Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2017
Ο μύθος του σπηλαίου
Δημοσίευση: Τετάρτη, 5 Μαρτίου 2014 11:20
Ο μύθος του σπηλαίου

Το ευφυέστερο σχόλιο για τον άνθρωπο και τον κόσμο είναι ασφαλώς ο πλατωνικός μύθος του σπηλαίου. Ο Πλάτων, αυτός ο μεγάλος αφηγητής των ιδεών, απέδειξε με την ακρίβεια γεωμετρικού θεωρήματος πώς η καθημερινότητα αποχαυνώνει τη μάζα και μεταβάλλει τη ζωή μας σε μια σκηνή ψευδαισθήσεων για την αλήθεια και το ψέμα, για το σημαντικό και το ασήμαντο. Αν εμπλουτίζαμε το πλατωνικό σπήλαιο με κάμποσες τηλεοπτικές οθόνες θα αποτυπώναμε με την ίδια ενάργεια και το στίγμα της εποχής μας. Η νεοελληνική κοινωνία απολαμβάνει τις φευγαλέες αντανακλάσεις μιας εικονικής πραγματικότητας που δημιούργησαν κάποιοι επιτήδειοι για λογαριασμό της. Σήμερα, λεηλατημένοι από τον σκουπιδότοπο της ενημέρωσης, παραμένουμε δεσμώτες του πλατωνικού σπηλαίου ανίκανοι να ξεπεράσουμε την αγοραφοβία που μας προκάλεσε η εσωστρέφεια των τελευταίων δεκαετιών. Κατά τα άλλα ορισμένοι μέσα στο σπήλαιο, σε κατάσταση έκστασης ανακράζουν: «Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει!»  

Εκτύπωση
Περισσότερα
Για να κλείσει ο κύκλος του αίματος...
14.02.2017 14:25
Αν κοιτάξει κάποιος πίσω του τους μύθους που γέννησαν τα αριστουργήματα της λογοτεχνίας, τι θα δει; Ένα κύκλο αίματος που δεν εννοεί να κλείσει αιώνες τώρα. Κανείς δεν σκέφτηκε να λυτρώσει την καταραμένη γενιά του Οιδίποδα ή τους Ατρείδες ή την υπερβόρεια δυναστεία που υποθάλπει τον Άμλετ.
Η Αντιγόνη έξω απ' τον καθρέφτη
02.02.2017 14:11
Αν πρέπει να ξαναδιαβάσουμε την Αντιγόνη σήμερα, ύστερα από δυόμιση χιλιάδες χρόνια, θα πρέπει πρώτα να πάψουμε να την βλέπουμε στους καθρέφτες που ο πολιτισμός μας στήνει γύρω από τα αρχέτυπα της λογοτεχνίας, για να μην αισθάνεται αμηχανία. Αλλιώς η παρερμηνεία του μύθου ή μάλλον η βολική ερμηνεία του θα μας οδηγεί πάντα σε λανθασμένα συμπεράσματα. Η Αντιγόνη, βλέπετε, είναι, πρωτίστως, η πρώτη συνειδητά εξεγερμένη γυναίκα. Ας το παραδεχτούμε επιτέλους...
Καημένε Μπάτλερμπυ, καημένε κόσμε!
23.01.2017 13:25
Με την μεγαλοφυή επωδό του I would prefer not... θα προτιμούσα όχι, ο τιτάνας του αμερικανικού μυθιστορήματος, Χέρμαν Μέλβιλ, δοκιμάζει τις δυνάμεις του στην τέχνη του ύφους με την ακράδαντη πεποίθηση ότι η γλώσσα δεν είναι τίποτε άλλο παρά η μουσική των λέξεων. Ο Μπάρτλεμπι ο Γραφιάς δεν είναι μόνο ένα κείμενο που επιδέχεται πολλαπλές ερμηνείες. Είναι πρωτίστως ένα γλωσσικό κόσμημα, που η ποιητική του βασίζεται σ' ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Είναι ευτυχής συγκυρία για εμάς τους Έλληνες αναγνώστες το γεγονός ότι με το κείμενο του Μέλβιλ καταπιάστηκε ο Μένης Κουμανταρέας στην καλύτερη ίσως μεταφραστική του στιγμή.
Το
13.01.2017 16:45
Όταν η Ρώσικη πεζογραφική παράδοση διέφυγε στη Δύση, πήρε μαζί της όλα τα φετίχ με τα οποία σαγήνευσε το αναγνωστικό κοινό απανταχού της γης.
Οι Υπνοβάτες του Χέρμαν Μπροχ
02.01.2017 12:31
Αλήθεια, τι είχε στο μυαλό του ο Χέρμαν Μπροχ όταν συνέθετε την εμβληματική τριλογία του; Η αφηγηματική πορεία του μνημειώδους έργου του οδηγεί με στοχευμένα βήματα από την πεζογραφία στην ποίηση και στο πυκνό δοκιμιακό λόγο.
Μήπως είδατε την Ντόρα Μπρούντερ;
15.12.2016 14:20
Μπορώ να φανταστώ τον Πατρίκ Μοντιανό να παραμερίζει τις παραπανίσιες λέξεις οι οποίες συνωστίζονται στο μυαλό του δημιουργού όταν εκείνος ετοιμάζεται για το δρομολόγιο της συγγραφής. Ο Γάλλος νομπελίστας είναι ένας αργυραμοιβός του πνεύματος, σφιχτοχέρης με τη γλώσσα και τα συναισθήματα. Σε αυτή την αναζήτηση -αναζήτηση της Ντόρας Μπρούντερ ή του ίδιου του Παρισιού της Κατοχής;- εμπιστεύεται περισσότερο την γραφειοκρατία της εποχής ή αφήνει να φανεί κάτι τέτοιο για τη δημιουργία ενός ύφους που διαπνέει το βιβλίο του από την πρώτη ως την τελευταία αράδα του.
Ο Άμλετ δεν μένει πια εδώ
05.12.2016 15:09
Ανάμεσα στις αρχέγονες αφηγήσεις που συνέχουν το παγκόσμιο σώμα της λογοτεχνίας, ο υπερβόρειος μύθος του Άμλετ παραμένει αναλλοίωτος. Στο τέλος του εικοστού αιώνα ένας αμερικανός συγγραφέας, ο Τζον Απντάικ, επιχειρεί ένα σχόλιο που φωτίζει αλλιώς τη μοίρα του καταραμένου πρίγκιπα. Στο μυθιστόρημά του "Γερτρούδη και Κλαύδιος" ο Απντάικ παραδίδει ένα μάθημα προοικονομίας ενώ την ίδια στιγμή σκιαγραφεί με το δικό του τρόπο τα πρόσωπα του μύθου.
Ο ιδιοφυής κύριος Μπρεχτ
29.11.2016 16:45
Τα υλικά κάνουν τον μάγειρα ή ο μάγειρας τα υλικά; Στον "Κύκλο με την κιμωλία" του Μπρεχτ, ένας απλός, απλούστατος μύθος αποκτά φτερά με τη δύναμη της αλληγορίας.