Τρίτη, 28 Φεβρουαρίου 2017
Ο Ναμπόκοφ και η μέθοδος της πατροκτονίας
Δημοσίευση: Τρίτη, 7 Οκτωβρίου 2014 14:24
Ο Ναμπόκοφ και η μέθοδος της πατροκτονίας

Εφαρμόζοντας τη συνταγή τού "σκότωσε τον πατέρα σου, αν θέλεις να προκόψεις", ο Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ αποκαθήλωσε συστηματικά πολλά από τα ιερά τέρατα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, με πρώτο και καλύτερο τον πατριάρχη του μυθιστορήματος, Μιγκέλ Θερβάντες. Ο Ναμπόκοφ χαρακτηρίζει τον Δον Κιχώτη "υπερεκτιμημένο, αφελές, επαναλαμβανόμενο βιβλίο, γεμάτο ανυπόφορη και αναληθοφανή ωμότητα".  Μετρώντας τα δόντια που χάνει ο  δύσμοιρος Σάντσο Πάντσα από το ένα ξυλοφόρτωμα στο άλλο τα βρίσκει πέντε φορές περισσότερα και καγχάζει εις βάρος του μεγάλου Ισπανού.

 

Από την αισθητική μανία του αυτοεξόριστου Ρώσου δεν γλίτωσε ούτε ο συμπατριώτης του ο Ντοστογιέφσκι. Ο Ναμπόκοφ επέμενε πως ο συγγραφέας των Αδελφών Καραμάζωφ δεν ήταν παρά μια μετριότητα που παρήγαγε χέρσα τοπία λογοτεχνικής κοινοτοπίας χωρίς τη σφραγίδα της διαχρονικότητας και της προσωπικής μεγαλοφυΐας.

 

Η μέθοδος της πατροκτονίας είχε μεγάλη απήχηση στον εικοστό αιώνα. Από τους μοντερνιστές, τον Προυστ και τους θιασώτες του νέου μυθιστορήματος μέχρι τον Κούτσι και τον Ροθ, τα μεγάλα πνεύματα επέδειξαν συχνά βλάσφημο πνεύμα προς τους λογοτεχνικούς προπάτορες. Δεν είναι εύκολο, φαίνεται, να παραδεχτείς πως σ' αυτό τον κόσμο υπήρξαν καλύτεροι από σένα.

Εκτύπωση
Περισσότερα
Καλιγούλας ή Χαίρε Καίσαρ!
21.02.2017 15:46
Ο Δημήτρης Στεφανάκης γράφει για τον "Καλιγούλα" του Αλμπέρ Καμύ με αφορμή την παρουσίαση του έργου στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, με τον Γιάννη Στάνκογλου στο ρόλο του Ρωμαίου αυτοκράτορα.
Για να κλείσει ο κύκλος του αίματος...
14.02.2017 14:25
Αν κοιτάξει κάποιος πίσω του τους μύθους που γέννησαν τα αριστουργήματα της λογοτεχνίας, τι θα δει; Ένα κύκλο αίματος που δεν εννοεί να κλείσει αιώνες τώρα. Κανείς δεν σκέφτηκε να λυτρώσει την καταραμένη γενιά του Οιδίποδα ή τους Ατρείδες ή την υπερβόρεια δυναστεία που υποθάλπει τον Άμλετ.
Η Αντιγόνη έξω απ' τον καθρέφτη
02.02.2017 14:11
Αν πρέπει να ξαναδιαβάσουμε την Αντιγόνη σήμερα, ύστερα από δυόμιση χιλιάδες χρόνια, θα πρέπει πρώτα να πάψουμε να την βλέπουμε στους καθρέφτες που ο πολιτισμός μας στήνει γύρω από τα αρχέτυπα της λογοτεχνίας, για να μην αισθάνεται αμηχανία. Αλλιώς η παρερμηνεία του μύθου ή μάλλον η βολική ερμηνεία του θα μας οδηγεί πάντα σε λανθασμένα συμπεράσματα. Η Αντιγόνη, βλέπετε, είναι, πρωτίστως, η πρώτη συνειδητά εξεγερμένη γυναίκα. Ας το παραδεχτούμε επιτέλους...
Καημένε Μπάτλερμπυ, καημένε κόσμε!
23.01.2017 13:25
Με την μεγαλοφυή επωδό του I would prefer not... θα προτιμούσα όχι, ο τιτάνας του αμερικανικού μυθιστορήματος, Χέρμαν Μέλβιλ, δοκιμάζει τις δυνάμεις του στην τέχνη του ύφους με την ακράδαντη πεποίθηση ότι η γλώσσα δεν είναι τίποτε άλλο παρά η μουσική των λέξεων. Ο Μπάρτλεμπι ο Γραφιάς δεν είναι μόνο ένα κείμενο που επιδέχεται πολλαπλές ερμηνείες. Είναι πρωτίστως ένα γλωσσικό κόσμημα, που η ποιητική του βασίζεται σ' ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Είναι ευτυχής συγκυρία για εμάς τους Έλληνες αναγνώστες το γεγονός ότι με το κείμενο του Μέλβιλ καταπιάστηκε ο Μένης Κουμανταρέας στην καλύτερη ίσως μεταφραστική του στιγμή.
Το
13.01.2017 16:45
Όταν η Ρώσικη πεζογραφική παράδοση διέφυγε στη Δύση, πήρε μαζί της όλα τα φετίχ με τα οποία σαγήνευσε το αναγνωστικό κοινό απανταχού της γης.
Οι Υπνοβάτες του Χέρμαν Μπροχ
02.01.2017 12:31
Αλήθεια, τι είχε στο μυαλό του ο Χέρμαν Μπροχ όταν συνέθετε την εμβληματική τριλογία του; Η αφηγηματική πορεία του μνημειώδους έργου του οδηγεί με στοχευμένα βήματα από την πεζογραφία στην ποίηση και στο πυκνό δοκιμιακό λόγο.
Μήπως είδατε την Ντόρα Μπρούντερ;
15.12.2016 14:20
Μπορώ να φανταστώ τον Πατρίκ Μοντιανό να παραμερίζει τις παραπανίσιες λέξεις οι οποίες συνωστίζονται στο μυαλό του δημιουργού όταν εκείνος ετοιμάζεται για το δρομολόγιο της συγγραφής. Ο Γάλλος νομπελίστας είναι ένας αργυραμοιβός του πνεύματος, σφιχτοχέρης με τη γλώσσα και τα συναισθήματα. Σε αυτή την αναζήτηση -αναζήτηση της Ντόρας Μπρούντερ ή του ίδιου του Παρισιού της Κατοχής;- εμπιστεύεται περισσότερο την γραφειοκρατία της εποχής ή αφήνει να φανεί κάτι τέτοιο για τη δημιουργία ενός ύφους που διαπνέει το βιβλίο του από την πρώτη ως την τελευταία αράδα του.
Ο Άμλετ δεν μένει πια εδώ
05.12.2016 15:09
Ανάμεσα στις αρχέγονες αφηγήσεις που συνέχουν το παγκόσμιο σώμα της λογοτεχνίας, ο υπερβόρειος μύθος του Άμλετ παραμένει αναλλοίωτος. Στο τέλος του εικοστού αιώνα ένας αμερικανός συγγραφέας, ο Τζον Απντάικ, επιχειρεί ένα σχόλιο που φωτίζει αλλιώς τη μοίρα του καταραμένου πρίγκιπα. Στο μυθιστόρημά του "Γερτρούδη και Κλαύδιος" ο Απντάικ παραδίδει ένα μάθημα προοικονομίας ενώ την ίδια στιγμή σκιαγραφεί με το δικό του τρόπο τα πρόσωπα του μύθου.