Δευτέρα, 5 Δεκεμβρίου 2016
Βιβλίο: Οι Σειρήνες της Αλεξάνδρειας - François Weerts
Δημοσίευση: Δευτέρα, 7 Οκτωβρίου 2013 11:19
Βιβλίο: Οι Σειρήνες της Αλεξάνδρειας - François Weerts

«Η πολιτική στο μυθιστόρημα είναι όπως ένας πυροβολισμός σ’ ένα σαλόνι». Αυτήν την ρήση του Σταντάλ φαίνεται να προτάσσει και να υπερασπίζεται ο François Weerts όταν οικοδομεί μία ιστορία με άρωμα πολιτικο-κοινωνικό και όλα αυτά υπό την σκέπη ενός γνήσιου και εκρηκτικού, ως προς την εξέλιξή του, αστυνομικού νουάρ μυθιστορήματος.

 

Από τον Γιάννη Αντωνιάδη

 

Ο συγγραφέας δεν εξαντλεί την έμπνευσή του μόνο στην σύλληψη μίας ακόμα αστυνομικής υπόθεσης αλλά εμπλέκει ιστορικά στοιχεία για μία συγκεκριμένη περίοδο ενώ παράλληλα θίγει το μέγα κοινωνικό ζήτημα του εμπορίου λευκής σαρκός που ακμάζει όσο ποτέ. Στην κατά τα άλλα ανεπτυγμένη και ευημερούσα πρωτεύουσα της Ευρώπης, τις Βρυξέλλες, η υποκρισία έχει και τα όριά της. Η εικόνα και βιτρίνα αυτής της ευνομούμενης πόλης σκιάζεται από τις θελκτικές βιτρίνες που πλημμυρίζουν την νύχτα και αντιπαραβάλλονται με τις βιτρίνες των μαγαζιών και των εστιατορίων. Άλλος κόσμος ο ένας την ημέρα, άλλη πραγματικότητα η άλλη την νύχτα. Εξάλλου, της νύχτας τα καμώματα τα βλέπει η μέρα και γελάει.

 

Εδώ βέβαια δεν πρόκειται απλά για καμώματα αλλά για κάτι σοβαρότερο και τρομακτικότερο. Ο Weerts, μέσω του Αντουάν Νταγιέζ του πρωταγωνιστή δημοσιογράφου του μας φέρνει κοντά σε ένα ζοφερό παρόν, το παρόν της εκμετάλλευσης του ανθρώπου. Εδώ η εκμετάλλευση παίρνει την μορφή της πορνείας, ενός άθλιου και εξευτελιστικού «αθλήματος» που αποφέρει ισχυρά και άμεσα κέρδη στους «επιχειρηματίες» αυτών των κουτιών της ηδονής. Μιας ηδονής που όπως περιγράφεται εδώ είναι μία επικίνδυνη αποστολή για τους «εργαζόμενους», στην προκειμένη περίπτωση εργαζόμενες αυτής.

 

Η νύχτα στις Βρυξέλλες φωτίζεται παράνομα από τα φώτα που ακτινοβολούν οι βιτρίνες των «σειρήνων» όπως αποφασίζει να ονομάζει ο συγγραφέας τις ιέρειες του έρωτα, σειρήνες γιατί πρέπει να θέλξουν και τις οποίες παρουσιάζει ως δέσμιες ενός ή πολλών «καρχαριών» που λυμαίνονται τα ύδατα ενός ρυπαρού υπόκοσμου. Ένα τέτοιο κουτί είναι και η «Αλεξάνδρεια», αυτός ο θλιβερός ναός όπου εκτελείται η δεύτερη φάση των καθηκόντων των «σειρήνων» που είναι η ικανοποίηση των κάθε λογής ανομολόγητων ή μη ορέξεων των πελατών, άλλοτε σεβόμενοι τα πρόσωπα που έχουν απέναντί τους και άλλοτε υποβαθμίζοντας την υπόσταση τους σε βαθμό ανεπίτρεπτο και καταδικαστέο.

 

Οι ένοικοι του, οι ακούραστες αλλά και άγνωστες εργάτριες ενός μεροκάματου που μπορεί να κοστίζει ακριβά στους εκάστοτε πελάτες αλλά κοστίζει ακόμα περισσότερο σε αυτές που ξεγυμνώνονται για να προσφέρουν μία υπηρεσία άκρως προσβλητική και καθόλου επικερδή για τις ίδιες.

 

Αυτή είναι η μία πτυχή της ιστορίας που πλάθει για χάρη μας με τόση λεπτομέρεια όση χρειάζεται για να νιώσει ο αναγνώστης πως έχει να κάνει με ένα αστυνομικό μυθιστόρημα διαφορετικό από αυτά που έχει γνωρίσει, ένα μυθιστόρημα που κλονίζει με την ωμότητα των περιγραφών και των γεγονότων. Και αυτό ενισχύεται όταν ο Weerts στην πορεία της αφήγησής του προσκαλεί την ιστορία να συγκατοικήσει. Γιατί η ιστορία παντού μπορεί να παντρευτεί αρκεί ο συγγραφέας να μπορεί να στηρίξει την συμμετοχή της!

 

Ο Αντουάν Νταγιέζ λοιπόν, ένας μάχιμος δημοσιογράφος και ακραιφνής ήρωας της πραγματικότητας της άλλοτε φλαμανδικής πόλης έρχεται αντιμέτωπος με ένα παρελθόν σκοτεινό, το οποίο και καλείται να αποκαλύψει προς ίδιον όφελος και ιδία περιέργεια. Πως θα αντιδράσει στο άκουσμα πως έχει κληρονομήσει από τον παππού του την «Αλεξάνδρεια»? Που είναι τα περίφημα και μυστήρια έγγραφα που βαραίνουν το παρελθόν του όχι και τόσο αθώου παππού του? Φόνοι, κυνηγητό στους δρόμους των Βρυξελλών, πυροβολισμοί από άγνωστους σκίνχεντς και προπηλακισμοί στον ίδιο τον Αντουάν μάλλον είναι η απόρροια ενός γρίφου που μένει να λυθεί. Η ηρεμία διαταράσσεται, ο Νταγιέζ παρεισφρύει σε οργανώσεις και κόμματα παρακολουθώντας πρόσωπα με ύποπτο εθνικιστικό παρελθόν αλλά και φιλόδοξο μέλλον μήπως και καταφέρει να ξεδιαλύνει τον μίτο της Αριάδνης που υπόγεια και κρυφά έπλεξε στα νιάτα του ο κατά τα άλλα μειλίχιος παππούς του.

 

Από τις αποδείξεις και τα στοιχεία που προσεκτικά συλλέγει, συνομιλώντας με αστυνομικούς, δικαστικούς και θέτοντας σε κίνδυνο πολλές φορές την ίδια του την ζωή, ο παππούς του ανήκε στον ASVOG, μία «φιλανθρωπική» οργάνωση που στην ουσία συνδεόταν άμεσα με τις βιαιοπραγίες και τα φρικτά όσο και αποτρόπαια εγκλήματα των ναζιστών στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Για τον παππού του, Μορίτς Νταγιέζ, η δραστηριοποίησή του στο εμπόριο γυναικών μεγάλωσε τα ερωτήματα του εγγονού για την όχι και τόσο αξιότιμη συμβολή του στην εξόντωση πλήθους ανθρώπων και την κατάληξη των χρημάτων των Εβραίων που οδηγούνταν στα κρεματόρια και στα άλλα δωμάτια της φρίκης. Οι εναπομείναντες υμνητές αυτού του ατιμωτικού για το ανθρώπινο είδος παρελθόντος αναβιώνουν στις Βρυξέλλες της δεκαετίας του 1980 και ο Νταγιέζ βρίσκεται ακούσια μπλεγμένος σε έναν λαβύρινθο που δεν έχει διαφυγή. Το νήμα της διεξόδου θα φανεί για αυτόν πολύ αργότερα όταν και αποκαλύπτεται όλο το παρασκήνιο των δωσίλογων – μέσα από ντοκουμέντα και σελίδες λερωμένες από την ενοχή – ανάμεσα στους οποίους και ο παππούς του. Ποια θα είναι άραγε η τελική έκβαση της αναγεννημένης εθνικιστικής τάσης που ποτέ δεν έπαψε να υπάρχει;

 

Επειδή ουδέν κακό αμιγές καλού ο Αντουάν, τυχερός στην ατυχία του και μέσα σε όλο αυτόν τον πυρετό της ανασφάλειας του αλλά και της ατίμωσης του ονόματός του θα καταφέρει να έρθει κοντά με την Σονιά, μία αφανή ηρωίδα των βιτρινών του έρωτα. Γιατί όπως έλεγε και ο Μπαλζάκ «Ο έρωτας δεν είναι μόνο ένα συναίσθημα, είναι και τέχνη». Εύχεται λοιπόν η Σονιά να είναι το φως που θα τον οδηγήσει στο τέλος του τούνελ και αυτή που θα προσπαθήσει να του κοιμίσει και να τον απαλλάξει από τις όποιες τύψεις του δημιουργήθηκαν για κάτι δεν φέρει καμία ευθύνη! Η ευχή του αυτή θα βρει ανταπόκριση όταν πολλά χρόνια μετά όλα αυτά θα έχουν παρέλθει και θα έχουν μείνει μόνο οι αναμνήσεις μίας πόλης που μύριζε διαφθορά και απαξίωση; Οι απαντήσεις εντός των τειχών της «Αλεξάνδρειας» και των ήχων των σειρήνων της, εύσημα στην πολύ καλή μετάφραση της Αριάδνης Μοσχονά που κατάφερε να προσδώσει στο μυθιστόρημα την ζωντάνια που χρειαζόταν.

 

«Τα μεγαλύτερα ψέματα λέγονται πριν από τις εκλογές, κατά τη διάρκεια του πολέμου και μετά το κυνήγι» - Georges Clemenceau

 

Το βιβλίο του François Weerts, Οι Σειρήνες της Αλεξάνδρειας κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις.

Εκτύπωση
Περισσότερα
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.
Μια ματιά στον κόσμο της Ελίζαμπεθ Γκάσκελ - Αλέξανδρος Κεφαλάς: Κριτική βιβλίου
07.11.2016 10:31
Είναι εξαιρετικά σημαντικό να βλέπουν το φως της δημοσιότητας τέτοιου είδους βιβλία, τα οποία εντρυφούν συνοπτικά μεν, ουσιωδώς δε σε προσωπικότητες που άφησαν το δικό τους ανεξίτηλο σημάδι στην ιστορία της λογοτεχνίας. Αυτό εδώ το μικρό εγχειρίδιο είναι αφιερωμένο στη ζωή της Βρετανίδας Ελίζαμπεθ Γκάσκελ, την οποία λίγοι γνωρίζουν και ακόμα λιγότεροι έχουν διαβάσει.
Η πτώση και άλλες ιστορίες - Friedrich Dϋrrenmatt: Κριτική βιβλίου
25.10.2016 10:13
Η ανθρώπινη ιστορία χρειάζεται πολύ μελάνι για να γραφτεί και ίσως αυτό να μην είναι αρκετό. Χωρίς αμφιβολία, αυτή η ιστορία που ονομάζεται άνθρωπος, αυτό το μέγα ανεξάντλητο κεφάλαιο και τα συν αυτώ έχει τόσες εκδοχές, τόσες όψεις και τόσα τρωτά σημεία που κάθε συγγραφέας κομίζει την δική του οπτική γωνία με οδηγό τα βιώματά του και τα αναγνώσματά του.
Το βιβλίο των φανταστικών όντων - Χόρχε Λούις Μπόρχες: Κριτική βιβλίου
11.10.2016 09:59
Φανταστικά όντα στοιχειώνουν από γεννήσεως του κόσμου τις ανθρώπινες ζωές γιατί ο άνθρωπος μπροστά στη δύναμη της φύσης και στο μεγαλείο της έχει ανάγκη να εκφράσει τις φοβίες του, τις απορίες του, τις σκέψεις του με τρόπο πολλές φορές παράλογο, μεταφυσικό και υπερβολικό.
Ρομάντσο και άλλα πεζά - Μαρία Πολυδούρη: Κριτική βιβλίου
26.09.2016 10:20
"Όσο πιο πολύ αγαπάμε και τόσο πιο πολύ άσκυφτοι γινόμαστε. Όσο πιο αληθινά αγαπάμε τόσο πιο ωραία υποφέρουμε" θα γράψει σε ύφος μελαγχολικό και ποιητικό η Μαρία Πολυδούρη προς τον ποιητή Φίλιππο Κλεωνά.
Άρτουρ Σοπενχάουερ - Peter B. Lewis: Κριτική βιβλίου
16.09.2016 16:18
Είναι ελπιδοφόρο το γεγονός πως ολοένα και περισσότερο τα βιβλία φιλοσοφίας αποτελούν πόλο έλξης και πεδίο ανακάλυψης για πολλούς αναγνώστες που αναζητούν δρόμους διαφυγής και διεξόδους μέσω αυτών.
Ο Άποικος της Μάλατα - Τζόζεφ Κόνραντ: Κριτική βιβλίου
12.09.2016 10:10
Αν μπορούσε κάποιος να αποδώσει ζωγραφικά τα έργα του Κόνραντ και κυρίως το παρόν, το οποίο είναι άμεσα συνυφασμένο με την ίδια την πολυτάραχη του ζωή του Κόνραντ λόγω των διαφόρων ταξιδιών του, σίγουρα θα επέλεγε έναν πίνακα του επίσης πολυταξιδεμένου Γκωγκέν.
Τρόποι να γυρίζεις σπίτι - Alejandro Zambra: Κριτική βιβλίου
08.09.2016 10:27
"Πάντα πίστευα πως δεν είχα αληθινές αναμνήσεις απ'τα παιδικά μου χρόνια͘ πως η ιστορία μου χωράει σε λίγες γραμμές͘ ίσως και σε μία σελίδα με μεγάλα γράμματα" αναφέρει κάπου ο Χιλιανός συγγραφέας Alejandro Zambra.