Δευτέρα, 5 Δεκεμβρίου 2016

Χρήστος Φ. Μαργαρίτης: Όταν ο εκ Φουρνά των Αγράφων...

Χρήστος Φ. Μαργαρίτης: Όταν ο εκ Φουρνά των Αγράφων...

Όταν ο εκ Φουρνά των Αγράφων ιερομόναχος και ζωγράφος Διονύσιος συνέγραφε την Ερμηνεία  των ζωγράφων ως προς την εκκλησιαστικήν ζωγραφίαν (1730-1734), αλλά και όταν ο εκ Ζακύνθου ζωγράφος Παναγιώτης Δοξαράς συνέγραφε το Περί  Ζωγραφίας δοκίμιό του (1726), ουδέποτε είχαν φαντασθεί –με τη σεμνότητα που τους διέκρινε– ότι στρατιές αγιογράφων, λογίων και αυτοδίδακτων, θα ακολουθούσαν τις συμβουλές τους σε όλη τη νότια Βαλκανική έως τις ημέρες μας.

 

Διαχειριζόμενοι τις μεταβυζαντινές εικόνες της Συλλογής Βελιμέζη στο, με τη συνεργασία του Μουσείου Μπενάκη και υπό την καθοδήγηση του διευθυντού του Καθηγητή Άγγελου Δεληβορριά, Πρόγραμμα Εργασιών εντοπισμού-συντήρησης-τεκμηρίωσης-μελέτης-καταλογογράφησης και εντέλει δημοσιοποίησής τους, γνωρίσαμε ανθίβολα από τις Συλλογές του και, ιδιαίτερα εκείνο της Παναγίας Γαλακτοτροφούσας (Αρ. Ευρ. 33151), που αντιστοιχεί στην ομότιτλη εικόνα της Συλλογής Βελιμέζη (Aρ. Επιστημονικού Καταλόγου 61). Στην Έκθεση και στο τμήμα της για τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα, παρουσιάζουμε σχετικό κείμενο της Καθηγήτριας κυρίας Μαρίας Βασιλάκη. Την περίοδο 1989-1995 ανακαλύψαμε τα ανθίβολα και τα σχέδια εργασίας του ζωγράφου-αγιογράφου Στέφανου Αλμαλιώτη (1910-1987) και, σχεδόν ταυτοχρόνως, τα ανθίβολα από τους Χιονιάδες. Τα τελευταία εμπιστευθήκαμε στις διακεκριμένες ερευνήτριες και βυζαντινολόγους κυρίες Ανδρομάχη Κατσελάκη και Μαρία Νάνου, οι οποίες αμέσως εξετίμησαν τη σημασία και το ερευνητικό τους ενδιαφέρον. Ήταν τώρα η σειρά τους, μελετώντας τα, να προβούν σε επιστημονικές τεκμηριώσεις, ταυτίσεις και παραλληλισμούς, μετά από επισκέψεις σε ικανό αριθμό εκκλησιών και μονών στη βόρεια και τη βορειοδυτική Ήπειρο. Ο εντοπισμός μιας μεγάλης και σημαντικής σειράς ανθιβόλων του Φώτη Κόντογλου (1895-1965), καθώς και του αρχείου με τα ανθίβολα του Κωνσταντίνου Αρτέμη (1878-1972), αποτέλεσαν για την Ομάδα μας συγκινητικές αφετηρίες για περαιτέρω έρευνες, με στόχο να ανακαλύψουμε και να γνωστοποιήσουμε στους ειδικούς, αλλά και στο ευρύτερο κοινό, κρυμμένους ή αγνοούμενους «θησαυρούς» από σχέδια με κάρβουνο, μολύβι, σινική, υδατοχρώματα και σε επιφάνειες χαρτιού διαφόρων τύπων –χαρτόνι, hardboard, ριζόχαρτο, φωτοτυπίες αμμωνίας, bloc εργαστηρίων κ.ά. Σημαντικό υλικό από τα αρχεία των Αγήνορα Αστεριάδη (1898-1977), Νίκου Εγγονόπουλου (1907-1985), Πολύκλειτου Ρέγκου (1903-1984), Αναστάσιου Λουκίδη (1884-1972), Ράλλη Κοψίδη (1929-2010) και Γιάννη Καρούσου (1937-2013), μελετάται από ειδικούς επιστήμονες και θα αποτελέσει αντικείμενο ιδιαίτερης προβολής και παρουσίας.

 

Τώρα, στην Ύδρα, μετά από πρόσκληση του Ιστορικού Αρχείου-Μουσείου Ύδρας, το οποίο φέτος εορτάζει τα είκοσι πέντε χρόνια της τόσο επιτυχημένης, υπό τη διεύθυνση της δραστήριας κ. Κωνσταντίνας Αδαμοπούλου λειτουργίας του, αποτολμούμε να παρουσιάσουμε ένα μικρό, αλλά αντιπροσωπευτικό, δείγμα από το αποθησαυρισμένο υλικό για το οποίο αναφερθήκαμε παραπάνω, στο πλαίσιο των ημερών του Θείου Πάθους. Στην απόφασή μας αυτή καθοριστική ήταν και η από το 2009 προτροπή του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Κ.κ. Ιερωνύμου προς τους επιστήμονες «ν’ ασχοληθούν περαιτέρω με τη μελέτη των Ανθιβόλων και των Εικόνων της Ορθόδοξης Χριστιανικής λατρείας, ώστε να υπάρξει συνέχεια στην ιερή αυτή παράδοση».

 

Το ίδιο σημείωνε και ο σημερινός Πρωθυπουργός –Υπουργός Πολιτισμού τον Ιούλιο του 2009– στον δικό του χαιρετισμό για την πρώτη έκδοσή μας για τα ανθίβολα: «...Μας αποκαλύπτει ακόμα τον πλούτο που κουβαλάει η λαϊκή τέχνη μέσα από τους αιώνες, από στοιχεία που μετασχηματίζονται από εποχή σε εποχή χωρίς να κόβεται ο ομφάλιος λώρος που τα συνδέει μεταξύ τους αλλά και με προγενέστερες εποχές. Ένας πολιτισμός τελικά είναι δύο πράγματα: Η συνέχεια και η εξέλιξή του. Και μέσα από τα «Ανθίβολα των Χιονιάδων» προκύπτει και η συνέχεια και η εξέλιξη του ελληνικού εικαστικού τρόπου στους τρεις τελευταίους αιώνες...».




Το Ιστορικό Αρχείο - Μουσείο Ύδρας  παρουσιάζει την έκθεση Ἀνθίβολα ἐκ τοῦ νεσπέρου φωτός - Σχέδια για εικόνες και εκκλησίες από τους Χιονιάδες στην Ύδρα, από 12 Απριλίου έως 29 Ιουνίου 2014. 

Σχετικές ειδήσεις
Αχιλλέας Πιστώνης: Αναδιατυπώνοντας ξανά και ξανά
09.05.2016 12:53
Συνήθως, όταν ζωγραφίζω, προσπαθώ να συνεχίσω το προηγούμενο έργο, αυτό συμβαίνει πάντα. Νομίζω ότι είναι ο λόγος που δεν μπορούσα ποτέ (ούτε ως φοιτητής) να κάνω δύο έργα ταυτόχρονα, η ιδέα για το επόμενο έργο έρχεται λίγο πριν τελειώσει αυτό που κάνω εκείνη τη στιγμή. Είναι κάτι που μπορεί να ειπωθεί με τόσο διαφορετικούς τρόπους που τελικά, έργο το έργο, φτάνω σε ένα σημείο να μιλάω για κάτι εντελώς άλλο. Τότε δημιουργείται ένα μονοπάτι για μια επόμενη ενότητα έργων που πάλι θα πρέπει να ειπωθεί με παραλλαγές, αυτό είναι η εμμονή μου, δεν γίνεται να μην το δω, άρα πρέπει να το κάνω.
Κωνσταντίνος Πάτσιος: Kunst macht frei - H τέχνη ελευθερώνει
15.04.2016 13:38
Μεγάλωσα και ζω στη Κηφισιά, την οποία θα ονόμαζα Βαυαρία των Αθηνών, τόσο για τη βλάστηση και τα υπόγεια ρεύματα, όσο και για τους πύργους και τα κατάλοιπα της κεντροευρωπαϊκής αισθητικής. Η τέχνη με γοήτευε από πολύ νεαρή ηλικία, αλλά η συστηματική και καθημερινή μου ενασχόληση με τη ζωγραφική ξεκίνησε στα 18, όταν βρέθηκα με υποτροφία στην κεντρική Γαλλία στο Πουατιέ. Οι τακτικές επισκέψεις μου στο Παρίσι, στο κέντρο Georges Pompidou και η επαφή με το έργο του Marcel Duchamp, του Francis Picabia και άλλων Γάλλων ντανταϊστών υπήρξε καθοριστική για την πορεία μου.
Γιάννης Αδαμάκος: Το ταξίδι μου
27.01.2016 13:13
Η ζωγραφική μου περιστρέφεται γύρω από τρία θεμελιώδη στοιχεία: τον Χώρο, τη Φιγούρα και το Φως. Ζωγραφίζω με θεματικές ενότητες.
Depression Era: Κατοίκηση
13.01.2016 11:48
“Αν και η ψυχολογική πίεση συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα προβλήματα που θα αντιμετωπίσουν οι πρώτοι άνθρωποι που θα βρεθούν στον Άρη, μάλλον δεν αποτελεί ένα ανυπέρβλητο εμπόδιο το οποίο θα μπορούσε να ματαιώσει κάθε σχέδιο για τη δημιουργία μιας αποικίας στον Κόκκινο Πλανήτη.”
Δημήτρης Μεράντζας: Περίπατος
15.12.2015 16:50
Πριν από 20 χρόνια -τον Σεπτέμβριο του 1995- ξεκίνησα να οργανώνω την σύνθεση ενός έργου που δεν είχε εμφανή αισθητική σχέση με την μέχρι τότε δουλειά μου και αποτέλεσε την εκκίνηση μιας μεγάλης -σε έκταση- ενότητας, η οποία είναι συνεχώς σε εξέλιξη και φέρει τον γενικό τίτλο : «Η Πραγματικότητα είναι Πληροφοριοδότης της φαντασίας».