Τρίτη, 6 Δεκεμβρίου 2016

Δηλώσεις σχετικά με τον Ματίας Λάνχοφ και το γύρισμα στην Αρχαία Επίδαυρο

Δηλώσεις σχετικά με τον Ματίας Λάνχοφ και το γύρισμα στην Αρχαία Επίδαυρο

Ο Ματίας Λάνχοφ και άλλα μέλη της τεχνικής και καλλιτεχνικής ομάδας του σκηνοθέτη Ολιβιέ Ζισουά θα οδηγηθούν σε δίκη με την κατηγορία της «προσβολής προς το μνημείο» για την πρόσφατη κινηματογράφηση που έκαναν στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου. Ακολουθούν η ανοιχτή επιστολή του σκηνοθέτη και η δήλωση της Ελένης Γιώτη, εκ μέρους της διεύθυνσης παραγωγής του ντοκιμαντέρ για τον Ματίας Λάνχοφ στην Ελλάδα.

 

Ανοιχτή επιστολή

ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

Καθώς πρόκειται να δικαστώ, μαζί με τον σκηνοθέτη Ματίας Λάνχοφ και άλλα μέλη της τεχνικής και καλλιτεχνικής ομάδας μας, με την κατηγορία της «προσβολής προς το μνημείο» για την πρόσφατη κινηματογράφηση που κάναμε στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, επιτρέψτε μου να εκφραστώ εδώ σε προσωπικό επίπεδο και να αφηγηθώ μια σύμπτωση που θα ήθελα να είναι απλώς ανεκδοτική, όμως την αντιλαμβάνομαι ως θλιβερά αποκαλυπτική.

Το 2012 σκηνοθέτησα το ντοκιμαντέρ «Σαν πέτρινα λιοντάρια στη μπασιά της νύχτας» για τα στρατόπεδα της Μακρονήσου. Η ταινία αυτή είναι κυρίως δομημένη πάνω στα ποιήματα που έγραψαν οι τότε εξόριστοι στη Μακρόνησο ποιητές Γιάννης Ρίτσος και Τάσος Λειβαδίτης. Τα γεγονότα είναι γνωστά: οι δραστηριότητες πολιτικής αναμόρφωσης των εκτοπισμένων στη Μακρόνησο περιλάμβαναν την κατασκευή αντίγραφων αρχαιοελληνικών θαυμάτων σε μινιατούρες (ο Παρθενώνας, ο ναός της Αθηνάς, το άγαλμα της Νίκης...). Οι εκτοπισμένοι με την κατηγορία του κομμουνισμού και έγκλειστοι στο «Εθνικό Σανατόριο της Μακρονήσου» έπρεπε με αυτά τα γλυπτά να αποδείξουν πως έγιναν και πάλι «καλοί Έλληνες», πως ξαναβρήκαν το δρόμο της Μητέρας Πατρίδας. Από την ακτή του Λαυρίου, στις πλαγιές του νησιού μπορούσε να διακρίνει κανείς τεράστιες επιγραφές από ασβεστωμένη πέτρα, όπως: «ΖΗΤΩ Η ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΑΣ».

Δύο χρόνια μετά από τη δημιουργία αυτής της ταινίας στη Μακρόνησο, αποφάσισα να αφιερώσω ένα ντοκιμαντέρ στο σκηνοθέτη Ματίας Λάνχοφ. Για περισσότερα από 50 χρόνια, ο Ματίας Λάνχοφ δεν έχει πάψει να επανέρχεται στα αρχαιοελληνικά κείμενα, να τα φέρνει αντιμέτωπα και σε αντήχηση με τον σύγχρονο κόσμο μας, στα μεγαλύτερα θέατρα της Ευρώπης. Κι αν οι σκηνοθεσίες του ταρακουνούσαν κάποιες φορές τα κείμενα, στόχος πάντα ήταν να τα καταστήσουν όσο γίνεται πιο ζωντανά. Υπό αυτή του την ιδιότητα, ο Ματίας Λάνχοφ είναι περισσότερο Έλληνας από πολλούς έλληνες πολίτες. Δεν είναι ένας «καλός Έλληνας», είναι όμως ένας υπερ-Έλληνας.

Ήταν λοιπόν για μένα λογικό να κινηματογραφήσω ένα μέρος αυτού του ντοκιμαντέρ για τον Ματίας Λάνχοφ στην Επίδαυρο, τόπο-μήτρα του ελληνικού θεάτρου, σκηνοθετώντας έναν νυχτερινό διάλογο ανάμεσα στον Ματίας Λάνχοφ και τον γάλλο δραματουργό και φίλο του Μισέλ Ντόιτς μέσα στο αρχαίο θέατρο. Όπως αναφέραμε στην αίτηση κινηματογράφησης που ενέκρινε το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, θα κινηματογραφούσαμε επίσης κάποιες εικόνες που ο Ματίας Λάνχοφ σκόπευε να χρησιμοποιήσει ως μέρος των σκηνικών βίντεο της νέας του παράστασης με τίτλο «Cinéma Apollo», η οποία εμπνέεται από το μυθιστόρημα «Η Περιφρόνηση» του Αλμπέρτο Μοράβια και από την ομώνυμη ταινία του Ζαν-Λικ Γκοντάρ. Η συνέχεια έδωσε τη σχετική τροφή για σκανδαλοθηρία: οι φύλακες του αρχαιολογικού χώρου έκριναν ότι οι εικόνες που κινηματογραφούσε ο Ματίας Λάνχοφ για τη σκηνή του «Οδυσσέας και Κίρκη» ήταν «πορνογραφικές»! Ολόκληρο το συνεργείο οδηγήθηκε στο αστυνομικό τμήμα του Ναυπλίου και οι εικόνες κατασχέθηκαν. Το ντοκιμαντέρ μου διακόπηκε.

Οπότε αναρωτιέμαι: αποστολή της αρχαιολογίας είναι, νομίζω, να φέρνει στο φως, να μελετά και να διατηρεί τα υπολείμματα κόσμων του παρελθόντος. Είναι απαραίτητη για τη «ζωή» αυτών των χαμένων μέχρι τη στιγμή της ανακάλυψής τους θησαυρών, ακόμη κι όταν είναι γυμνοί, όπως τόσα πολλά αρχαιοελληνικά αγάλματα που θαυμάζουμε μέσα στα μουσεία.

Ενώ κάποιοι καλλιτέχνες μεταξύ των οποίων και ο Ματίας Λάνχοφ πασχίζουν να ζωντανέψουν τις πέτρες της Επιδαύρου με τη δύναμη του ζωντανού θεάτρου και της τέχνης γενικότερα, άλλοι αναζητούν μονάχα να απολιθώσουν τον τόπο σε μια λατρεία ενός ένδοξου παρελθόντος. Αυτό είναι ιδιαίτερα θλιβερό, πόσο μάλλον όταν κάτω από την έννοια της «προσβολής στο μνημείο» για την οποία κατηγορούμαστε, βλέπω να αναδύεται η φρικτή αποφορά ενός υφέρποντος εθνικισμού για την προώθηση μιας «ΑΙΩΝΙΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ» που πίστευα ότι ανήκει σε άλλες εποχές...

Ολιβιέ Ζισουά
Σκηνοθέτης κινηματογράφου
21 Σεπτεμβρίου 2014
Μετάφραση από τα γαλλικά: Ελένη Γιώτη


Δήλωση

Η ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΓΥΜΝΗ

Δεν είχα φανταστεί ότι οι παλιές αψιμαχίες του Ματίας Λάνχοφ με αρχαιολόγους της Επιδαύρου θα ενέπνεαν στους τελευταίους την επιθυμία να κινητοποιήσουν με τόσο μένος διωκτικούς και δικαστικούς μηχανισμούς εναντίον μιας δεκαμελούς ομάδας καλλιτεχνών και τεχνικών του θεάτρου και του κινηματογράφου. Αφενός το να κατηγορείται ο Ματίας Λάνχοφ και οι συνεργάτες του για πορνογραφία είναι γελοίο, αφετέρου το έργο του καλλιτέχνη είναι πολύ μεγάλο για να χρειάζεται τη δική μας υπεράσπιση. Ούτε χρειάζεται τη δική μας υπεράσπιση το γυμνό σώμα ως στοιχείο της θεατρικής έκφρασης, καταχωρημένο πια και στη σύγχρονη ιστορία της σκηνής της Επιδαύρου (ας θυμηθούμε τις «Βάκχες» του Λάνχοφ το 1997, την «Ηλέκτρα» του Πέτερ Στάιν το 2007, τον «Οθέλλο» του Τόμας Οστερμάιερ το 2010). Αυτό που ίσως χρειάζεται υπεράσπιση είναι η αρχαιολογία ως επιστήμη που προστατεύει και αναδεικνύει την ιστορία της ανθρωπότητας, μόνο όταν δραπετεύει από τις στρεβλώσεις και τις αγκυλώσεις ενός μαύρου εθνικισμού που τη μετατρέπει σε εργαλείο πολιτικής προπαγάνδας και που εν τέλει εμποδίζει τη συνομιλία του αρχαίου κόσμου με τον κόσμο του σήμερα και του αύριο.

Ελένη Γιώτη
Διεύθυνση παραγωγής του ντοκιμαντέρ για τον Ματίας Λάνχοφ στην Ελλάδα
21 Σεπτεμβρίου 2014

Σχετικές ειδήσεις
«Η διατροφή στην αρχαία Ελλάδα»: Νέα μουσειοσκευή από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
11.10.2016 17:24
Μια νέα μουσειοσκευή με θέμα «Η διατροφή στην αρχαία Ελλάδα» δημιούργησε το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης με την υποστήριξη της Ε.Ι Παπαδόπουλος Α.Ε., με στόχο να ταξιδέψει σε σχολεία όλης της χώρας αλλά και του εξωτερικού.
Σχεδιάζοντας το Λύκειον Επιδαύρου: Πρώτη συνάντηση με την τοπική κοινωνία
27.07.2016 11:42
Κεντρική επιδίωξη της καλλιτεχνικής διεύθυνσης είναι η ίδρυση, αρχής γενομένης από το 2017, του Λυκείου Επιδαύρου, ενός Διεθνούς Θερινού Σχολείου Αρχαίου Δράματος, που θα συμπεριλαμβάνει διαφορετικές αισθητικές τάσεις, καλλιτεχνικές “σχολές”, μεθόδους και ερμηνευτικές προσεγγίσεις, από τις πιο παραδοσιακές έως τις πιο ριζοσπαστικές.
Η αρχαία Ελλάδα και ο σύγχρονος κόσμος: Διεθνές Συνέδριο στην Αρχαία Ολυμπία
15.07.2016 13:34
Υπό την αιγίδα της A.E. του Προέδρου της Δημοκρατίας τέθηκε το Διεθνές Συνέδριο με τίτλο: «Η αρχαία Ελλάδα και ο σύγχρονος κόσμος», το οποίο πραγματοποιείται από τις 28 έως 31 Αυγούστου 2016 στην Αρχαία Ολυμπία στο Συνεδριακό Κέντρο της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας, με οργανωτικό φορέα το Πανεπιστήμιο Πατρών.
Θεατρικές Συναντήσεις: Ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος στο café του Ιανού
14.06.2016 12:07
Ο Νίκος Θρασυβούλου συνομιλεί με τον σκηνοθέτη και νέο καλλιτεχνικό διευθυντή του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου Βαγγέλη Θεοδωρόπουλο, για την τέχνη, την κοινωνία και τη ζωή, τη Δευτέρα 27 Ιουνίου 2016 στον Ιανό.
Έξοδος/Exodus: εργαστήρι στο πλαίσιο του αφιερώματος «Με τα μάτια ανοιχτά»
13.04.2016 16:22
Η Ένωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ, στο πλαίσιο του Αφιερώματος: «Με τα μάτια ανοιχτά» (21-24 Απριλίου 2016), καλεί επαγγελματίες ντοκιμαντερίστες, σπουδαστές και όσους ενδιαφέρονται να εκφραστούν μέσα από το δημιουργικό ντοκιμαντέρ, να δηλώσουν συμμετοχή στο εργαστήριο ΕΞΟΔΟΣ / EXODUS (Από την ιδέα ως το γύρισμα).