Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017
Αγαπητό μου ημερολόγιο...
Δημοσίευση: Δευτέρα, 3 Φεβρουαρίου 2014 13:27
Αγαπητό μου ημερολόγιο...

Ίσως κάποια μέρα αποδειχθεί ότι οι προηγούμενες γενιές πνευματικών ανθρώπων υπερείχαν σε απλά πράγματα, ένα εκ των οποίων ήταν και η συστηματική τήρηση ημερολογίου. Πράγματι οι ημερολογιακές καταχωρήσεις ποιητών και πεζογράφων του παρελθόντος παρουσιάζουν τέτοια λογοτεχνική αξία ώστε να εντάσσονται οργανικά στο συνολικό τους έργο . Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα Ημερολόγια του Σεφέρη.


Αυτός ο κρυπτομυθιστοριογράφος που ανανέωσε τον ποιητικό μας λόγο με θαυμαστό τρόπο θα μπορούσε να είναι ένας εξίσου κορυφαίος πεζογράφος των νεοελληνικών γραμμάτων. Τα ημερολόγιά του αποτελούν μια κοινωνική και πολιτική τοιχογραφία της Ελλάδας επί σειρά ετών. Επικεντρώνομαι στις Μέρες Δ’ 1941-1944 και στο Πολιτικό Ημερολόγιο, Τόμος Α’ 1935-1944. Με την ελλειπτική γραφή ενός ποιητή που ξέρει να δαμάζει την φλυαρία των λέξεων ο Σεφέρης μας μεταφέρει ένα κλίμα που μοιάζει ανησυχητικά με τις πρόσφατες εξελίξεις στη χώρα μας.


Μύστης της αρχαιοελληνικής παράδοσης και λαμπρός κοινωνός της Ευρωπαϊκής πρωτοπορίας ο νομπελίστας μας οικτίρει τον απλό λαό που βρίσκεται στο έλεος της ανικανότητας μιας δράκας πολιτικών και αξιωματούχων της εποχής: Τα φασιστοειδή στοιχεία του Μεταξικού καθεστώτος, ο αλαζόνας βασιλιάς, ο δίβουλος Τσουδερός, ο αφελής Κανελλόπουλος, ο ξ-ενόφερτος Παπανδρέου και πάνω από όλα η υψηλή Βρετανική εποπτεία. Από τη μια οι δουλοπρεπείς πολιτικοί μας και από την άλλη ο αυταρχικός παράγων του empire. Τα παράλληλα σχήματα με την σημερινή κατάσταση είναι ανατριχιαστικά. Οι απανωτές γκάφες των αμετανόητων πολιτικάντηδων συνεχίζονται από τότε μέχρι σήμερα λες και οι αστοχίες τους είναι τα διαπιστευτήρια της εξουσίας. Στις 9 Νοεμβρίου του 42 ο Κανελόπουλος φέρεται να δηλώνει: «Έννοια σου, οι ελληνικές δυνάμεις δεν θα στρέψουν τα όπλα κατά του ελληνικού λαού». Τραγική ειρωνεία ότι η καταχώρηση αυτή βρίσκεται στη σελίδα 67, Πολιτικό Ημερολόγιο Α΄ Τόμος.


Στις Μέρες Δ’ σελ. 72 γράφει για τη Μάχη της Κρήτης: «Στο μεταξύ οι Κρητικοί μαίνονται για την κυβέρνηση…Πιστεύουν πως έπεσε μεγάλη προδοσία και πως η παλιά κυβέρνηση τα πούλησε όλα. Πώς να τους αποδείξεις πως έχουν άδικο;»


Όλα αυτά στην Ελλάδα του Σεφέρη όπου επιπολάζουν «ευνουχισμένοι διανοούμενοι, μικροί ανίκανοι και τυφλοί κυβερνήτες» κι όλοι οι άλλοι «είμαστε τραγικά αυτοδίδαχτοι».  

Εκτύπωση
Περισσότερα
Καλιγούλας ή Χαίρε Καίσαρ!
21.02.2017 15:46
Ο Δημήτρης Στεφανάκης γράφει για τον "Καλιγούλα" του Αλμπέρ Καμύ με αφορμή την παρουσίαση του έργου στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, με τον Γιάννη Στάνκογλου στο ρόλο του Ρωμαίου αυτοκράτορα.
Για να κλείσει ο κύκλος του αίματος...
14.02.2017 14:25
Αν κοιτάξει κάποιος πίσω του τους μύθους που γέννησαν τα αριστουργήματα της λογοτεχνίας, τι θα δει; Ένα κύκλο αίματος που δεν εννοεί να κλείσει αιώνες τώρα. Κανείς δεν σκέφτηκε να λυτρώσει την καταραμένη γενιά του Οιδίποδα ή τους Ατρείδες ή την υπερβόρεια δυναστεία που υποθάλπει τον Άμλετ.
Η Αντιγόνη έξω απ' τον καθρέφτη
02.02.2017 14:11
Αν πρέπει να ξαναδιαβάσουμε την Αντιγόνη σήμερα, ύστερα από δυόμιση χιλιάδες χρόνια, θα πρέπει πρώτα να πάψουμε να την βλέπουμε στους καθρέφτες που ο πολιτισμός μας στήνει γύρω από τα αρχέτυπα της λογοτεχνίας, για να μην αισθάνεται αμηχανία. Αλλιώς η παρερμηνεία του μύθου ή μάλλον η βολική ερμηνεία του θα μας οδηγεί πάντα σε λανθασμένα συμπεράσματα. Η Αντιγόνη, βλέπετε, είναι, πρωτίστως, η πρώτη συνειδητά εξεγερμένη γυναίκα. Ας το παραδεχτούμε επιτέλους...
Καημένε Μπάτλερμπυ, καημένε κόσμε!
23.01.2017 13:25
Με την μεγαλοφυή επωδό του I would prefer not... θα προτιμούσα όχι, ο τιτάνας του αμερικανικού μυθιστορήματος, Χέρμαν Μέλβιλ, δοκιμάζει τις δυνάμεις του στην τέχνη του ύφους με την ακράδαντη πεποίθηση ότι η γλώσσα δεν είναι τίποτε άλλο παρά η μουσική των λέξεων. Ο Μπάρτλεμπι ο Γραφιάς δεν είναι μόνο ένα κείμενο που επιδέχεται πολλαπλές ερμηνείες. Είναι πρωτίστως ένα γλωσσικό κόσμημα, που η ποιητική του βασίζεται σ' ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Είναι ευτυχής συγκυρία για εμάς τους Έλληνες αναγνώστες το γεγονός ότι με το κείμενο του Μέλβιλ καταπιάστηκε ο Μένης Κουμανταρέας στην καλύτερη ίσως μεταφραστική του στιγμή.
Το
13.01.2017 16:45
Όταν η Ρώσικη πεζογραφική παράδοση διέφυγε στη Δύση, πήρε μαζί της όλα τα φετίχ με τα οποία σαγήνευσε το αναγνωστικό κοινό απανταχού της γης.
Οι Υπνοβάτες του Χέρμαν Μπροχ
02.01.2017 12:31
Αλήθεια, τι είχε στο μυαλό του ο Χέρμαν Μπροχ όταν συνέθετε την εμβληματική τριλογία του; Η αφηγηματική πορεία του μνημειώδους έργου του οδηγεί με στοχευμένα βήματα από την πεζογραφία στην ποίηση και στο πυκνό δοκιμιακό λόγο.
Μήπως είδατε την Ντόρα Μπρούντερ;
15.12.2016 14:20
Μπορώ να φανταστώ τον Πατρίκ Μοντιανό να παραμερίζει τις παραπανίσιες λέξεις οι οποίες συνωστίζονται στο μυαλό του δημιουργού όταν εκείνος ετοιμάζεται για το δρομολόγιο της συγγραφής. Ο Γάλλος νομπελίστας είναι ένας αργυραμοιβός του πνεύματος, σφιχτοχέρης με τη γλώσσα και τα συναισθήματα. Σε αυτή την αναζήτηση -αναζήτηση της Ντόρας Μπρούντερ ή του ίδιου του Παρισιού της Κατοχής;- εμπιστεύεται περισσότερο την γραφειοκρατία της εποχής ή αφήνει να φανεί κάτι τέτοιο για τη δημιουργία ενός ύφους που διαπνέει το βιβλίο του από την πρώτη ως την τελευταία αράδα του.
Ο Άμλετ δεν μένει πια εδώ
05.12.2016 15:09
Ανάμεσα στις αρχέγονες αφηγήσεις που συνέχουν το παγκόσμιο σώμα της λογοτεχνίας, ο υπερβόρειος μύθος του Άμλετ παραμένει αναλλοίωτος. Στο τέλος του εικοστού αιώνα ένας αμερικανός συγγραφέας, ο Τζον Απντάικ, επιχειρεί ένα σχόλιο που φωτίζει αλλιώς τη μοίρα του καταραμένου πρίγκιπα. Στο μυθιστόρημά του "Γερτρούδη και Κλαύδιος" ο Απντάικ παραδίδει ένα μάθημα προοικονομίας ενώ την ίδια στιγμή σκιαγραφεί με το δικό του τρόπο τα πρόσωπα του μύθου.