Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016

Μετά το Τείχος: Ηχητική εγκατάσταση του Lutz Becker στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης

Μετά το Τείχος: Ηχητική εγκατάσταση του Lutz Becker στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης

25 χρόνια μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και η…φωνή του ‘ακούγεται’ στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης. «Τα τείχη συνήθως είναι βουβά. Το Τείχος του Βερολίνου απέκτησε την ώρα της καταστροφής του φωνή», με αυτά τα λόγια περιγράφει ο Lutz Becker, καλλιτέχνης-κινηματογραφιστής, την ηχητική του εγκατάσταση με τίτλο «Μετά το Τείχος/ After the Wall» που θα φιλοξενηθεί στον εξωτερικό χώρο, μπροστά από το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης του ΚΜΣΤ, 7-8-9 Νοεμβρίου, ενώ 10-11-12 Νοεμβρίου το…Τείχος θα μεταφερθεί στο προαύλιο του Goethe Institut Θεσσαλονίκης.


Για μέρες μετά τις 9 Νοεμβρίου 1989, οπότε και έπεσε το τείχος του Βερολίνου, χιλιάδες κόσμου απέσπασαν κομμάτι, κομμάτι τα διάφορα γκράφιτι που για χρόνια έστεκαν εκεί. Αυτοί οι ιδιαίτεροι ‘τειχοκόποι’ –όπως τους χαρακτηρίζει ο καλλιτέχνης- λάξευσαν την επιφάνεια του τείχους στο σύνολό της. Αυτοί οι ήχοι αποτέλεσαν και το αντικείμενο του έργου του Lutz Becker, το οποίο καταγράφηκε και πρωτοπαρουσιάστηκε στην έκθεση ‘After the Wall’ στο Moderna Museet στην Στοκχόλμη, το 1999. Το τεράστιο μπετόν λειτούργησε ως συμπαγής μάζα, με την δικιά του ακουστική και τη δικιά του ηχώ, μέσα από το ανηλεές σφυροκόπημα.


Τα ηχητικά αποσπάσματα προέρχονται από διάφορα σημεία του τείχους, όπως η πλατεία Potsdamer, η Invalidenstrasse, η Πύλη του Βρανδεμβούργου και το πλέον γνωστό Checkpoint Charlie, μεταξύ άλλων. Με ήχο αποτυπώνεται ακόμη και η νύχτα στο τείχος…


ΝΕΑ ΤΕΙΧΗ – σχετικά με την ηχητική εγκατάσταση «Μετά το Τείχος»

Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ
μεγάλα κ’ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη.

Και κάθομαι και απελπίζομαι τώρα εδώ.
Άλλο δεν σκέπτομαι: τον νουν μου τρώγει αυτή η τύχη·

διότι πράγματα πολλά έξω να κάμω είχον.
A όταν έκτιζαν τα τείχη πώς να μην προσέξω.

Aλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον.
Aνεπαισθήτως μ’ έκλεισαν από τον κόσμον έξω.

Κ.Π. Καβάφης, Τείχη
(Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984)


Ο γερμανικός λαός, όπως και άλλοι λαοί της Ευρώπης, βίωσε την πτώση του τείχους του Βερολίνου τον Νοέμβριο του 1989 ως το σύμβολο μιας νέας αρχής, μιας μοναδικής στιγμής ελπίδας για ένα μέλλον όπου η απρόσκοπτη επικοινωνία και η ελευθερία κινήσεων θα αποτελούσαν φυσικά δικαιώματα όλων. Αυτό το ιστορικό δίδαγμα φάνηκε ξεκάθαρο τότε σε όλους, όμως νέα τείχη εξακολουθούν να εγείρονται ενώ τα παλιά συντηρούνται και επεκτείνονται.

Η επάνοδος του ρατσισμού και του νέο-φυλετισμού οδήγησε στην ανέγερση νέων τειχών και περιφράξεων ανά τον κόσμο. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν τείχη όπως αυτά που χωρίζουν τμήμα της Βόρειας Ιρλανδίας από το Μπέλφαστ, την τουρκική από την ελληνική Κύπρο, τις ΗΠΑ από το Μεξικό, το Ισραήλ από την Παλαιστίνη, αλλά και τα οχυρωμένα σύνορα μεταξύ Ινδίας, Κασμίρ και Μπαγκλαντές, καθώς και η παλαιότερη διαχωριστική γραμμή, αυτή που χωρίζει τη Βόρεια από τη Νότια Κορέα.

Αυτά τα τείχη και τα φράγματα ανυψώθηκαν με σκοπό να στηρίξουν ιδεολογικές, θρησκευτικές και εδαφικές τοποθετήσεις. Τα οχυρωμένα σύνορα θεωρητικά «προστατεύουν» τους λαούς απέναντι σε υποθετικούς κινδύνους και «διασφαλίζουν», στη γλώσσα των κυβερνήσεων, τις «εθνικές αξίες», την  «ασφάλεια», την «ελευθερία» και την «ειρήνη». Τα τείχη αυτά αποτελούν μια –εντυπωσιακά- μεσαιωνική λύση στα σύγχρονα πολιτικά ζητήματα, καθώς αποτελούν οικοδομήματα φόβου που κατά ειρωνικό τρόπο θα φυλακίσουν εν τέλει τους ίδιους τους δημιουργούς τους.

Τα τείχη, όπως κι ο πόλεμος, αποτελούν μια μορφή βίας: παγώνουν κάθε αναγκαία εξέλιξη στην κοινωνική και πολιτική σφαίρα και παρεμβαίνουν βίαια στην ίδια την ύπαρξη του άμαχου πληθυσμού που ζει έγκλειστος εντός αυτών των εδαφών. Τα τείχη λειτουργούν μεταφορικά ως μια μορφή εξουσίας αλλά και έκφρασης παρανοϊκών φαντασιώσεων και σχεδίων.

Για να αιτιολογηθεί η μόνιμη ύπαρξη των τειχών επιστρατεύεται ένα συνεχές μπαράζ προπαγάνδας, η οποία πάντοτε συντηρεί και επαναφορτίζει την ψυχολογική ένταση που με τη σειρά της ενισχύει τη συμβολική σημασία του τείχους ως ένα «ταμπού». Τα πολιτικά τείχη σηματοδοτούν ένα ρήγμα στην ιστορία του ανθρώπου˙ είναι τα συμπτώματα της οξείας ανεπάρκειας του ανθρώπινου γένους.  

Lutz Becker, καλλιτέχνης-κινηματογραφιστής


Sound montage: Lutz Becker, David Cunningham
Original sound recordings cοurtesy of Sender Freies Berlin

Σχετικές ειδήσεις
Διαιρεμένες μνήμες 1940-1950: Έκθεση στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης
17.11.2016 11:31
Στις 7 Δεκεμβρίου 2016 θα εγκαινιαστεί η νέα έκθεση με τίτλο ΔΙΑΙΡΕΜΕΝΕΣ ΜΝΗΜΕΣ 1940-1950. Η απόσταση ανάμεσα στην ιστορία και το βίωμα, στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Είναι μία έκθεση του Goethe-Institut Thessaloniki σε συνδιοργάνωση με το Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης, το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Θεσσαλονίκης και το Deutsches Historisches Museum του Βερολίνου.
02.11.2016 10:27
Οι… «Ψίθυροι», ή αλλιώς, οι καλλιτεχνικοί ψίθυροι 24 γυναικών καλλιτεχνών από την Ελλάδα, την Ευρώπη και τις ΗΠΑ και ενός άνδρα καλλιτέχνη θα φιλοξενηθούν στη νέα έκθεση που διοργανώνει το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης με τον ομώνυμο τίτλο, από τις 4 Νοεμβρίου 2016 έως τις 7 Ιανουαρίου 2017 (Εγκαίνια: Παρασκευή 4 Νοεμβρίου 2016, 21:30).
Planescapes: έκθεση της Νεφέλης Δημητριάδη στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ιλεάνα Τούντα
27.10.2016 13:39
Την Τετάρτη 2 Νοεμβρίου 2016 στις 19:30, εγκαινιάζεται στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ιλεάνα Τούντα η πρώτη εικαστική εγκατάσταση εικονικής πραγματικότητας της Νεφέλης Δημητριάδη με τίτλο Planescapes, σε επιμέλεια του Θανάση Μουτσόπουλου. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 19 Νοεμβρίου 2016.
Παρουσίαση του noise:muse project 2016 στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης
08.06.2016 16:38
Το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης μας προσκαλεί στην παρουσίαση του noise:muse project 2016 και στη συμμετοχική ηχητική δράση για το κοινό "Ιmagine", στο πλαίσιο της έκθεσης ENIGAMI, στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης.
Ύπνος project: Ηχητικός περίπατος και εγκατάσταση στο Α' Κοιμητήριο
20.05.2016 11:49
Οι δράσεις του Ύπνος Project της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση συνεχίζονται από τις 28 Μαΐου έως τις 19 Ιουνίου με έναν ηχητικό περίπατο και μια ηχητική εγκατάσταση στο Α΄ Κοιμητήριο Αθηνών.