Δευτέρα, 5 Δεκεμβρίου 2016
Το Κύκνειο Άσμα του Άντον Τσέχωφ (Θέατρο της Ημέρας): Κριτική θεάτρου
Δημοσίευση: Τετάρτη, 5 Φεβρουαρίου 2014 12:03
Το Κύκνειο Άσμα του Άντον Τσέχωφ (Θέατρο της Ημέρας): Κριτική θεάτρου

Ο Τσέχωφ συμβαδίζει με τους μεγάλους ποιητές της αρχαίας τραγωδίας που ήξεραν πως να μεταβάλλουν την ήττα σε πνευματικό θρίαμβο..

Άγγελος Τερζάκης

 

Ο Αντόν Πάβλοβιτς Τσέχωφ (29 Ιανουαρίου 1860 – 15 Ιουλίου 1904) θεωρείται μία από τις πιο σημαντικές μορφές της παγκόσμιας δραματουργίας που άσκησε, μαζί με τον Ίψεν και τον Στρίντμπεργκ, μεγάλη επίδραση στη θεατρική λογοτεχνία του 20ου αιώνα. Στα έργα του αποτυπώνεται η διαρκής φθορά της καθημερινής ζωής , οι ανθρώπινες σχέσεις, η μοναξιά, ο θάνατος, όχι μόνο της ρώσικης εποχής αλλά ως πανανθρώπινα ζητήματα. Ο γιατρός Τσέχωφ είδε με ευαισθησία το παράξενο και το γελοίο, το βαθύ και το συγκινητικό της ανθρώπινης ψυχής και το ανέδειξε με “χειρουργική ακρίβεια” και “τραγικό χιούμορ”.

 

110 χρόνια μετά το θάνατο του σπουδαίου αυτού δραματουργού τα έργα του συνεχίζουν να ελκύουν σκηνοθέτες και να γοητεύουν το θεατρόφιλο κοινό σε ολόκληρο τον κόσμο. Στα πρώτα χρόνια της δημιουργίας του βρίσκονται μικρά μονόπρακτα αριστουργήματα που χαρακτηρίζονται για την φαρσική τους “γοητεία”.

 

Το Κύκνειο Άσμα, ένα από τα πρώτα μονόπρακτα του Τσέχωφ, γράφτηκε το 1886 – 7 και η παγκόσμια πρεμιέρα του έγινε στο Θέατρο Κορς της Μόσχας, στις 19 Φεβρουαρίου 1888. Στην Ελλάδα, το έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Ωδείο Αθηνών, στις 20 Απριλίου 1929, από τον Μιχάλη Κουνελάκη, ο οποίος ανέλαβε μετάφραση και ερμηνεία. Δύο ακόμα παραστάσεις του έργου, που αξίζει να μνημονεύσουμε, ήταν: το 1968, από το Κ.Θ.Β.Ε, σε σκηνοθεσία Θάνου Κωτσόπουλου και το 1981, από το Θέατρο Τέχνης, σε σκηνοθεσία Κάρολου Κουν· Το Κύκνειο Άσμα ήταν και το κείμενο που ερμήνευσε στην τελευταία ραδιοφωνική του παράσταση ο Αιμίλιος Βεάκης, το 1951.



Το Κύκνειο Άσμα, δραματική σπουδή σε μία πράξη

 

Νύχτα μέσα σε ένα σκοτεινό και άδειο θέατρο... Η παράσταση έχει τελειώσει και ο κωμικός ηλικιωμένος ηθοποιός (Βασίλι Βασίλιεβιτς Σβετλοβίντωφ) ξυπνά, ξεχασμένος στο καμαρίνι του... Ανάμεσα στους κρύους τοίχους κάνει τον απολογισμό της ζωής που έπαιξε στο σανίδι αλλά δεν έζησε στην πραγματικότητα, πνίγοντας τον πόνο του στη βότκα. Μοναδικός ακροατής και συνερμηνευτής ο υποβολέας του (Νικήτα Ιβάνιτς), στις σύντομες σκηνές από Μπόρις Γκοντούνοφ, Βασιλιά Ληρ, Άμλετ , Οθέλλο.

Οι μεγάλοι ρόλοι του παρελθόντος ξαναζωντανεύουν και τότε δίνει την τελευταία του παράσταση, που θα είναι και η καλύτερη της ζωής του!

 

Η φετινή παράσταση του έργου, που παρουσιάζεται στο Θέατρο της Ημέρας, σε σκηνοθεσία της Ανδρομάχης Μοντζολή τιμά τον σπουδαίο δραματουργό, τον ηθοποιό και το ίδιο το θέατρο.

 

Με αργούς ρυθμούς -τσεχωφικού τρόπου- παρουσιάζεται, πίσω από τις μαύρες κουρτίνες που χωρίζουν το καμαρίνι από τη σκηνή , ο ηθοποιός, με ένα φακό στο χέρι. Στον υποφωτισμένο χώρο παρατηρούμε σταδιακά πως βλέπει ένας καλλιτέχνης τον εαυτό του, που παραδόθηκε στη γοητεία του θεατρικού κόσμου. 

 

Ένα μπαούλο με πολλαπλές λειτουργίες, ένα σκαμνί, δύο μπουκάλια βότκα, είναι τα αντικείμενα που βρίσκονται στο λιτό και λειτουργικό σκηνικό, που φρόντισε η Ανδρομάχη Μοντζολή. Η αίσθηση της αστάθμητης μελαγχολίας, του παλιού, της φθοράς και της εγκατάλειψης διαγράφονται στο σκηνικό διάκοσμο. Διακριτικές ήταν και οι υπομνήσεις της ρωσικής ατμόσφαιρας, στη μουσική και στη σκηνογραφία. Έχω ωστόσο την άποψη ότι η τοποθέτηση του κύκνου στην έναρξη και στη λήξη της παράστασης είναι περιττή, μπροστά στην δυνατή σκηνική παρουσία του 93χρονου ηθοποιού. Ο φωτισμός του Γιώργου Σηφάκη αποδίδει την εσωτερική δράση του έργου και τονίζει την κλιμάκωση και τη θερμότητα των συναισθηματικών διακυμάνσεων. Οι μουσικές νότες των Ιωάννη Παπλωματά και Θάνου Αστερίου συσχετίζονται απόλυτα και εναρμονίζονται με τη σκηνοθετική οπτική και τις ζωντανές φιγούρες που φιλοτεχνούν οι δύο ηθοποιοί. Η επιλογή του Μιχαήλ Γιαννικάκη, για το ρόλο του υποβολέα, κρίνεται απολύτως ταιριαστή, στην όψη και στο λόγο. Ενισχύει με την υποκριτική του την αίσθηση των στιγμών που περνάνε ανεπιστρεπτί, χωρίς να στοχεύει στον εντυπωσιασμό, δείχνοντας ότι κατέχει μία μεγάλη γκάμα τόνων και εκφράσεων. Στα θετικά της υπόκρισής του εγγράφεται το οργανικό δέσιμο πάνω στη σκηνη και η αμοιβαιότητα στη σχέση του με τον συμπαίχτη του, καθώς και η ερμηνεία του ως Κρέοντας ("Κανείς δεν είναι τόσο γέρος που να μην θέλει να γεράσει λίγο ακόμα").

Ας μου επιτρέψουν όμως οι υπόλοιποι συντελεστές να δώσω τη βαρύτητα που αρμόζει στον πρωταγωνιστή της παράστασης...

 

Μία γνήσια ερμηνεία

 

Ο ύμνος του Τσέχωφ στους ηθοποιούς και στις θυσίες που υπόκεινται για την τέχνη τους και η κατάδυση στις μνήμες, στα ερμηνευτικά μεγαλεία μιας άλλης εποχής, αποδίδονται από τον 93χρονο Κοσμά Παναγιωτίδη με σπάνια λιτότητα και εσωτερική πυκνότητα. Ο κ. Παναγιωτίδης έδωσε στο κοινό μία πλούσια ερμηνεία, σε ουσία και συναίσθημα, καθώς ισορροπεί ανάμεσα στις κωμικές νότες και στο ζωντανό συναίσθημα· Τρυφερότητα, θέρμη, ευγένεια και αισθαντικότητα, χαρακτηρίζουν το παίξιμό του. Ο ηθοποιός, με απόλυτα ελεγχόμενες τις κινήσεις του, ανταποκρίθηκε επάξια στις απαιτήσεις του δραματικού χαρακτήρα που ενσάρκωσε και μετέφερε στο κοινό το γέλιο, τη συγκίνηση, τη περηφάνια και την απογοήτευση για τα χαμένα όνειρα και τις ανεκπλήρωτες επιθυμίες.

Στο τέλος το πάζλ ολοκληρώνεται και μένει η εικόνα ενός ανθρώπου που έδωσε όλη του τη ζωή για το θέατρο και πληρώνει το τίμημα της τέχνης του...τη μοναξιά! Η εικόνα αυτή όμως εισπράττει ένα αυθόρμητο και αληθινό χειροκρότημα, ως αναγνώριση του ώριμου και γνήσιου υποκριτικού ταλέντου, που είναι η απόδειξη των θαυματουργών δυνατοτήτων του θεάτρου.

 

 Γιατί “όπου υπάρχει ταλέντο, δεν υπάρχουν γεράματα”, όπως λέει και ο ήρωας του Κύκνειου Άσματος.

 


Δεν χρειάζονται πάντα πρωτοτυπίες και μοντερνισμοί, ευτυχώς υπάρχει και αυτό το θέατρο στη σκυθρωπή εποχή μας, που δηλώνει έντονα τη παρουσία του μέσα στο χρόνο και παραδίδει τη “σκυτάλη” στους επόμενους.

Έτσι απλά, “για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι..”!

 

 

 

 

*Πληροφορίες για τις παραστάσεις του Κύκνειου Άσματος στην Ελλάδα πάρθηκαν από:

Κωνσταντίνος Κυριακός, Τα έργα του Τσέχοφ στην ελληνική σκηνή, 1902-1993, διδακτορική διατριβή, Τμήμα Φιλολογίας, Φιλοσοφική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 1995, σελ. 568.

 



Το Κύκνειο Άσμα του Άντον Τσέχοφ, για όλες τις Δευτέρες του Φεβρουαρίου θα παρουσιάζεται στο Θέατρο της Ημέρας, σε σκηνοθεσία της Ανδρομάχης Μοντζολή. Μην χάσετε μία παράσταση που μιλάει για την "αγάπη του χθες που αντέχει στο σήμερα"! ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

 

Εκτύπωση
Περισσότερα
«Exhibit B» του Μπρετ Μπέιλι: Μία συγκλονιστική ανθρώπινη εγκατάσταση
17.06.2016 14:00
Η πάντα εξωστρεφής –ευτυχώς για όλους μας- Στέγη, στο πλαίσιο του 3ου Fast Forward Festival, παρουσίασε εξαιρετικά ενδιαφέρουσες καλλιτεχνικές δημιουργίες που ξεπερνάνε τα γεωγραφικά, ιδεολογικά, κοινωνικά και πολιτισμικά σύνορα, καταργούν τα στερεότυπα, διευρύνουν τα συμβατικά όρια των τεχνών, εκφράζοντας μία πολιτική και κοινωνική διαμαρτυρία για φλέγοντα ζητήματα και προβληματισμούς της σύγχρονης εποχής. Το κτίριο της πρώην Ένωσης Ανταποκριτών Ξένου Τύπου (Ακαδημίας 23) στέγασε για λίγες μέρες την συναρπαστική, αφυπνιστική έκθεση- περφόρμανς «Exhibit B» του Μπρετ Μπέιλι, η οποία περιλάμβανε μία σειρά εγκαταστάσεων με ζωντανά «εκθέματα / πειστήρια».
Ο Σαίξπηρ μέσα από παραστάσεις και προβολές στο Φεστιβάλ Αθηνών!
31.05.2016 12:33
Το Φεστιβάλ Αθηνών συμμετέχει στον κύκλο εκδηλώσεων που διοργανώνονται παγκοσμίως με αφορμή την επέτειο των τετρακοσίων χρόνων από το θάνατο του σπουδαίου Άγγλου ποιητή και θεατρικού συγγραφέα Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, εντάσσοντας στο φετινό του πρόγραμμα ελληνικές και διεθνείς παραγωγές. Τρεις θεατρικές παραστάσεις και τρεις κινηματογραφικές προβολές πάνω στο έργο του Σαίξπηρ αποκαλύπτουν εκ νέου τη δύναμη και τη διαχρονικότητα της γραφής του.
Πειραματική Σκηνή - «Θέμα Εμφύλιος»: Βήμα και «φωνή» σε νέους καλλιτέχνες
30.03.2016 11:48
Η Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, που άνοιξε ξανά τις πόρτες της για να δώσει βήμα και «φωνή» σε νέους καλλιτέχνες, με καλλιτεχνικούς διευθυντές τους άξιους Ανέστη Αζά και Πρόδρομο Τσινικόρη, διοργανώνει κατά το διάστημα 30 Μαρτίου έως και 3 Απριλίου 2016 ένα Θεματικό φεστιβάλ για τον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο, από την έναρξη του οποίου συμπληρώνονται φέτος 70 χρόνια. Νέοι και ανήσυχοι δημιουργοί (ή συνδημιουργοί), που επιλέχθηκαν για να παρουσιάσουν την δουλειά τους στο πλαίσιο του Φεστιβάλ, μοιράζονται μαζί μας τις σκέψεις τους για το θέμα «Εμφύλιος» και τις ποικίλες αποτυπώσεις του στο σήμερα…
Δύο Ιουλιέτες και επτά Ρωμαίοι καταλαμβάνουν το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά!
18.02.2016 14:51
400 χρόνια από τον θάνατο του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ και 450 χρόνια από τη γέννηση του, το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά παρουσιάζει το αριστούργημά του «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» στη μετάφραση του Δημητρίου Βικέλα, σε μία εντελώς διαφορετική σκηνική εκδοχή υπό την σκηνοθετική καθοδήγηση του Κωνσταντίνου Ρήγου. Με αφορμή την παράσταση, εννέα ταλαντούχοι και ελπιδοφόροι αντιπρόσωποι της νέας γενιάς ηθοποιών που έχουν αναλάβει να ζωντανέψουν αυτή την «καταδικασμένη από τα αστέρια» ιστορία αγάπης επί σκηνής, περιγράφουν μέσα σε λίγες φράσεις την δική τους προσωπική οπτική για το έργο του Σαίξπηρ και τους ρόλους που ερμηνεύουν.
«Μιράντα»: Ερμηνευτικές αναλαμπές σε μία εμπνευσμένη διασκευή
03.02.2016 11:40
Ορμώμενος από την σαιξπηρική «Τρικυμία», με κινητήρια δύναμη την ηρωϊδα της, Μιράντα, ο Λιθουανός σκηνοθέτης Όσκαρας Κορσουνόβας, δημιούργησε την δική του ομώνυμη, σκηνική σύνθεση. Η «Μιράντα» του λοιπόν, ύστερα από την παρουσίασή της σε Λιθουανία, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία, ταξίδεψε και στη χώρα μας, στο Θέατρο Πορεία, σε μία εκδοχή ειδικά προσαρμοσμένη για το ελληνικό θεατρόφιλο κοινό.
Μπιλ & Λου - Δημήτρης Μπογδάνος: Κριτική θεάτρου
01.12.2015 12:26
Την γλυκόπικρη ιστορία του Adam Elliot, που περιγράφει την ασυνήθιστη φιλία δύο εκ πρώτης όψεως αταίριαστων ανθρώπων, πήρε ο Δημήτρης Μπογδάνος και την αξιοποίησε με ιδιοφυή και ευφάνταστο τρόπο, μεταφέροντάς την στο στην σκηνή του Skrow Theater, ως Μπιλ & Λου. Στην δική του θεατρική εκδοχή οι πρωταγωνιστές έχουν σάρκα και οστά, δεν είναι από πηλό και έχουν μεγάλη αδυναμία στα στρουμφάκια!
Είδαμε στο Φεστιβάλ Αθηνών: Μία ιδιότυπη ακουστική περιπλάνηση «Στη μέση του δρόμου», Πρόδρομος Τσινικόρης
10.07.2015 15:00
Φτάνω στη Πλατεία Κλαυθμώνος, εφοδιάζομαι με τον απαραίτητο εξοπλισμό –χάρτη, ακουστικά, MP3- και κατηφορίζω προς την οδό Δραγατσανίου. Ακολουθώ κατά γράμμα τις οδηγίες και φτάνω πολύ γρήγορα στον προορισμό μου, ένα σημείο συνάντησης «Στη μέση του δρόμου», στο οποίο πρόκειται να μοιραστώ μία πρωτόγνωρη εμπειρία με κάποιον άγνωστο συμπολίτη μου.. Με ένα αίσθημα γλυκόπικρης περιέργειας ανεβαίνω στο σταθμευμένο φορτηγό (!), κάθομαι στη θέση του συνοδηγού, πατάω το «PLAY» και περιμένω να ακούσω την συγκινητική ιστορία ενός άστεγου. Αντί γι’ αυτό, ακούω το ντουέτο των Lisa Stansfield και Barry White, "All Around The World".
Είδαμε στο Φεστιβάλ Αθηνών: Είμαστε οι Πέρσες, Γιολάντα Μαρκοπούλου – Station Athens
12.06.2015 18:56
Οδύσσειες προσφύγων απ’ το Αφγανιστάν, το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές μπολιάζουν τους Πέρσες και τις Ικέτιδες του Αισχύλου στην παράσταση-ντοκουμέντο Είμαστε οι Πέρσες της Γιολάντας Μαρκοπούλου, που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών, 3 και 4 Ιουνίου.