Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017

Έφη Μπίρμπα: Γράφοντας για τον «Σωσία» του Ντοστογιέφσκι

Έφη Μπίρμπα: Γράφοντας για τον «Σωσία» του Ντοστογιέφσκι

Σωσίας, του Φιοντόρ Ντοστογέφσκι: Το εγχείρημα

Ο Σωσίας είναι το δεύτερο έργο που γράφει ο Ντοστογιέφσκι, ιδιαίτερα αγαπητό στον ίδιο γιατί εισάγει στην λογοτεχνία την ιδέα του διχασμού της προσωπικότητας του ήρωα: αφηγείται κάποιες μέρες της ζωής του Γκολιάτκιν, ενός ασήμαντου υπαλλήλου, έγκλειστου σε ψυχωσικές διαταραχές ο οποίος σε στιγμές έντονης εσωτερικής κρίσης και κοινωνικού αποκλεισμού δημιουργεί τον σωσία, πλάθει ένα φανταστικό πρόσωπο κάποιον που του μοιάζει απόλυτα και στον οποίο εναποθέτει τις ελπίδες του για μια λιγότερο επώδυνη ζωή, μια ζωή μαζί μ' ένα πρόσωπο αγαπητό, έναν αρωγό, που τον παραπέμπει στον ίδιο τον εαυτό. Αυτή η κατασκευή καταλήγει να γίνεται μισητή, αηδιαστική όταν προδίδει τον πατέρα Γκολιάτκιν και αποκαλύπτει την πραγματική της πλευρά.


Ο Ντοστογιέφσκι εμβαθύνει στην κατάσταση της διάλυσης ενός ανθρώπου

Ο Σωσίας είναι η αφετηρία, η πρόθεση δεν ήταν εξής αρχής να κάνουμε την μεταφορά του στο θέατρο. Χρησιμοποιούμε κάποια επισόδεια του έργου για να μεγεθύνουμε το υλικό που έχει αποθηκεύσει ο Ντοστογιέφσκι στο έργο του και να το αποδώσουμε εκ νέου με μια ίσως περισσότερο ποιητική πρόταση. Το εγχείρημα σχετίζεται περισσότερο με το υποκειμενικό πλάνο του Γκολιάτκιν, αυτό που βλέπει, αντιλαμβάνεται ως πραγματικότητα, με την την μεγέθυνση της ανισορροπίας, της ευαισθησίας, της γελοιότητας, της ντροπαλοσύνης, της αναιμικής σχέσης με τους άλλους που βιώνει αυτή η μορφή. Η προσπάθεια εντοπίζεται στο να εμφανιστεί σκηνικά η ωμή αλλά απόλυτα φιλανθρωπική πρόθεση του Ντοστογιέφσκι να εμβαθύνει στην κατάσταση της διάλυσης ενός ανθρώπου.
 

Δεν διαφοροποιείται η κίνηση απ’ τον λόγο
 
Η βασική και εναρκτήρια πρόθεση είναι η διερεύνηση του σημείου σύνδεσης της εικαστικής επιτέλεσης (performance) με την αφήγηση και τον επίπλαστο ρεαλισμό της θεατρικής σύμβασης. Τα επισόδεια εμβολιάζονται με μια επαναλαμβανόμενη ερώτηση, πώς και πού συναντιέται το πραγματικό με μια ποιητική εικόνα. Η επιθυμία είναι να μπορέσει η εικόνα να συγκροτήσει το υλικό ώστε να εισάγει τον θεατή σε ποιητικές συνδέσεις. Στο μυαλό μου δεν διαφοροποιείται η κίνηση απ’ τον λόγο, είναι αναπόσπαστα στοιχεία μιας δράσης – εικόνας - επισοδείου, κίνηση ενυπάρχει στο στατικό, σπερματικός λόγος υπάρχει στην σιωπή. Και οι πέντε ηθοποιοί έχουν μακρά σχέση και στενούς δεσμούς με την έρευνα στην εικονοπλαστική χρήση του σώματος στην σκηνική δράση, έχουν βαθύτατο σεβασμό στην σκηνική χρήση του λόγου και της σιωπής, την οικονομία της κίνησης και την βύθιση στην ακινησία.

 

Info: Η Έφη Μπίρμπα γεννήθηκε το 1976. Είναι απόφοιτη της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών και τελειόφοιτη του μεταπτυχιακού προγράμματος Ψηφιακών Μορφών Τέχνης της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών. Έχει εργαστεί στο θέατρο και τον κινηματογράφο ως σκηνοθέτης, σκηνογράφος και βοηθός σκηνοθέτη. Έχει συμμετάσχει σε εκθέσεις με ζωγραφικά και ψηφιακά έργα βιντεοτέχνης.


Η παράσταση "Σωσίας" παίζετε από 21 Νοεμβρίου 2014 στο Θέατρο Ροές.

 

* Αναδημοσίευση από το περιοδικό Culturenow Mag, τεύχος 30

Σχετικές ειδήσεις
Σοφία Κορώνη: «Δεν έχω ιδέα»
27.01.2017 11:24
Η Σοφία Κορώνη μοιράζεται μαζί μας αγαπημένες φράσεις και σκέψεις για την παράσταση «Και θα σφάξουμε το κουνέλι. Η ζωή είναι ωραία. Η ζωή είναι καλή. Θα σφάξουμε το κουνέλι», η οποία παρουσιάζεται για δεύτερη χρονιά στο Bios έως τις 14 Φεβρουαρίου 2017.
Μιλτιάδης Φιορέντζης: Η ασφάλεια της κουίντας
14.07.2016 11:53
Το να κάνεις θέατρο είναι μια ουτοπία. Καταπιάνεσαι με πυριφλεγή ανθρώπινα ζητήματα τα οποία ξέρεις εκ των προτέρων ότι δεν έχουν απάντηση. Τότε γιατί να μπαίνεις στον κόπο; Φέτος, τον Ιούλιο, στην παράσταση Young Lear της Ιόλης Ανδρεάδη, καλούμαι να κοιτάξω την ουτοπία κατάματα. Πώς να παραδεχτείς επί σκηνής την τρωτότητα και την πτώση; Με τι κουράγιο να φλερτάρεις με την απόρριψη και την τρέλα; Όσο και αν η συνθήκη φαντάζει επισφαλής, είναι απείρως ασφαλέστερη από το να μένεις κοκαλωμένος στην κουίντα.
Ζαφείρης Νικήτας: Σκηνοθετώντας το Φιλάνθρωπο Όπλο
11.04.2016 16:28
Το Φιλάνθρωπο Όπλο είναι η ιστορία ενός φόνου, μιας οικογενειακής βεντέτας στην Κρήτη. Ένας έμπορος μεταξιού, ο Εμμανουήλ Γεωργίου Ζερβός, η κόρη του κι ο σύζυγός της εμπλέκονται σε ένα τρίγωνο βίας και στοργής. Ποιο είναι το κίνητρο του φόνου; Πώς αντιμετωπίζεται το πένθος; Πότε αποδίδεται η δικαιοσύνη;
Ελένη Τριανταφυλλοπούλου: Ένα γοτθικό μυθιστόρημα στη σκηνή του θεάτρου
15.03.2016 10:14
570 σελίδες, 154.000 λέξεις, 90 ημέρες εντατικής συγγραφικής δραστηριότητας, πάνω από έξι μήνες μελέτης και έρευνας. Αυτή θα μπορούσε να είναι μια συνοπτική αποτίμηση της ενασχόλησής μου με τη θεατρική μεταφορά του Καλόγερου. Η θεατρική διασκευή ενός μυθιστορήματος όμως είναι κάτι πολύ πιο σύνθετο από ένα μαθηματικό άθροισμα.
Έλλη Μερκούρη: «Από το Σκοτάδι στο Φως» - Οχτώ αποσπάσματα Αρχαίων Τραγωδιών
10.03.2016 14:32
«Από το Σκοτάδι στο Φως» - Οχτώ αποσπάσματα, τα οποία γλιστρούν αρμονικά το ένα μέσα στο άλλο, με κεντρικό άξονα το Φως και το Σκοτάδι. Οι τραγωδίες Οιδίποδας Τύραννος του Σοφοκλή, Επτά Επί Θήβας του Αισχύλου, Αντιγόνη του Σοφοκλή, Μήδεια του Ευριπίδη, Αίας του Σοφοκλή, Ανδρομάχη του Ευριπίδη, Βάκχες του Ευριπίδη, Πέρσες του Αισχύλου με τον δικό τους τρόπο απαντούν: για ποιο λόγο, ο τραγικός ήρωας δεν είναι σε θέση να "δει" το Φως και ζει μέσα στο Σκοτάδι; Γιατί ο χρόνος ο αναρίθμητος και μέγας φέρνει στο φως όλα τα κρύφια κι όταν τα φανερώσει, πάλι τα σκεπάζει...