Κυριακή, 4 Δεκεμβρίου 2016
Θέατρο: Βάκχες – Ευριπίδης (Θέατρο του Νέου Κόσμου)
Δημοσίευση: Τετάρτη, 27 Φεβρουαρίου 2013 15:42
Θέατρο: Βάκχες – Ευριπίδης (Θέατρο του Νέου Κόσμου)

Στο Θέατρο του Νέου Κόσμου, παρουσιάζεται η δουλειά της ομάδας Grasshooper …

… «Βάκχες» του Ευριπίδη, σε διασκευή και σκηνοθεσία του Έκτορα Λυγίζου.

 

Από τη Φωτεινή Τσαρδούνη

 

Τι να πρωτοπεί κανείς  γι’ αυτό το έργο ... Γράφτηκε σε Μακεδονικό έδαφος, όταν ο ποιητής , μεγάλος πια σε ηλικία και απογοητευμένος από  τα  των Αθηνών , κατέφυγε στην αυλή του βασιλιά Αρχέλαου.  Οι Βάκχες πραγματεύονται την είσοδο μια νέας θρησκευτικής λατρείας στην Ελλάδα.  Ο Πενθέας, βασιλιάς της Θήβας, ορθολογιστής της εποχής του και πολέμιος της λατρείας του Διονύσου,  φτάνει  σε σημείο να θέλει να φυλακίσει τον ίδιο τον Θεό. Ο Διόνυσος, γαλήνια σοφός ως υπερφυσικό ον , οδηγεί τον Πενθέα να κατασκοπεύσει τις Μαινάδες, οι οποίες, εκστασιασμένες,  επιδίδονται σε οργιαστική λατρεία του θεού  στον Κιθαιρώνα. Γίνεται αντιληπτός και τελικά  φονεύεται από την μητέρα του, την Αγαύη, καθώς εκείνη αναγνώρισε στο πρόσωπό του ένα νεαρό λιοντάρι.

 

Η παράσταση λαμβάνει χώρα στην υπόγεια σκηνή του θεάτρου. Σκοτεινή θεατρική αίθουσα που εκ των πραγμάτων αναδύει μια μυστηριακή αίσθηση. Αν μπεις από τους τελευταίους δεν θα διακρίνεις πιθανότατα τους ηθοποιούς που κάθονται στην πρώτη σειρά. Ακούς όμως. Ήχους φύσης, ξυπνήματος, του «κάτι γίνεται εδώ», αλλά δεν ξέρω  τι, μήπως παρεισφρέουν εξωτερικοί ήχοι στην αίθουσα;  Και η σκηνή μονάχα ένας λεπτός διάδρομος. Πού  θα χωρέσει το έργο εδώ; Ο πρώτος ηθοποιός  σηκώνεται. Στέκεται απλός και απλοποιημένος μέσα στα ρούχα του, μετωπικά στους θεατές . «Αν ήμουν...» σχηματίζει η φωνή του και το «μαγικό αν» αρχίζει να τρυπώνει και να εδράζεται σε όλη την αφήγηση της επικείμενης ιστορίας. Με σκυτάλη αυτό το «αν» ξεδιπλώνονται μπροστά μας οι χαρακτήρες των «Βακχών» μέσα από τα πρόσωπα των τριών ανδρών ηθοποιών ( Άρης Μπαλής, Δημήτρης Μοθωναίος, Έκτορας Λυγίζος).  Τρεις οι άνδρες υποκριτές στην αρχαία τραγωδία στα χρόνια του Ευριπίδη, τρεις και σε αυτή την παράσταση. Δεν χρειάζονται «ειδικά» ρούχα να σημάνουν ποιοι είναι . Η ενδυματολογία (Κλειώ Μπομπότη)  περιορίζεται στην καθημερινή πραγματικότητα του «λέω μια ιστορία».  Τα φωνήματα, η γλώσσα, η κίνηση είναι ήδη ένας ολόκληρος κώδικας. Οι ηθοποιοί κοιτούν στα μάτια τους θεατές και απλά αφηγούνται αυτό που εν δυνάμει θα ήταν  και ταυτόχρονα «είναι» μποροστά μας. Η ενέργεια που ρέει στα σώματά τους είναι ορατή. Όχι άσκοπες κινήσεις, αλλά συγκρατημένη ζωντάνια, χωρίς να υπάρχει τίποτα το άκαμπτο στην παρουσία τους. Συγκεκριμένες  χειρονομίες ανά σημεία του έργου που υπογραμμίζουν την μετάβαση, την μύηση στην Φύση, στο Άγνωστο, στο Διαφορετικό από το έως τώρα.

 

Το έργο, όσο προχωρά, χρωματίζεται και πιο έντονα. Η δύναμη του Θεού προβάλλεται μέσα από την ηρεμία του, ενώ ο έχων την εξουσία, Πενθέας, γίνεται παιδί. Ξεφεύγει από τον επιβεβλημένο ρόλο του βασιλιά, γίνεται αυθόρμητος, ξεχύνεται η παρωπιδική μανία του να υποτάξει και γίνεται αστείος. Όπως αστείος καταντά όποιος είναι τυφλωμένος και παγιδευμένος στην υποτιθέμενη γνώση του. Ο δρόμος προς τον Κιθαιρώνα, ανοίγει μαζί με τον τοίχο του σκηνικού. Αρχίζουμε να βλέπουμε με μια προοπτική, όπως όταν μαντεύουμε το μέλλον. Σκηνικό αντικείμενο ένας κύκλος φωτός, στοιχείο τελετουργίας. Το φονικό δεν αποτρέπεται και η Αγαύη επιστρέφει διχασμένη. Θύμα και θύτης,μάνα και παιδί,  ένστικτο και λογική, σώμα και ψυχή, αντίπολα που ψάχνουν τρόπο να συνυπάρξουν και να επιβιώσουν. Ο συνδυασμός απλότητας και ουσίας στην παράσταση είναι πραγματικά θαυμάσιος και τέρπων. Η διασκευή που έκανε ο σκηνοθέτης εντάσσει τα χορικά στην πλοκή του έργου και και ενδυναμώνεται έτσι αφήγηση. Η επιλογή της μετάφρασης του Χειμωνά είναι ούτως ή άλλως πολύ καλή επιλογή για να μιλήσει στο σήμερα. Η εικονοποίηση μέσα από τον λόγο είναι ισχυρή. Παράλληλα τα σώματα είναι φορείς των μεταμορφώσεων, όχι των εξωτερικών χαρακτηριστικών των ηρώων, αλλά της εσωτερικής τους μετατόπισης. Μοιάζει το σώμα να είναι το παγιδευμένο «πρέπει», ενώ η κίνηση που πηγάζει από το αόρατο έσω να’ναι  το συγκρατημένο «θέλω».

 

Το βάθος του έργου είναι τρομακτικά επίκαιρο.
Στο έργο του Λακλό, «Επικίνδυνες Σχέσεις», η Μαρκησία ντε Μερτέιγ διατείνεται πως είναι βολικό το κήρυγμα των ηθικών αρχών, δεν στοιχίζει τίποτα και βλάπτει μόνο εκείνους που το ακούν! Ο ψυχαναλυτής και ερευνητής Βίλχεμ Ράιχ  μιλά για την «συγκινησιακή πανούκλα» και για τον τρόμο του θωρακισμένου ανθρώπου όταν αντικρίζει κάθε εκδήλωση ζωής (Σημ.: ο όρος «θωράκιση» αναφέρεται στο συνολικό αμυντικό μηχανισμό του οργανισμού, που αποτελείται από τις ακαμψίες του χαρακτήρα και τους χρόνιους σπασμούς του μυϊκού συστήματος. Η θωράκιση  λειτουργεί ουσιαστικά ως άμυνα εναντίον της αποδέσμευσης των συγκινήσεων*) . Ο Andre Rivier στο βιβλίο του Essai sur le tragique d' Euripide σημειώνει:  “Η αποκάλυψη ενός υπερπέραν απελευθερωμένου από τις ηθικές κατηγορίες μας και από τη λογική μας, να το θεμελιώδες θρησκευτικό γεγονός όπου στηρίζεται η τραγωδία Βάκχες”.   Ο E.R.Dodds , στο «Εισαγωγή στις Βάκχες» γράφει « έτσι το “ηθικό συμπέρασμα” των Βακχών είναι πώς αγνοούμε με μεγάλο μας κίνδυνο το αίτημα του ανθρώπινου πνεύματος για τη διονυσιακή εμπειρία. Για κείνους που δεν κλείνουν τη σκέψη τους απέναντι της, μιά τέτοια εμπειρία μπορεί να γίνει βαθιά πηγή πνευματικής δύναμης και ευδαιμονία. Αλλά εκείνοι που καταπνίγουν αυτό το αίτημα μέσα τους ή εμποδίζουν τους άλλους να το ικανοποιήσουν, το μεταμορφώνουν, με αυτή τους την ενέργεια, σε μιά δύναμη αποσύνθεσης και καταστροφής, μιά τυφλή φυσική ανάγκη που σαρώνει και τον αθώο μαζί με τον ένοχο.» Και σε κάποιο άλλο σημείο γράφει για τον Ευριπίδη « Λες και η ανανεωμένη επαφή με τη φύση, στην άγρια χώρα της Μακεδονίας, και το ξύπνημα, μέσα στη φαντασία, μιας παλιάς ιστορίας θαυμάτων, ελευθέρωσε μιαν ανάβρα μέσα στο νου του ηλικιωμένου ποιητή και αποκατάστησε την επαφή με κρυμμένες πηγές δύναμης, που τις είχε χάσει μέσα στο αφύσικο, υπερδιανοούμενο περιβάλλον της Αθήνας στο τέλος του 5ου αιώνα, ώστε να βρει μιά διέξοδο για συναισθήματα που χρόνια ολόκληρα στριμώχνονταν προσπαθώντας ν' ανέβουν στη συνείδηση του χωρίς να βρίσκουν την πλέρια τους εκφράση.

 

Αν διαβάσατε προσεχτικά όλα τα παραπάνω, δείτε την παράσταση και έχετέ τα στο πίσω μέρος του μυαλού σας. Προσπαθείστε να την παρακολουθήσετε όσο πιο ανοιχτά μπορείτε, αναγάγετε όλα τα παραπάνω στον άνθρωπο του σήμερα και ... τα συμπεράσματα δικά σας μεν, μοιραστείτε τα και συζητήστε τα δε...

 

*Από το βιβλίο «Τα παιδιά του Μέλλοντος» του Βίλχεμ Ράιχ.
 

Εκτύπωση
Περισσότερα
Θέατρο: Blasted - Ερείπια, της Σάρα Κέιν
15.05.2014 16:13
Όταν αυτοκτόνησε η Σάρα Κέιν ήμουν 15 χρονών. Δεν την ήξερα. Αν ζούσε τώρα, είμαι σίγουρη ότι θα πήγαινα στην Αγγλία για να της χτυπήσω το κουδούνι.
Θέατρο: Τα ραδίκια ανάποδα, σε σκηνοθεσία Βλαδίμηρου Κυριακίδη (Eliart)
27.03.2014 10:15
Ήθελα να δω κωμωδία. Μαύρη, άσπρη, κίτρινη, κόκκινη, μπλε, δεν με ενδιέφερε. Κάτι που θα με κάνει να γελάσω χωρίς να σκέφτομαι. Βέβαια και η κωμωδία, όπως χρησιμοποιούμε τη λέξη σήμερα, το χιούμορ, προκαλούν το πνεύμα μας, το νοητικό μας κομμάτι, άρα είναι μάλλον αναπόφευκτο να θέλω να γελάσω χωρίς να συμβάλλει σε αυτό η σκέψη μου. Εξού και η έκφραση «πνευματώδες αστείο». Κατέληξα τελικά σε μια μαύρη κωμωδία: «Τα ραδίκια ανάποδα».
Θέατρο: Πολιτισμός, μία κοσμική τραγωδία, του Δημήτρη Δημητριάδη (Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης)
05.03.2014 12:55
Το έργο του Δημήτρη Δημητριάδη «Πολιτισμός: μία κοσμική τραγωδία» ανεβαίνει από την ομάδα «Bijoux de Kant» και την Καριοφυλλιά Καραμπέτη στο υπόγειο γκαράζ του Ιδρύματος Κακογιάννη. «Ανεβαίνει» στο υπόγειο… Αντιθετικό σχήμα, όπως και το «πολιτισμός-τραγωδία».
Θεατρο: Πνιγμονή στο θέατρο Vault
03.02.2014 09:44
Ελλείψει διαδικτυακής σύνδεσης και με επιπλέον εργασιακές υποχρεώσεις, πάλι ανυποψίαστη πήγα στο θέατρο. Δεν είναι απαραίτητα αρνητικό αυτό. Το στοιχείο της έκπληξης είναι πάντα ευπρόσδεκτο σε τέτοιες περιπτώσεις. Από τον τίτλο βέβαια και μόνο, ήμουν σίγουρη ότι δεν θα πήγαινα σε κάποια ανάλαφρη παράσταση.
Θέατρο: Η ζωή μπροστά σου, σε σκηνοθεσία Άννας Βαγενά (Θέατρο Μεταξουργείο)
09.01.2014 16:18
Είμαι στο λεωφορείο, κάπου στα προάστια της Αθήνας. Μόλις έχω μετακομίσει και δεν έχω ίντερνετ σπίτι. Αυτό σημαίνει ότι δεν έχω καμιά πληροφορία για τη παράσταση που μου προτάθηκε να δω και να γράψω. Μιλώ στο τηλέφωνο με φίλη για να πάμε μαζί το βραδάκι να δούμε την παράσταση «Η ζωή μπροστά σου». «Δεν έχω ιδέα περί τίνος πρόκειται, παίζει η Βαγενά» της λέω. Μια κυρία μεγάλης ηλικίας, από το μπροστινό κάθισμα, γυρίζει και μου λέει: «ααα! Να πάτε, πάρα πολύ ωραία παράσταση!».
Θέατρο: Κάθε Πέμπτη κύριε Γκρην, σε σκηνοθεσία Γ. Μιχαλακόπουλου στο Άνεσις
11.12.2013 10:56
Αναμονή έξω από το θέατρο Άνεσις, Παρασκευή βράδυ. Ένας νεαρός σαξοφωνίστας στην είσοδο. «Έξυπνη ιδέα να παίζεις έξω από το θέατρο», σκέφτηκα. Όλο και κάποιος θεατής θα σου ρίξει κανένα κέρμα και επιπλέον οι τζαζ μελωδίες του παραπέμπουν σε αμερικάνικες γειτονιές. Και τελικά ο σαξοφωνίστας είναι κομμάτι της παράστασης, μέρος της αμερικάνικης ατμόσφαιρας, που κυρίως μέσα από τη μουσική προσπαθεί να μας περάσει η παράσταση «Κάθε Πέμπτη κύριε Γκρην».
Θέατρο: Ο μικρός εγώ, του Βασίλη Ανδρέου (Βρυσάκι)
30.10.2013 09:45
Βράδυ Παρασκευής στον πολιτιστικό χώρο «Βρυσάκι». Περιμένω την φίλη μου, Ειρήνη, για να μπούμε να δούμε την παράσταση «Ο μικρός Εγώ». Αργεί. Αρχίζουν τα τηλέφωνα, τα μηνύματα, καμία απάντηση. “Η παράσταση θα πρέπει να ξεκινήσει, παρακαλώ μπείτε στην αυλή” μου είπαν και πήγα όντως στη θέση μου. Τηλεφώνημα Ειρήνης: “Ρε συ, συγγνώμη, με πήρε ο ύπνος. Φταίει που δούλευα βράδυ αυτές τις μέρες” μου λέει “τα λέμε μετά” της απαντάω.
Θέατρο: Άτιτλη Βία, από την ομάδα LEGΩ
10.10.2013 15:04
Τον περασμένο Μάιο στην Αθήνα και στο Bob Theatre Festival η ομάδα του Κ. Ανδρικόπουλου επικράτησε στο Scratch Night διαγωνισμό, συναγωνιζόμενη άλλες 11 ομάδες. 15 λεπτά παρουσίασης της υπό διαμόρφωσης παράστασής του έκαναν το κοινό να ψηφίσει υπέρ της ολοκληρωμένης του δημιουργικής πρότασης. Έτσι λοιπόν, πέντε μήνες μετά, η ομάδα βαφτίστηκε “LEGω” και ξεκίνησε τον θεατρικό της βίο στο BIOS με την παράσταση, ολοκληρωμένης πια, «Άτιτλη Βία» .