Κυριακή, 4 Δεκεμβρίου 2016

Άννα Πατάκη: Η κριτική της κρίσης

Άννα Πατάκη: Η κριτική της κρίσης

Πέρσι το καλοκαίρι ο γιος μου, που είναι σήμερα οκτώ χρονών, μου είπε κάποια στιγμή με έναν βαθύ αναστεναγμό: Η Ελλάδα, τόσο ωραία χώρα και τόσο άτυχη...

 

Photo: Βιργίλιος Τσιούλλι

 

Στην απορία μου απάντησε με μια λέξη συνοδευόμενη από μια εύγλωττη χειρονομία: κρίση;

Τα τρία τελευταία χρόνια, όλοι μας, ακόμη και τα παιδιά, μπορούμε να συνοψίσουμε την κατάσταση της χώρας μας σ’ αυτή τη λέξη και μόνο. Ακόμη και οι άνθρωποι που δεν πλήττονται ευθέως ή σε βαθμό που να αναγκάζονται να αλλάξουν τρόπο ζωής , αναγνωρίζουν ότι η κρίση είναι το βασικό χαρακτηριστικό της κοινωνίας μας. Και όλου του δυτικού κόσμου, βέβαια (ένα μεγάλο μέρος του υπόλοιπου κόσμου είναι σε διαρκή ανέχεια ούτως ή άλλως, οπότε δεν τίθεται θέμα κρίσης).  Με αφορμή την πρόσφατη διοργάνωση στο Λονδίνο της πρώτης έκθεσης βιβλίου με θέμα την κρίση, μας τέθηκε το ερώτημα: τελικά τα βιβλία μπορούν να μας βοηθήσουν να βγάλουμε άκρη σ’ αυτό που μας συμβαίνει; Τόσα πολλά βιβλία για την κρίση, και δεν φαίνεται να διαγράφεται μια απάντηση, ένα συμπέρασμα τέλος πάντων, απέναντι σε μια πραγματικότητα που πιέζει επιτακτικά. Η απάντηση είναι προφανής και εύκολη. Σε κάθε περίπτωση τα βιβλία είναι φορείς ιδεών και απόψεων που μπορεί να συνδιαλέγονται, να συγκρούονται, να αντιφάσκουν. Και δεν υπάρχει, βέβαια, και μια απάντηση μονοσήμαντη σχεδόν σε τίποτα, πόσο μάλλον σε ένα τόσο πολυσύνθετο φαινόμενο, όπως η κατάσταση της κοινωνίας που βιώνουμε σήμερα. Και σε κάθε περίπτωση, η ανάγνωση (όπως και η γραφή) είναι ένας από τους θεμελιώδεις τρόπους του ανθρώπου να έχει πνευματική ζωή. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η κριτική της κρίσης δεν είναι η αναζήτηση μιας ετυμηγορίας, αλλά η προσπάθεια του πνεύματος να συλλάβει την ουσία και τη φύση αυτού που ονομάζουμε κρίση, αλλά και τα ίδια τα όρια της δυνατότητάς του να την ελέγξει και να την τοποθετήσει κάπου. Καθώς οι βεβαιότητες κλυδωνίζονται μαζί με τα κεκτημένα που χάνονται, τα βιβλία μπορούν να γίνουν η ασπίδα μας απέναντι σε μια σειρά κινδύνων που μας απειλούν: του φανατισμού, της μισαλλοδοξίας, της ιδεολογικής τύφλωσης. Αρκεί να κάνουμε εμείς το πρώτο βήμα. Γιατί κανένα βιβλίο δεν έβγαλε κανέναν από τον δογματικό λήθαργο με το ζόρι.

 

Info:

Η Άννα Πατάκη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1967. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (πτυχίο Τμήματος Φιλοσοφίας, Ψυχολογίας, Παιδαγωγικής, κατεύθυνση Φιλοσοφίας) και στη Σορβόννη στο Παρίσι (Diplôme des études approfondies Πανεπιστημίου Paris I με θέμα Η έννοια του τέλους στην Ποιητική του Αριστοτέλη και στην Κριτική της Κριτικής Δύναμης του Καντ). Από το 1996 εργάζεται στις Εκδόσεις Πατάκη ως υπεύθυνη της ελληνικής και ξένης λογοτεχνίας και των Επιστημών του Ανθρώπου.

Σχετικές ειδήσεις
Βάγια Κάλφα: Η περίφημη απουσία των ποιητών (και) σήμερα. Δύο σκέψεις
18.11.2016 17:12
Λέγεται πάλι τελευταία ότι αυτό που λείπει σήμερα είναι οι μεγάλοι ποιητές και ότι ποτέ δεν ηταν πιο δύσκολο να βρούμε αυτόν τον ένα που θα γράψει και θα ταράξει την εποχή του. Με άλλα λόγια, έχουμε πολλούς γραφιάδες, αλλά όχι πνεύματα. Παρα-λογοτεχνία ας πούμε παρά λογοτεχνία. Τι συμβαίνει όμως με την παρα-κριτική; Αυτή την κριτική που διαπιστώνει ότι εκδίδονται καμιά χιλιάδα συλλογές τον χρόνο και ότι καμιά δεν αξίζει το χρόνο της; Από την κριτική που έχει θέσει ένα κριτήριο από πριν (αν το έχει θέσει) και ακυρώνει ό,τι δεν ανταποκρίνεται σε αυτό;
5 βιβλία που αξίζει να διαβάσετε φέτος το καλοκαίρι
19.07.2016 12:46
Κάθε καλοκαίρι δημιουργείται μία μεγαλύτερη διάθεση για διέξοδο μέσω της ανάγνωσης. Αυτή η διαδικασία ψυχαγωγίας αξίζει να έχει εγγυήσεις μιας και ο χρόνος είναι χρήμα. Τα παρακάτω βιβλία παρουσιάζουν το καθένα ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο ως προς την θεματολογία όσο και προς τη σημασία τους και αυτό γιατί είναι βαθιά ανθρώπινα, στέρεα ως προς την λογοτεχνική τους ποιότητα και προσφέρουν στον αναγνώστη πληροφορίες για πρόσωπα και πράγματα ενώ παράλληλα εγείρουν ερωτήματα και γεννούν συναισθήματα. Κάθε βιβλίο έχει επιλεγεί με την μέθοδο του μελισσοκόμου που επιθυμεί την καλύτερη δυνατή σοδειά μελιού.
5 Βιβλία για το καλοκαίρι
08.07.2016 12:41
Κάθε καλοκαίρι δημιουργείται μία μεγαλύτερη διάθεση για διέξοδο μέσω της ανάγνωσης. Αυτή η διαδικασία ψυχαγωγίας αξίζει να έχει εγγυήσεις μιας και ο χρόνος είναι χρήμα.
Δημήτρης Σωτάκης: Λογοτεχνικός αυτισμός
13.01.2016 13:04
Εγκλωβισμένοι σε μια ταχύτητα χωρίς συνοχή και έναν ολοένα ασαφέστερο ρυθμό, η λογοτεχνική σοδειά του πραγματικού χρόνου που διανύουμε και εν τέλει η ζωή ενός συγγραφέα, μού μοιάζει σήμερα, όσο ποτέ άλλοτε, με μια αρένα μιας αδιευκρίνιστης κοσμικής μάχης.
Ρέα Βιτάλη: Ενδιαφέρουσες χώρες οι άνθρωποι
17.12.2015 17:06
Τήνος. Πού ακριβώς; Αδύνατο να θυμηθώ. Ίσως γιατί οι λέξεις που ακολούθησαν, διέγραψαν τον τόπο. Άλλωστε ότι ακολούθησε ήταν εξω-στεριανό, ήταν ουράνιο. Όπως οι μοιραίες συναντήσεις. «Να δω, εσάς, ποιος θα σας γράψει τη βιογραφία σας;» τον ρώτησα ενώ μέσα μου αναρωτιόμουν πώς πήρα αυτό το θάρρος. Κι ήρθε ένα «Εσύ» που με εξανάγκασε να ανοιγοκλείσω τα βλέφαρα των ματιών μου σαν εκείνες τις πορσελάνινες κούκλες που κατοικούν πια σκονισμένες μόνο σε καταστήματα με αντίκες. Άκουσα καλά; Το εννοούσε; Πώς το χειρίζομαι; «Πότε ξεκινάμε;», «Αύριο».