Δευτέρα, 5 Δεκεμβρίου 2016

Σοφία Νικολαΐδου: Πώς έρχονται, καμιά φορά, οι λέξεις

Σοφία Νικολαΐδου: Πώς έρχονται, καμιά φορά, οι λέξεις

Δουλεύω σε σχολείο 20 χρόνια. Φιλόλογος. Εύκολη δουλειά, θα πουν κάποιοι. Είμαι βέβαιη ότι δεν έχουν περάσει ούτε ένα τρίλεπτο με τριάντα μαθητές σε αναβράζουσα εφηβεία. Κάποια στιγμή, ένας μαθητής, πίτσικο της Α΄ Γυμνασίου (οι μαθητές του Λυκείου δεν υποβάλλουν τέτοια ερωτήματα, είναι εκτός διδακτέας ύλης), σήκωσε το χέρι του και ρώτησε ευθαρσώς:

-Κυρία, εγώ έψαξα το βιογραφικό σας στο ίντερνετ, πουθενά δε λέτε ότι δουλεύετε σε σχολείο. Γιατί, κυρία;

 

Μαγκώθηκα. Απάντησα μια βλακεία που θα μπορούσε ίσως να σταθεί, στο εργογραφικό μου αναφέρω μόνο όσα σχετίζονται με τη λογοτεχνία . Όμως με έτσουξε. Αργότερα απηύθυνα το ίδιο ερώτημα στον εαυτό μου. Γιατί ο χώρος όπου δαπανώ τη μισή μέρα μου δεν αποτέλεσε ποτέ συγγραφικό υλικό σε κανένα από τα βιβλία μου;

 

Στο καινούριο μου μυθιστόρημα (Χορεύουν οι ελέφαντες, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ) ένας από τους βασικούς ήρωες είναι μαθητής της Γ΄ Λυκείου. Ο Μηνάς είναι αστραφτερό μυαλό, όμως δηλώνει προς πάσα κατεύθυνση ότι «δε θέλει να περάσει στο Πανεπιστήμιο». Η μάνα του τρελαίνεται κι αυτός τραβάει το σκοινί. Το πνευματοκτόνο εκπαιδευτικό σύστημα του προκαλεί γνωστική ανορεξία. 

 

Όσο έγραφα για τον Μηνά και διάβαζα δυνατά τα γραμμένα, η φωνή του ακουγόταν φάλτσα στ’ αυτιά μου. Κάτι δεν πήγαινε καλά. Μπήκα μια μέρα στην αίθουσα και τους είπα:

-Θέλω να μου χαρίσετε τις λέξεις σας. Όχι αυτές που λέτε μέσα στην τάξη, αυτές τις ξέρω. Ούτε κι αυτές που λέτε στην αυλή. Θέλω τις λέξεις σας, όταν μιλάτε με συνομήλικους και δεν σας ακούει κανείς.
-Και βρισιές, κυρία;

 

Μέσα στο επόμενο δίμηνο συγκέντρωσα ατελείωτα χαρτάκια. Κουβέντιασα με πολλά παιδιά. Στο τέλος ήξερα πολύ καλά τι μάρκα παπούτσια ήθελε ν’ αγοράσει ο Μηνάς και τι μουσική άκουγε με το κινητό.

Όταν λοιπόν σε μία παρουσίαση, σε μια πόλη που επισκεπτόμουν για πρώτη φορά, ήρθε και στάθηκε πάνω απ’ το κεφάλι μου ένας μαθητής της Γ΄ Λυκείου και μου είπε με ένταση και νεύρο, Εγώ είμαι ο Μηνάς, κατάλαβα πως τα παιδιά με είχαν οδηγήσει σωστά.

Το πώς η ιστορία του Μηνά συνδυάστηκε με την πολύκροτη υπόθεση Πολκ και την ελληνική περιπέτεια από την Ελλάδα του εμφυλίου ως την Ελλάδα του μνημονίου, αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

 

Info: Η Σοφία Νικολαΐδου έχει εκδώσει τέσσερα μυθιστορήματα (με πιο πρόσφατο το Χορεύουν οι ελέφαντες, δύο συλλογές, μελέτες και μεταφράσεις. Σπούδασε κλασική φιλολογία (προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές) και αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας (διδακτορική διατριβή). Διδάσκει δημιουργική γραφή στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και στο Εργαστήρι Βιβλίου του ΕΚΕΒΙ. Διηγήματά της έχουν μεταφραστεί σε οκτώ γλώσσες. Το Απόψε δεν έχουμε φίλους (ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ, 2010) έλαβε το Athens Prize of Literature 2011 και μεταφράστηκε στα εβραϊκά. Από το 2001 συνεργάζεται με την εφημερίδα Τα Νέα για θέματα που αφορούν το βιβλίο.

Σχετικές ειδήσεις
Βάγια Κάλφα: Η περίφημη απουσία των ποιητών (και) σήμερα. Δύο σκέψεις
18.11.2016 17:12
Λέγεται πάλι τελευταία ότι αυτό που λείπει σήμερα είναι οι μεγάλοι ποιητές και ότι ποτέ δεν ηταν πιο δύσκολο να βρούμε αυτόν τον ένα που θα γράψει και θα ταράξει την εποχή του. Με άλλα λόγια, έχουμε πολλούς γραφιάδες, αλλά όχι πνεύματα. Παρα-λογοτεχνία ας πούμε παρά λογοτεχνία. Τι συμβαίνει όμως με την παρα-κριτική; Αυτή την κριτική που διαπιστώνει ότι εκδίδονται καμιά χιλιάδα συλλογές τον χρόνο και ότι καμιά δεν αξίζει το χρόνο της; Από την κριτική που έχει θέσει ένα κριτήριο από πριν (αν το έχει θέσει) και ακυρώνει ό,τι δεν ανταποκρίνεται σε αυτό;
Κωνσταντία Σωτηρίου: Καϊλές
28.09.2016 12:22
Το θυμάμαι σαν σήμερα, τρίτη Δημοτικού, η δασκάλα να μου επιστρέφει την έκθεση που έγραψα για την πρώτη μέρα στο σχολείο. Από διορθώσεις ανέγγιχτη. Δεν είναι λάθος, μου είπε. Αλλά ούτε και σωστά αυτά που έγραψες. Το μη σωστό και μη λάθος ήταν η σύνταξη του κειμένου στη διάλεκτο. Αλλιώς γράφουμε, αλλιώς μιλάμε, μου είπε. Να την κάνεις ξανά.
Σοφία Νικολαΐδου: Καλά και σήμερα
15.06.2016 11:51
Διαγνώστηκα με καρκίνο στον μαστό τη Δευτέρα 22 Σεπτεμβρίου στις 15:27 σε ένα διαγνωστικό κέντρο στη Βασιλίσσης Όλγας. Μέχρι το δευτερόλεπτο που άκουσα το «κατά πάσα πιθανότητα, ναι» από τον ακτινολόγο, πίστευα πως ο καρκίνος συμβαίνει στους άλλους.
Ευτυχία Παναγιώτου: Περιοχή κινδύνου
12.02.2016 13:07
Η δουλειά του ποιητή είναι δύσκολη, μα δεν το ξέρεις ακόμη. Μια ενστικτώδης πράξη σε ωθεί να περισώσεις λέξεις. Μα, όταν ακούγεται φρικτή μια μουσική, κουνάς δεξιά κι αριστερά το κεφάλι: δεν είμαι εγώ αυτό. Ανοίκεια, ακατοίκητη, αυτή η νέα γλώσσα σε καλωσορίζει σε μια περιοχή κινδύνου.
Ρέα Βιτάλη: Ενδιαφέρουσες χώρες οι άνθρωποι
17.12.2015 17:06
Τήνος. Πού ακριβώς; Αδύνατο να θυμηθώ. Ίσως γιατί οι λέξεις που ακολούθησαν, διέγραψαν τον τόπο. Άλλωστε ότι ακολούθησε ήταν εξω-στεριανό, ήταν ουράνιο. Όπως οι μοιραίες συναντήσεις. «Να δω, εσάς, ποιος θα σας γράψει τη βιογραφία σας;» τον ρώτησα ενώ μέσα μου αναρωτιόμουν πώς πήρα αυτό το θάρρος. Κι ήρθε ένα «Εσύ» που με εξανάγκασε να ανοιγοκλείσω τα βλέφαρα των ματιών μου σαν εκείνες τις πορσελάνινες κούκλες που κατοικούν πια σκονισμένες μόνο σε καταστήματα με αντίκες. Άκουσα καλά; Το εννοούσε; Πώς το χειρίζομαι; «Πότε ξεκινάμε;», «Αύριο».