με τα οποία σαγήνευσε το αναγνωστικό κοινό απανταχού της γης.
Οι Υπνοβάτες του Χέρμαν Μπροχ
02.01.2017 12:31
Αλήθεια, τι είχε στο μυαλό του ο Χέρμαν Μπροχ όταν συνέθετε την εμβληματική τριλογία του; Η αφηγηματική πορεία του μνημειώδους έργου του οδηγεί με στοχευμένα βήματα από την πεζογραφία στην ποίηση και στο πυκνό δοκιμιακό λόγο.
Μήπως είδατε την Ντόρα Μπρούντερ;
15.12.2016 14:20
Μπορώ να φανταστώ τον Πατρίκ Μοντιανό να παραμερίζει τις παραπανίσιες λέξεις οι οποίες συνωστίζονται στο μυαλό του δημιουργού όταν εκείνος ετοιμάζεται για το δρομολόγιο της συγγραφής. Ο Γάλλος νομπελίστας είναι ένας αργυραμοιβός του πνεύματος, σφιχτοχέρης με τη γλώσσα και τα συναισθήματα. Σε αυτή την αναζήτηση -αναζήτηση της Ντόρας Μπρούντερ ή του ίδιου του Παρισιού της Κατοχής;- εμπιστεύεται περισσότερο την γραφειοκρατία της εποχής ή αφήνει να φανεί κάτι τέτοιο για τη δημιουργία ενός ύφους που διαπνέει το βιβλίο του από την πρώτη ως την τελευταία αράδα του.
Ο Άμλετ δεν μένει πια εδώ
05.12.2016 15:09
Ανάμεσα στις αρχέγονες αφηγήσεις που συνέχουν το παγκόσμιο σώμα της λογοτεχνίας, ο υπερβόρειος μύθος του Άμλετ παραμένει αναλλοίωτος. Στο τέλος του εικοστού αιώνα ένας αμερικανός συγγραφέας, ο Τζον Απντάικ, επιχειρεί ένα σχόλιο που φωτίζει αλλιώς τη μοίρα του καταραμένου πρίγκιπα. Στο μυθιστόρημά του "Γερτρούδη και Κλαύδιος" ο Απντάικ παραδίδει ένα μάθημα προοικονομίας ενώ την ίδια στιγμή σκιαγραφεί με το δικό του τρόπο τα πρόσωπα του μύθου.