Τρίτη, 28 Φεβρουαρίου 2017
Guy de Maupassant - Πιερ και Ζαν (Εκδόσεις Ροές)
Δημοσίευση: Τετάρτη, 2 Ιανουαρίου 2013 14:43
Guy de Maupassant - Πιερ και Ζαν (Εκδόσεις Ροές)

Όσοι δεν γνωρίζετε τον Guy de Maupassant σπεύσατε να τον διαβάσετε διότι είναι πεποίθησή μου και θα γίνει και δική σας

 

Του Γιάννη Αντωνιάδη

 

πως βιβλία όπως το Πιερ και Ζαν επιβεβαιώνουν πως η λογοτεχνία ζει μέσα στην απλότητα, την ευθύτητα και την προσήλωση στο ανθρώπινο στοιχείο και εν τέλει πηγάζει από την ίδια την ζωή. Ο  ρομαντικός αυτός συγγραφέας που με την γραφή του έχει θεσπίσει μία δική του σχολή (γνωστότερο βιβλίο του, Ο Οξαποδός) δεν προσπαθεί με το σύγγραμμά του αυτό να επιβάλλει μία νεφελώδη και άνευ λόγου πολυπλοκότητα για να προσδώσει στο μυθιστόρημά του έναν ελκυστικό χαρακτήρα όπως κάνουν σήμερα οι περισσότεροι αυτοβαπτιζόμενοι συγγραφείς, οι οποίοι και επαγγέλλονται μία δήθεν φανταστική λογοτεχνία ή όπως αλλιώς θέλουν να την ονομάσουν. Αυτός απλά καταγράφει την ουσία των ανθρώπινων σχέσεων και δη των οικογενειακών, οι οποίες όμως ποτέ δεν ορίστηκαν ως εύκολα διαχειρήσιμες και αυτές μας σερβίρει σε ένα πιάτο λιτό και απέριττο αλλά πλούσιο σε εικόνες και στιγμές.
Δεν χρειάζεται να πάμε μακριά για να εισχωρήσουμε στον κόσμο του μυθιστορήματος. Η αφήγηση είναι τόσο οικεία όπως ένα σπίτι στο οποίο έχουμε μπει και γνωρίζουμε τα κατατόπια του.

 

Η ιστορία με λίγα λόγια επικεντρώνεται στον Πιερ και τον Ζαν, δύο αδέλφια που τίθενται ενώπιον ενός ηθικού διλήμματος. Δεν είναι τυχαίο που επέλεξε να δώσει το όνομα των δύο αδελφών στον τίτλο του βιβλίου γιατί γύρω από αυτούς περιστρέφεται το ενδιαφέρον της πλοκής. Η δεξιοτεχνία του έγκειται στο γεγονός πως όλο το μυθιστόρημα είναι χτισμένο και δομημένο στο δίλημμα αυτό που σας προανέφερα. Ο Ζαν είναι κληρονόμος ενός οικογενειακού φίλου των γονιών του, του Μαρεσάλ, ο οποίος μετά τον θάνατό του αφήνει όλη του την περιουσία στον Ζαν και όχι στον Πιερ παρόλο που γνώριζε και τα δύο παιδιά από μικρά. Ο Πιερ ενοχλημένος από αυτήν την κίνηση θέτει θέμα πατρότητας για τον αδελφό του Ζαν καθώς η ομοιότητα του προσώπου και των χαρακτηριστικών του Ζαν μαρτυρούν έντονα πως η μητέρα τους τον απέκτησε με τον Μαρεσάλ και όχι με τον πατέρα του Πιερ, τον Ρολάν.


Το συμβάν αυτό αναστατώνει την μητέρα του Πιερ την οποία ο ίδιος κατηγορεί ανοιχτά για απιστία απέναντι στον πατέρα του και θέτει ενώπιον των ευθυνών του τόσο τον Ζαν τον οποίο καλεί να αρνηθεί την κληρονομιά λόγω του ανήθικου της σχέσης, η οποία λειτούργησε κρυφά και υπόγεια όσο και την μητέρα του την οποία με αποδείξεις και στοιχεία ξεσκεπάζει σε μία προσπάθεια να την υποχρεώσει να παραδεχτεί την άνομη σχέση της και το σφάλμα που διέπραξε ίσως σε μία στιγμή αδυναμίας της. Εκείνη αδυνατεί να επωμιστεί το βάρος της ευθύνης την οποία η ίδια δημιούργησε με αυτή της την πράξη και ο συγγραφέας με εξαιρετική δεξιότητα διατηρεί την αγωνία αυτής της ενδοοικογενειακής σύρραξης την έκβαση της οποίας σας προσκαλώ να ανακαλύψετε.

 


Μιλώντας στην αρχή για ουσία και νόημα να συμπληρώσω πως το μυθιστόρημα αυτό μας προσγειώνει σε μία ωμή αλλά ρέουσα πραγματικότητα από την οποία όσο και να θέλουμε δεν μπορούμε να ξεφύγουμε. Όπως σε κάθε φυσιολογική κοινωνία έτσι και στην κοινωνία του τότε όπως και του σήμερα αυτά τα ζητήματα θα εξακολουθούν να υφίστανται. Θίγει ζητήματα αξιών, ανθρώπινης αξιοπρέπειας και πίστης σε έναν κόσμο που σίγουρα από την φύση του δεν είναι αγγελικά πλασμένος. Ο συγγραφέας μέρος του προβλήματος είναι και σπεύδει με την ιστορία αυτή να νουθετήσει και να καταστήσει όσο σαφέστερα γίνεται πως λέξεις όπως αφοσίωση και αγάπη πάντα περνάνε από περιόδους κρίσεων και πως εμείς οι άνθρωποι υποπίπτουμε σε σφάλματα, σε αμαρτήματα και σε λάθη, τα οποία όμως επιδέχονται συγχώρεσης όταν αυτή έχει λόγο να υπάρχει. Εξάλλου το προπατορικό αμάρτημα σε αυτόν τον κόσμο συνέβη και κανείς δεν είναι άμοιρος των ευθυνών του. Η μητέρα βάλλεται από έναν γιο που σε πρώτο επίπεδο διψάει να αποκαλύψει μίαν αλήθεια την οποία κατά βάθος και σε δεύτερο επίπεδο ούτε και ο ίδιος επιθυμεί να σφραγίσει με μία παραδοχή της ίδιας του της μητέρας για την ενοχή της.

 


Βρίσκω πως η ιστορία αυτή έχει να θυμίσει κάτι από αρχαία ελληνική τραγωδία ως προς την δραματικότητα στην πορεία της αφήγησης και ο συγγραφέας έχει ως σκοπό να φτάσει την αγωνία του αναγνώστη σε υψηλό βαθμό έτσι ώστε να ταρακουνήσει τα ήθη της εποχής. Η διαταραχή του ιστού της κοινωνίας συνέβαινε και θα συμβαίνει όσο άνθρωποι κατοικούν αυτόν τον πλανήτη και όσο υπάρχουν πάθη και πόθοι. Μην ξεχνάτε εξάλλου πως αυτά γράφτηκαν σε έναν 19ο αιώνα, ο οποίος είναι γεμάτος κοινωνικές ανισότητες, ισορροπίες οικογενειακές που δίχως αμφιβολία συστέλλονται και διαστέλλονται. Αυτές οι συνθήκες που βιώνουμε μέσω του βιβλίου προκύπτουν από γεγονότα και καταστάσεις πραγματικές που δεν μπορούμε και δεν γίνεται να ωραιοποιήσουμε, ο συγγραφέας επισημαίνει παραλείψεις και κοινωνικές ατασθαλίες και μας καθιστά μέτοχους ενός προβλήματος που έχει μεν λύσεις αλλά εναπόκειται σε εμάς να τις βρούμε. Εμείς οι άνθρωποι του σήμερα, των δύο αιώνων αργότερα απλά ανακαλύπτουμε πόσο επίκαιρος είναι ο Maupassant και πόσο αγγίζει τα κοινωνικά δρώμενα του σήμερα, τα οποία είναι σφόδρα επισφαλή και αναστρέψιμα.


Τελικά όσο και ευτυχές να είναι ένα τέλος και να προοιωνίζεται το πέρας μίας συναισθηματικής φουρτούνας πάντα τα κατάλοιπα της θα ταλανίζουν την ύπαρξή μας και την εμπιστοσύνη μας και θα έχουμε τις αμφιβολίες για τυχόν επανάληψη λαθών. Όμως το δις εξαμαρτείν ουκ ανδρός σοφού αλλά και ου γυναικός σοφής θα προσθέσω για να επαληθεύσω το λογοτεχνικό κύρος του μεγάλου αυτού συγγραφέα που είχε το κουράγιο και το θάρρος να ασχοληθεί με ένα τόσο καυτό ζήτημα και να θέσει εαυτόν και αλλήλους επί του τύπου των ήλων.

 

Το βιβλίο του Γκυ ντε Μωπασσάν με τίτλο «Πιερ και Ζαν», κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ροές.


Εκτύπωση
Περισσότερα
Πρόζα - Thomas Bernhard: Κριτική βιβλίου
28.02.2017 10:17
Στο βιβλίο του Παλιοί δάσκαλοι ο εκ των κορυφαίων συγγραφέων της μεταπολεμικής περιόδου Thomas Bernhard καταθέτει με αγωνία και ευλάβεια τα εξής συγκλονιστικά: "Η τέχνη συνολικά δεν είναι, ναι, τίποτε άλλο παρά μια τέχνη επιβίωσης, το γεγονός αυτό δεν επιτρέπεται να το παραβλέψουμε, η τέχνη είναι η απόπειρα που κάνει συνέχεια με τρόπο συγκινητικό η διάνοια να τα βγάλει πέρα μ' αυτόν τον κόσμο και με τις αντιξοότητες του, πράγμα που, όπως ξέρουμε είναι δυνατόν μόνο αν χρησιμοποιήσουμε ψέμα και ψευδολογία, υποκρισία και αυτοεξαπάτηση".
Φαμπέρ Ο καταστροφέας - Tristan Garcia: Κριτική βιβλίου
20.02.2017 10:07
"Ίσως να ξαναγυρίσει, αλλά δεν είναι πια εδώ. Η ανάμνησή του ξεθωριάζει. Κάτι δικό του μιλάει μέσα μου και με βάζει κατά καιρούς ακόμα σε πειρασμό, όταν κάθομαι στο τραπέζι μου και γράφω. Ζει στα βιβλία μου. Εκεί μόνο, κατά τα άλλα έχει τελειώσει ͘ με στοίχειωσε και με παράτησε" γράφει ο συγγραφέας κλείνοντας την κουρτίνα της αφήγησής του και το μάτι στον ήρωά του Φάμπερ.
Τα αστέρια του Σίντι Μουμέν - Mahi Binebine: Κριτική βιβλίου
13.02.2017 12:08
Η Κόλαση ίσως να απέχει μόλις λίγο από τον επικαλούμενο Παράδεισο, έναν όροφο, ένα τετράγωνο, λίγα χιλιόμετρα, ποιος μπορεί να ξέρει! Μπορεί πάλι ο Παράδεισος για κάποιον να είναι η Κόλαση που εύχεται για τον διπλανό του και τότε γεμίζει με χαρά από το μίσος που νιώθει, ανθρώπινο και αυτό αν και δυστυχώς ακραίο.
1913, Η χρονιά πριν από τη θύελλα - Florian Illies: Κριτική βιβλίου
31.01.2017 10:08
Δεν είναι τυχαίο που ο συγγραφέας αποφάσισε να αφιερώσει ένα ολόκληρο βιβλίο σε αυτή την χρονιά. Το 1913 είναι πράγματι μια χρονιά ορόσημο για τα ευρωπαϊκά δρώμενα, είναι μια χρονιά πέρα για πέρα κομβική, σημαδιακή και χαρακτηριστική για όλα αυτά που έμελλε να επακολουθήσουν.
Η ιστορία μιας ώρας και άλλα διηγήματα - Κέιτ Σοπέν: Κριτική βιβλίου
17.01.2017 10:09
Η Μπερτ Μοριζό υπήρξε από τις πρώτες γυναίκες ζωγράφους του ιμπρεσιονισμού, η οποία ούτε λίγο ούτε πολύ απεικόνισε στους πίνακές της, τους τολμηρούς για την εποχή, μία γυναίκα ελεύθερη, ανεξάρτητη, σίγουρη για τον εαυτό της και μακριά από την αντρική επίβλεψη και πίεση.
Η ώρα του αστεριού - Κλαρίσε Λισπέκτορ: Κριτική βιβλίου
09.01.2017 12:45
Η γέννηση ενός έργου λογοτεχνικού κρύβει μυστήριο, αν δε κρύβει και πόνο, ταλαιπωρία και ανηφορίζει έναν Γολγοθά, τότε καθίσταται έργο που αντέχει στον χρόνο. Δεν είναι σε καμία περίπτωση μία τυπική διαδικασία ή μία υπόθεση απλή αν ο συγγραφέας παλεύει με τον εσώτερο κόσμο του, το σύμπαν του, τον ψυχισμό του.
Μια από τις δύο - Ντανιέλ Σάδα: Κριτική βιβλίου
20.12.2016 10:37
Η Αδριάνα Χιμένες Γκαρσία στην τελευταία φράση στο επίμετρο του βιβλίου γράφει: "Του φαινόταν αδύνατο να γίνει κανείς συγγραφέας χωρίς να έχει αυτί ͘ του ήταν ασύλληπτο να είναι κανείς καλός αφηγητής χωρίς να έχει διαβάσει ποίηση". Αυτά τα λόγια αντανακλούν την πολύ ιδιαίτερη προσωπικότητα και την φιλοσοφία του συγγραφέα περί συγγραφής, ο κόσμος των λέξεων δεν συνάδει με τον κοινό παρονομαστή.
Το μάτι - Vladimir Nabokov: Κριτική βιβλίου
05.12.2016 10:34
"Το θέμα στο Μάτι είναι μία έρευνα που οδηγεί τον πρωταγωνιστή μέσα από έναν κυκεώνα από καθρέφτες στη συγχώνευση δίδυμων εικόνων". Αυτά γράφει ο συγγραφέας στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου όπου και αναλύει την φιλοσοφία πίσω από την σύλληψη της ιδέας για το Μάτι.