Κυριακή, 26 Φεβρουαρίου 2017

Βιβλίο: Το εμβατήριο του Ραντέτσκυ - Γιόζεφ Ροτ

Βιβλίο: Το εμβατήριο του Ραντέτσκυ - Γιόζεφ Ροτ

Την εποχή που κυκλοφόρησε το «Εμβατήριο του Ραντέτσκυ», του Γιόζεφ Ροτ, στις αρχές της δεκαετίας του ’30, η κλασική μορφή της μυθιστορηματικής αφήγησης είχε ήδη αμφισβητηθεί έντονα, αν δεν είχε κιόλας απορριφθεί από την λογοτεχνική πρωτοπορία της εποχής.  Κι είναι απορίας άξιον πώς ένας λογοτέχνης ο οποίος βιώνει την κοσμογονία της νεωτερικής γραφής, εμπιστεύεται το παραδοσιακό αφηγηματικό σχήμα για το μυθιστόρημα που έμελλε να είναι και το αριστούργημά του.

 

Από τον Δημήτρη Στεφανάκη

 

Το «Εμβατήριο του Ραντέτσκυ» εκτυλίσσεται ως μια οικογενειακή σάγκα που τέμνει κάθετα την Ιστορία σε βάθος τριών γενεών, κάθε μία από τις οποίες επωμίζεται ένα ρόλο οικτρού μεγαλείου. Είναι η στιγμή που μια μεγάλη αυτοκρατορία παρακμάζει και αποσυντίθεται, στα πρόθυρα ενός παγκοσμίου πολέμου ο οποίος θα την αφανίσει οριστικά. Το ίδιο το εμβατήριο του Ραντέτσκυ γίνεται ένα λογοτεχνικό υπονοούμενο με το οποίο ο Ροτ κλείνει ειρωνικά το μάτι στην Ιστορία. Από παιάνας δόξας , όπως θα το ήθελε ο Στράους, μεταβάλλεται σε ρέκβιεμ για το τέλος μιας Ευρωπαϊκής υπερδύναμης που είχε σαπίσει από καιρό.

 

Όμως η υψηλή αξία του βιβλίου δεν βρίσκεται σε αυτό το εύρημα. Ο Ροτ κατάφερε να δείξει πόσα μπορούσε ακόμα να πετύχει η κλασική αφήγηση σ’ ένα έργο που οι σημερινοί ειδήμονες θα το χαρακτήριζαν ιστορικό μυθιστόρημα, αδικώντας το, όπως θα αδικούσαν με τον ίδιο χαρακτηρισμό μυθιστορήματα σαν το «Πόλεμος και Ειρήνη», ή σαν το «Μοναστήρι της Πάρμας». Βαθιά υπαινικτικός όσο και ειρωνικός, αποτυπώνει με σπάνια εγρήγορση μια ολόκληρη εποχή ενώ την ίδια στιγμή βυθοσκοπεί με απόλυτη ακρίβεια το έρεβος της ανθρώπινης ύπαρξης: Τα πάθη, οι αδυναμίες, οι φόβοι και οι επιθυμίες των ηρώων του μας γνωστοποιούνται όσο πιο διακριτικά γίνεται και το αναγνωστικό αίτημα της συγκίνησης ικανοποιείται εντέλει  με ανεπαίσθητο τρόπο. Ο Ροτ μας γυρίζει πίσω στις πηγές της μεγάλης λογοτεχνίας, υπενθυμίζοντας ποιο είναι το καθήκον του αφηγητή και ο ρόλος της εκτεταμένης αφήγησης.

 

Η οικογενειακή ιστορία των Τρόττα, από τον παππού ως τον εγγονό, θυμίζει την εποποιία της ασήμαντης οικογένειας των Καραμάζοφ, προαναγγέλλοντας ένα κόσμο που έρχεται κατακλυσμιαία εφιαλτικός να σαρώσει κάθε στοιχείο ρομαντισμού και ανθρώπινης πίστης. Με την τέχνη του ο Ροτ αναδεικνύεται σε ένα από τους εραλδικούς μυθιστοριογράφους σε μια εποχή που κάποιοι βιάστηκαν να μιλήσουν για το τέλος του μυθιστορήματος.

 

Η μεταφραστική δεινότητα της Μαρίας Αγγελίδου κατάφερε να μεταφέρει αυτούσιες τις μεγαλόπνοες προθέσεις του Αυστριακού συγγραφέα, αποδεικνύοντας για μια ακόμα φορά ότι μια εξαιρετική μετάφραση συνιστά από μόνη της υψηλή τέχνη.


Το βιβλίο του Γιόζεφ Ροτ, Το εμβατήριο του Ραντέτσκυ, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα .

Σχετικές ειδήσεις
Φαμπέρ Ο καταστροφέας - Tristan Garcia: Κριτική βιβλίου
20.02.2017 10:07
"Ίσως να ξαναγυρίσει, αλλά δεν είναι πια εδώ. Η ανάμνησή του ξεθωριάζει. Κάτι δικό του μιλάει μέσα μου και με βάζει κατά καιρούς ακόμα σε πειρασμό, όταν κάθομαι στο τραπέζι μου και γράφω. Ζει στα βιβλία μου. Εκεί μόνο, κατά τα άλλα έχει τελειώσει ͘ με στοίχειωσε και με παράτησε" γράφει ο συγγραφέας κλείνοντας την κουρτίνα της αφήγησής του και το μάτι στον ήρωά του Φάμπερ.
Μπελγκρέιβια - Julian Fellowes: Κριτική βιβλίου
06.02.2017 10:06
Ο Julian Fellowes είναι γνωστός σεναριογράφος και συγγραφέας, με μας τους Έλληνες να τον γνωρίζουμε κυρίως με την πρώτη του ιδιότητα, και αυτό εξαιτίας της προβολής της πολύ επιτυχημένης του σειράς, "Ο Πύργος του Ντάουντον", στη χώρα μας. Πλέον, έφτασε η ώρα να τον γνωρίσουμε και  με τη δεύτερη, και αυτό χάρη στο βιβλίο του "Μπελγκρέιβια", το οποίο κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος, οι οποίες έχουν κάνει εντυπωσιακό άνοιγμα στη ξένη λογοτεχνία, αλλά και πολύ προσεγμένες και σπουδαίες συνάμα επιλογές. Είναι, λοιπόν, το εν λόγω βιβλίο, που βρίθει από πάθη, έρωτας, σκοτεινά μυστικά, μισαλλοδοξίες και κοινωνικές διακρίσεις, ένα ακόμα αριστούργημα;
Το νέο όνομα - Έλενα Φερράντε: Κριτική βιβλίου
30.01.2017 10:36
Έφτασε η στιγμή να μιλήσουμε για το δεύτερο βιβλίο μιας από τις πιο πολυσυζητημένες σειρές βιβλίων του 2016, το οποίο κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό, για μια ακόμη φορά από τις εκδόσεις Πατάκη, που έχουν το δικό τους, ιδιαίτερο τρόπο να κάνουν τη διαφορά.
Το μίσος είναι η μισή εκδίκηση - Αιμίλιος Σολωμού: Κριτική βιβλίου
06.06.2016 12:42
«Το μίσος είναι η μισή εκδίκηση… το άλλο μισό είναι η πράξη», γράφει ο Αιμίλιος Σολωμού και καταθέτει τη δική του πράξη αντίδρασης στην τραγική πραγματικότητα της σημερινής εποχής μέσα από ένα αξιόλογο μυθιστόρημα που συνδυάζει στις σελίδες του τη λογοτεχνική αφήγηση με την κοινωνιολογική έρευνα, την ιστορική μελέτη με την αστυνομική πλοκή και, ταυτόχρονα, τονίζει τη διαχρονικότητα των καταστάσεων στο ιστορικό γίγνεσθαι της Ελλάδας.
Ως την άκρη της κλωστής - Παντελής Κυραμαργιός, ΠΛΕΓΜΑ: Κριτική βιβλίου
11.04.2016 15:39
Τον Παντελή Κυραμαργιό τον γνωρίζουμε εδώ και χρόνια ως καταξιωμένο μουσικό. Ως συγγραφέα τον μάθαμε όταν πριν από δυο χρόνια κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο «Το παραμύθι της λήθης» από τις εκδ. Έναστρον. Το νέο του όμως έργο με τίτλο «Ως την άκρη της κλωστής», που μόλις κυκλοφόρησε, είναι ένας ιδιαίτερος συγκερασμός της μουσικής με την αφήγηση, ένα γοητευτικό πάντρεμα μορφών τέχνης, αφού για τη δημιουργία του συγκροτήθηκε και ενεργοποιήθηκε μια ολόκληρη καλλιτεχνική ομάδα, το Πλέγμα.