Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016
Το Σύνδρομο Σταντάλ - Γιάννης Δούκας: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Τρίτη, 18 Νοεμβρίου 2014 10:22
Το Σύνδρομο Σταντάλ - Γιάννης Δούκας: Κριτική βιβλίου

Ο Γιάννης Δούκας κάνει μια δυνατή θεματική επιλογή για την ποιητική του συλλογή «Το Σύνδρομο Σταντάλ». Αφορμή σχεδόν κάθε ποιήματος αποτελεί ένα άγαλμα της Αθήνας (αλλά και του Λονδίνου και άλλων πόλεων). Έτσι, φέρει στο προσκήνιο ένα πάντα αγαπημένο θέμα της Ποίησης: την Ιστορία. Η Ιστορία είναι, όμως, ιδωμένη από ένα πρίσμα «σύγχρονης ιστορικότητας», μέσα από τα γλυπτά που είναι μεν στην πόλη αλλά δεν είναι «ουσιαστικά». Και μάλιστα αυτή η «ουσία» λαμβάνει το νόημα όχι μόνο της μαρμαρωμένης ύπάρξης, αλλά και της ουσίας (:του χρόνου) που δεν δίνουμε στα αγάλματα.


Ένας ποιητής , λοιπόν, αντιμέτωπος με το τρίπτυχο Ιστορία (ή Μυθολογία)-Γλυπτική- Ποίηση. Η Γλυπτική ενσαρκώνει την Ιστορία και η Ποίηση και τις δύο μαζί (αλλά και τον εαυτό της). Δύσκολο το εγχείρημα, όταν μάλιστα δεν είναι μόνο η Γλυπτική των αγαλμάτων η κρινόμενη αλλά και η ετεροτοπία (Φουκώ) που θα «έπρεπε» να επιφέρουν. Σαν νέος Καβάφης ο Γιάννης Δούκας δεν φέρνει στην επιφάνεια αφανείς ήρωες της Ιστορίας, αλλά αφανή-μη εκτιμώμενα από τους περαστικούς αγάλματα (φιγούρα που ζητούσε την ωδή της). Τα «αποκαλυπτήρια» όντως επιτυγχάνονται: ο ποιητής σε ωθεί να ξανασκεφτείς δρομάκια της Αθήνας (ή να ξαναπεράσεις παρατηρώντας) και να θυμηθείς πλήθος γλυπτών. Σου θυμίζει ιστορικά γεγονότα διηθημένα κριτικά. Σε μεγάλο βαθμό, επίσης, κρίνει την ίδια τη γλυπτική, θεωρώντας κάποιες φορές ασύμβατη την «επί τούτοις» μοντέρνα τέχνη κάποιων γλυπτών με τη μορφή που αναπαριστούν (ο Θησέας στην Πλατεία Κοτζιά ανέκφραστος....πλωτός και βυθισμένος ως τη μύτη).


Εμφανής είναι η διαφωνία του με την περιρρέουσα των γλυπτών κατάσταση, που προκύπτει από κατάφωρη ασυμφωνία των καλλιτεχνικών δημιουργημάτων με το περιβάλλον τους. Ο δρόμος, γκαλερί , καταχωνιάζει ζωή, τη διαιρεί και την εκθέτει.Τα αγάλματα δεν περνάνε μόνο απαρατήρητα αλλά και εκτίθενται, μολυσμένα από συμπεριφορές τραγικές (και σφούγγιζες τα χρώματα του σπρέι, τα βέβηλα, από πάνω της). Το Σύνδρομο Στανταλ στην Αθήνα δεν βιώνεται ως έχει· δεν πρόκειται για εκείνο το Υπέροχο-Φοβερό (Καντ) συναίσθημα αλλά για ένα άλλο που απέχει πολύ από αυτό. Πάντως και τα δύο «γλύφουν» τον εσωτερικό κόσμο του θεατή. Η συλλογή θα μπορούσε να χαρακτηριστεί διδακτική, μόνο από την άποψη της ποιητικής συμβουλής (που δεν εκφράζεται άμεσα) να δώσουμε σημασία πια στα αγάλματα και να ενημερωθούμε για αυτά.


Ως προς την Ποιητική, ο Δούκας ακολουθεί παραδοσιακή-«μνημειώδη» μορφή: σονέτο, και μάλιστα, στην αγγλική μορφή του (4+4+4+2). Οι ίαμβοι είναι καλοδουλεμένοι και είναι εμφανής η προσπάθεια του ποιητή να αναδείξει νέες πτυχές, κάνοντας επιτυχείς διασκελισμούς. Κάποιες φορές, όμως, η προσπάθεια αυτή είναι τόσο αισθητή, με αποτέλεσμα το ποίημα να γίνεται λιγότερο μουσικό . Αναφερθήκαμε προηγουμένως στη δυσκολία ανάδειξης του Τριπτύχου: όταν η κοινή θεματολογία των ποιημάτων (αγάλματα) και η Ιστορία (που αυτά φέρουν) είναι τόσο δυνατά στοιχεία,η Ποίηση μπορεί πολύ εύκολα να καταστεί απλό εργαλείο ανάδειξής τους. Μπορεί η ομοιοκαταληξία του Δούκα να θυμίζει «παλιά καλή εποχή», αλλά η συμπλοκή παλαιού και νέου ήταν πάντα κάτι τολμηρό και κοπιώδες. Ποιητές «μεγαλύτεροι» από τον νεόκοπο Δούκα κατάφεραν να μην επαφίενται στην αξία της Ιστορίας που αναδιηγούνται ποιητικά, αλλά να ορθώνονται υπέρ αυτής. Το αντιλαμβανόμαστε αν συγκρίνουμε το ποίημα Ο γυρισμός ποτέ της συλλογής με το Σημείο αναγνωρίσεως της Κικής Δημουλά, μιας και τα δύο αφορμώνται από το ίδιο άγαλμα.


Η ποιητική συλλογή του Γιάννη Δούκα, με τίτλο Το Σύνδρομο Σταντάλ, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις.

Εκτύπωση
Περισσότερα
Μάνα λησμονιά - Βαγγέλης Ασημένιος: Κριτική βιβλίου
26.10.2016 11:45
Η ποιητική συλλογή «Μάνα λησμονιά» του Βαγγέλη Ασημένιου αποτελεί παράδειγμα μιας ενδιαφέρουσας και διαφορετικής ποίησης, μιας ποίησης, συγκεκριμένα, που αντλεί τον ρυθμό από την επιλογή της λέξης, χωρίς να κοπιάζει με πολλά ηχητικά μέσα και τεχνάσματα.
Απόκρημνες Μέρες - Τάσος Κανάτσης: Κριτική βιβλίου
24.08.2016 11:41
Ο Τάσος Κανάτσης στη συλλογή του Απόκρημνες Μέρες μαρτυρά απόκρημνα στιγμιότυπα διαφορετικών ημερών που εκφέρονται με μια πρωτόγνωρη εμπειρία και ποικιλία ικανοτήτων και ποιητικού στυλ.
Μεγάλες διώρυγες - Γιάννης Πάσχος: Κριτική βιβλίου
27.06.2016 10:25
Ο Γιάννης Πάσχος στην ποιητική του συλλογή Μεγάλες διώρυγες αποτίει φόρο τιμής στις διώρυγες από τις οποίες σηματοδοτείται το ταξίδι της ζωής: στο γυναικείο στήθος. Η θεματική είναι ενιαία και πάντα στρεφόμενη γύρω από αυτό, κυμαινόμενη από μια λιγότερο σε μια περισσότερο συμβολική ανύψωσή του, ανάλογα με το ποίημα.
Ο κούκος - Πελαγία Φυτοπούλου: Κριτική βιβλίου
06.05.2016 14:57
Η Πελαγία Φυτοπούλου με την ποιητική συλλογή Κούκος προσθέτει μια πολύ ενδιαφέρουσα ψηφίδα στο σύγχρονο ποιητικό μωσαϊκό, μια ξεκάθαρη φωνή και έναν ρυθμικό τρόπο που αξίζει προσοχής.
Αρλεκίνος - Γιώργος Λίλλης: Κριτική βιβλίου
29.03.2016 13:29
Ο Γιώργος Λίλλης στην ποιητική συλλογή Αρλεκίνος καταθέτει ένστιχες σκέψεις, κυρίως μέσω εικόνων, που σε ορισμένα σημεία εκφράζουν τις διάφορες πρωτεϊκές μορφές, που ο ίδιος αναγκαστικά διασχίζει ως υποκριτής του προσωπικού του θεάτρου (και, συνεπαγωγικά, όλοι εμείς).
Στο υποκύανο μάτι του Κύκλωπα - Νάνος Βαλαωρίτης: Κριτική βιβλίου
29.01.2016 11:56
Ο Νάνος Βαλαωρίτης στη συλλογή «Στο υποκύανο μάτι του Κύκλωπα» ποιητικά εξετάζει θέματα επίκαιρα και μη, όλα αυτά που μπορεί να δει, τελικά, ένας ουράνιος οφθαλμός, όπως κάπου εξηγεί («στον έβδομο πολύχρωμο/ πολύχαλκο μονόφθολμο/ ουρανό – που με κυκλώπεια/ όρεξη εποφθαλμιά διαρκώς/ την μυθολογική μας χώρα»).
Παρεστιγμένος - Δημήτρης Γλυφός: Κριτική βιβλίου
24.12.2015 12:14
Ο Δημήτρης Γλυφός στην ποιητική του συλλογή Παρεστιγμένος μοιράζεται ειλικρινώς στιγμές προσωπικές, εξ’ ου και η υποκειμενοποίηση του όρου, με μέσο τις μουσικές διάρκειες της ποίησης (παρεστιγμένη νότα, παύση). Μπορούμε να πούμε, εν γένει, ότι εκ των δύο όψεων του όρου, η πρώτη ήταν αυτή που φωτίστηκε με μεγαλύτερη επιτυχία: η προσωπική αναδόμηση του εαυτού με βοήθεια τις λέξεις.
Οι Πεινασμένοι- Ειρηναίος Βρούσγος: Κριτική βιβλίου
01.12.2015 16:25
Ο Ειρηναίος Βρούσγος στη συλλογή του «Οι Πεινασμένοι» πραγματεύεται ιδέες πανταχού παρούσες στην ποίηση της δικής του και άλλων εποχών, επιλέγοντας διαφορετικές εκφάνσεις του Συν και του Πλην (Έρωτας και απουσία Έρωτα, Ζωή- Θάνατος, Τάξη- Αταξία). Άλλες φορές η απουσία προτιμάται, όπως για παράδειγμα -στο θεματικό κύκλο του τίτλου- η «πείνα» δεν θα είχε νόημα αν ήμασταν κορεσμένοι (Αν χορτάσουμε τι θα απογίνει η πείνα;) ή η Ανάσταση, αν δεν μνημόνευε την απουσία του Θανάτου (Το μνημόσυνο του Θανάτου).