Πέμπτη, 8 Δεκεμβρίου 2016

100 χρόνια από τη γέννηση της Βάσως Κατράκη: έκθεση στη γκαλερί έκφραση - γιάννα γραμματοπούλου

100 χρόνια από τη γέννηση της Βάσως Κατράκη: έκθεση στη γκαλερί έκφραση - γιάννα γραμματοπούλου

Με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση της Βάσως Κατράκη , η αίθουσα τέχνης «έκφραση- γιάννα γραμματοπουλου» παρουσιάζει έκθεση με έργα της σπουδαίας Ελληνίδας χαράκτριας από 18 Φεβρουαρίου έως 15 Μαρτίου 2014.


«Δε θέλω παρά να εκφράσω την αγάπη και τον ενθουσιασμό μου προς της ζωή. Κάθε στιγμή που μου ανήκει δεν θα ήθελα να είναι παρά ένας χαιρετισμός προς αυτήν. Να εκφράσω την αγάπη μου προς τον άνθρωπο και τη δικιά του ζωή, με τις χαρές, τα βάσανα και το μόχθο της. Προσπαθώ να εκφραστώ με τον πιο σαφή τρόπο. Αυτό το κάνω γιατί έτσι νιώθω. Με ενδιαφέρει να ‘ρθω σε όσο γίνεται πληρέστερη επικοινωνία με τους ανθρώπους, να μιλήσω με τη γλώσσα τους.  Αυτό είναι η πιο μεγάλη καταξίωση ενός καλλιτέχνη. Δε διαλέγω ορισμένα θέματα, μα βιώματα. Και αυτά μπορεί να έρχονται είτε από τη χώρα που ζεις είτε απ ’έξω, φτάνει να είναι ανθρώπινα.»

Βάσω Κατράκη


Γεννημένη το 1914, σχεδόν τη στιγμή που ξεσπούσε ο  Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος,  η Βάσω Κατράκη έζησε τα σημαντικότερα  γεγονότα  της σύγχρονης ιστορίας και σφράγισε με το έργο της μια ολόκληρη εποχή. Απεικόνισε με συνέπεια τα μεγάλα και θεμελιώδη γεγονότα που διαδραματίστηκαν στη χώρα μας μετά το Β’ παγκόσμιο πόλεμο. Την Εθνική αντίσταση, τον εμφύλιο, τη χούντα και το φασισμό.  Χάραξε στην πέτρα την τραγική μοίρα του λαού και τη μάχη για ελευθερία. Το 1936 εισήχθη στη Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών με καθηγητές τον Κωνσταντίνο Παρθένη στη Ζωγραφική και το Γιάννη Κεφαλληνό στη Χαρακτική .  Η κατοχή  τη βρήκε φοιτήτρια. Μέσα από τον πυρετό εκείνης της εποχής διαμορφώθηκε και η τέχνη της, επηρεάστηκε το έργο της και η προσωπικότητά της. Πήρε μέρος στην Αντίσταση. Οι διαδηλώσεις, τα αδικοσκοτωμένα παλληκάρια, οι διώξεις, οι κατατρεγμένοι, τα σκελετωμένα από την πείνα παιδιά, τα βιώματα με τις θυσίες και τους θανάτους  έγιναν διαμαρτυρία και αυτές οι εικόνες πέρασαν στο καλλιτεχνικό της έργο.


Πρόσφερε υπηρεσίες στην πατρίδα χωρίς να υπολογίζει τους κινδύνους. «Κάναμε αντίσταση με τα πινέλα και τα καλέμια» έλεγε, «Η κατοχή με έκανε χαράκτρια». Τα πρώτα της χαρακτικά ήταν εύσημα, αφίσες, κάρτες, προκηρύξεις και ψηφοδέλτια για τις ανάγκες της αντίστασης.  Την 21η Απρίλη του ’67, πρώτη μέρα του πραξικοπήματος, τη συνέλαβαν και την εξόρισαν στα Γιούρα, το θρυλικό νησί με τη μακραίωνη ιστορία ως τόπος βασανιστηρίων και εξόντωσης. Η δύναμη όμως της τέχνης της, της έδωσε παρηγοριά και διέξοδο, ζωγραφίζοντας με μαρκαδόρο τα βότσαλα που έβρισκε στο ξερονήσι, μοιράζοντάς τα στους συγκρατούμενους της και άλλα αφιέρωνε και έστελνε στον άντρα της και τα παιδιά της. Δούλεψε μέσα στη χούντα και έκανε έκθεση στη γκαλερί «ώρα» του Ασαντούρ και της Χριστίνας Μπαχαριάν, φίλους και συναγωνιστές της.


Η Βάσω Κατράκη ήταν μαχήτρια στους κοινωνικούς αγώνες με τόλμη και αποφασιστικότητα. Μετέφερε στην πέτρα όλα τα θεμελιώδη θέματα, το ιδεώδες της ελευθερίας και της αξιοπρέπειάς μας. Σπαράγματα μνήμης, θρήνοι και ελεγεία γι’ αυτούς που θυσιάστηκαν. Έργα κοινωνική μαρτυρία. Υπηρέτησε την Ελληνική Χαρακτική με αφοσίωση και γνώση. Ήθος και αξιοπρέπεια. Δικαίως ο τεχνοκριτικός και φίλος της Κώστας Σταυρόπουλος, τη χαρακτήρισε ως την «κορυφαία ερμηνεύτρια της ανθρώπινης τραγωδίας».


Στην έκθεση παρουσιάζονται έργα της Κατράκη αντιπροσωπευτικά, χαραγμένα στο ξύλο αλλά κυρίως στην πέτρα.  Το υλικό που της επέτρεψε να ξεφύγει από τα στενά πλαίσια της παραδοσιακής χαρακτικής και του μικρού μεγέθους,  που της έδωσε τη δυνατότητα για μεγάλες φόρμες και ξεχώρισε το έργο της δίνοντάς της διεθνή φήμη και αναγνώριση. Αναγνώριση όχι μόνο για τη χάραξη στο νέο υλικό και την αισθητική των έργων της αλλά και για μεγάλα πανανθρώπινα μηνύματα που έστειλε και εξακολουθεί να στέλνει. Έργα εμβληματικά, μνημειακά, έργα σύγχρονα.


Προς τιμήν της κατασκευάστηκε από την πολιτεία και εγκαινιάστηκε το καλοκαίρι του 2006 το κέντρο Χαρακτικών Τεχνών και Μουσείο Βάσω Κατράκη στην πατρίδα της, το Αιτωλικό Αιτωλοακαρνανίας, όπου εκτίθεται μόνιμα όλο το έργο της. Το πατρικό της σπίτι, βρίσκεται και αυτό στο όμορφο νησάκι, το Αιτωλικό, τη μικρή Βενετία, όπως την ονόμαζαν τότε. Το σπίτι βρεχόταν γύρω γύρω από τη λιμνοθάλασσα. Εκεί έζησε τα παιδικά της χρόνια, ευτυχισμένη με τους γονείς και τα τέσσερα αδέρφια της. Εκεί, στα μαθητικά της τετράδια ζωγράφισε τα πρώτα της σχέδια και πορτρέτα. Εκεί εμπνεύστηκε τις πρώτες έγχρωμες της ξυλογραφίες, από τα πρωινά, τα δειλινά και τα νυχτερινά χρώματα της ήρεμης λιμνοθάλασσας.


Σήμερα το πατρικό της σπίτι καταρρέει αδύναμο να αντισταθεί στο πέρασμα των χρόνων. Παρότι έχει χαρακτηρισθεί διατηρητέο μνημείο, η πολιτεία δεν μπόρεσε να βοηθήσει παρά τις μελέτες που κατατέθηκαν στην Εφορεία Νεότερων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού για τη διάσωσή του.


Η έκθεση αυτή έχει κύριο σκοπό να επικοινωνήσει το έργο της με τους ανθρώπους, αυτό που ήθελε πάντα και η ίδια. Για πρώτη φορά, μετά το 1994 (20 χρόνια μετά) τα έργα που εκτίθενται θα είναι προς πώληση. Σκοπός αυτής της κίνησης είναι η συγκέντρωση χρημάτων για την αναστήλωση του πατρικού σπιτιού της Βάσως Κατράκη στο Αιτωλικό. Με δεδομένο ότι η μεγάλη χαράκτρια  πάντα βοηθούσε και ενθάρρυνε τους νέους καλλιτέχνες , όραμα και ελπίδα είναι να γίνει  το σπίτι της χώρος υποδοχής και φιλοξενίας  των  φοιτητών της χαρακτικής από την Ελλάδα και το εξωτερικό, που θέλουν να μελετήσουν το έργο της και να έχουν τη δυνατότητα εάν επιθυμούν να δουλεύουν ελεύθερα στα εργαστήρια χαρακτικής του Μουσείου.

Σχετικές ειδήσεις
Η γενιά του ΄80: ομαδική έκθεση από Τα Νέα της Τέχνης στην εκφραση-γιαννα γραμματοπουλου
11.10.2016 11:31
Η εικαστική εφημερίδα «Τα Νέα της Τέχνης» διοργανώνει στην αίθουσα τέχνης εκφραση-γιαννα γραμματοπουλου, για πέμπτη συνεχή χρονιά ομαδική έκθεση με τίτλο «Η γενιά του ΄80» με σκοπό την οικονομική στήριξη της εφημερίδας.
Fields of Vision: έκθεση στην έκφραση – γιαννα γραμματοπουλου
25.05.2016 15:57
Η αίθουσα τέχνης «έ κ φ ρ α σ η – γιαννα γραμματοπουλου», εγκαινιάζει την Τρίτη 7 Ιουνίου, την έκθεση «Fields of Vision» βασισμένη σε μια ιδέα του Κορνήλιου Γραμμένου.
Επένθεση Μνήμης: έκθεση της Ερατώς Χατζησάββα στην αίθουσα τέχνης εκφραση-γιαννα γραμματοπουλου
24.03.2016 10:04
Η αίθουσα τέχνης «εκφραση-γιαννα γραμματοπουλου» εγκαινιάζει την Πέμπτη 7 Απριλίου την ατομική έκθεση της Ερατώς Χατζησάββα με τίτλο «Επένθεση Μνήμης» σε επιμέλεια της Λήδας Καζαντζάκη.
Τοπίο: Η κυριαρχία του προσωρινού;: έκθεση του Θανάση Μακρή στην εκφραση-γιαννα γραμματοπουλου
25.02.2016 16:40
Η αίθουσα τέχνης «εκφραση-γιαννα γραμματοπουλου» εγκαινιάζει την Τρίτη 8 Μαρτίου, ατομική έκθεση ζωγραφικής του Θανάση Μακρή.
Είδωλα: έκθεση του Μιχάλη Αρφαρά στην αίθουσα τέχνης εκφραση-γιαννα γραμματοπουλου
29.01.2016 10:35
Η αίθουσα τέχνης «εκφραση-γιαννα γραμματοπουλου» εγκαινιάζει την Πέμπτη 11 Φεβρουαρίου ατομική έκθεση του Μιχάλη Αρφαρά με τίτλο «ΕΙΔΩΛΑ».