Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016
Δημήτρης Στεφανάκης - Μέρες Αλεξάνδρειας (Εκδόσεις Ψυχογιός)
Δημοσίευση: Τρίτη, 24 Ιανουαρίου 2012 12:05
Δημήτρης Στεφανάκης - Μέρες Αλεξάνδρειας (Εκδόσεις Ψυχογιός)

Πολλές φορές τυχαίνει να διαβάζουμε αξιόλογα βιβλία που μας ανοίγουν νέους κόσμους και μας ερεθίζουν την σκέψη και τις αισθήσεις. Με τις «Μέρες Αλεξάνδρειας» όμως τα συναισθήματα είναι δύσκολο να εκφραστούν και να αποτυπωθούν. Οι εικόνες που μεταφέρει το βιβλίο είναι μοναδικές, θα έλεγα κινηματογραφικές, στιγματίζουν τον νου και μοιάζει ο αναγνώστης να γυρνάει εαυτόν πίσω στην μηχανή του χρόνου για να συναντήσει τους ήρωες του βιβλίου.

 

Του Γιάννη Αντωνιάδη

 


Η οικογένειά μου τυχαίνει να κατάγεται από αυτόν τον ξεχωριστό και βαπτισμένο με ιστορία χιλιάδων χρόνων τόπο. Μου είχαν μιλήσει για την Αλεξάνδρεια, έχω διαβάσει για τον Μέγα Αλέξανδρο και για την χαμένη βιβλιοθήκη αλλά διαβάζοντας αυτό το βιβλίο το καλοκαίρι ξύπνησε μέσα μου τον μύθο της πόλης που αν και δεν με γέννησε είναι ο τόπος από τον οποίο προέρχομαι. Νιώθω πως αυτό το βιβλίο χτύπησε την φλέβα των αναμνήσεών μου και αναστάτωσε τα μέχρι τώρα λογοτεχνικά μου βιώματα. Προσθέτω αυτήν την προσωπική χροιά στην περιγραφή μου γιατί πρώτη φορά έρχομαι τόσο κοντά με ένα βιβλίο σε σημείο που να ταυτίζομαι με αναμνήσεις που αν και δεν τις έζησα, τις βιώνω νοερά και ετεροχρονισμένα. Την προηγούμενη ήταν με τον «Ξένο» του Αλμπερ Καμύ στην εφηβεία μου. 

 


Οι «Μέρες Αλεξάνδρειας» επανακυκλοφόρησαν τον περασμένο Ιούνιο από τις εκδόσεις Ψυχογιός και μοιάζει να ξαναγεννήθηκαν και να ξαναγαπήθηκαν. Βραβεύτηκαν δις φέτος, με το Prix Mediterranée étranger (Βραβείο Μεσογείου ξενόγλωσσου βιβλίου, ένα βραβείο που έχει λάβει ο Ουμπέρτο Έκο, ο Τζον Μπάνβιλ και ο Άμος Οζ, τι τιμή λοιπόν για έναν Έλληνα συγγραφέα) και με το Βραβείο Καβάφη πριν από λίγο καιρό στην Αίγυπτο. Η σκιά του Αλεξανδρινού ποιητή στέκεται ζεστή πάνω από το βιβλίο που μιλάει για την πόλη που τον γαλούχησε και τον ανέδειξε. Μια πόλη πάντα φιλόξενη (ακόμη και στην περίοδο της πολιτικής μυωπίας και της εσωστρέφειας), κοσμοπολίτικη, αισιόδοξη και εκλεπτυσμένη, που σε αυτήν κατέφυγαν πολλοί Έλληνες ξεκινώντας πριν από εκατό και πλέον χρόνια σε αναζήτηση καλύτερης τύχης οι Ηπειρώτες όσο και άλλοι, αναζητώντας επιβίωση οι διωγμένοι από την Μ. Ασία και έδρα η Ελληνική κυβέρνηση στον πόλεμο. Από αυτήν βυζάξανε, εκεί ζυμώθηκαν και μεγαλούργησαν εξέχουσες προσωπικότητες που εκπροσωπούσαν όλες τις τέχνες και την ελίτ της Ευρωπαϊκής διανόησης. 

 


Η Αλεξάνδρεια ήταν το λίκνο του πολιτισμού στην Ευρώπη του Μεσοπολέμου, εκεί χτυπούσε η καρδιά της Μεσογείου και αποτελούσε σημείο αναφοράς για κάθε επισκέπτη που μαγευόταν από την αύρα της και την ατμοσφαιρικότητά της. Ο Ντάρελ, ο Φόρστερ, ο Τσίρκας και πολλοί άλλοι την τίμησαν και αυτή με την σειρά της τους τίμησε χαρίζοντάς τους απλόχερα την έμπνευση και την φιλοξενία της, διαπνέοντάς τους με τον μύθο του μεγάλου Στρατηλάτη που μοιάζει να την έχει στοιχειώσει και να την έχει σημαδέψει. Ο βασιλιάς Αλέξανδρος ζει και δείχνει τον δρόμο της σύζευξης. 

 


Ο συγγραφέας μέσα από υπαρκτά πρόσωπα που έζησαν στην Αλεξάνδρεια της εποχής εκείνης μας παραθέτει μία ανθρώπινη, καθημερινή και οικεία ιστορία και μας μεταφέρει νοερά στην εποχή αναδεικνύοντας την Αλεξάνδρεια ως σταυροδρόμι εμπορίου, οικονομικής ανάπτυξης, πολιτισμού αλλά και κατασκοπείας μιας και η μεσολάβηση του πολέμου και τα γεγονότα που σημάδεψαν τον ρου της παγκόσμιας ιστορίας είναι πλήρως καταγεγραμμένα μέσα από τις σελίδες του βιβλίου. Η Αλεξάνδρεια αποτελεί μία από τις λίγες αν όχι την μοναδική πόλη του Ελληνισμού που ανέδειξε μία δική της υπόσταση βασισμένη σε πνευματικές αξίες, ένα δικό της ρεύμα σε όλους τους τομείς και αυτήν την οικουμενικότητα και την πολυπολιτισμικότητα ανακαλύπτουμε σε αυτό το εξαίρετο μυθιστόρημα .  Πρόσωπα και πράγματα συμπυκνώνονται και αναλύονται με μία γραφή τέτοια που προσωπικά μου θύμισε πολύ έντονα την Μενεξεδένια Πολιτεία του Άγγελου Τερζάκη αλλά και την σπιρτάδα της γραφής του Μανόλη Καραγάτση. Με τον Στρατή Τσίρκα υπάρχει μία άλλη σύνδεση σαν οι «Μέρες Αλεξάνδρειας» να είναι το σπλάχνο που προέκυψε από την σάρκα του έργου του μεγάλου Αλεξανδρινού συγγραφέα δίχως όμως να τίθεται θέμα λογοτεχνικής σύγκρισης μιας και ο κάθε συγγραφέας καταθέτει την προσωπική του μανιέρα (όρος που χρησιμοποιείται για τους Αναγεννησιακούς καλλιτέχνες). «Μέρες Αλεξάνδρειας» και «Ακυβέρνητες Πολιτείες» ακολουθούν βίους παράλληλους. Αυτό το va et vient (πηγαινέλα) της περιήγησης στα μονοπάτια της ιστορίας, της ποίησης και της λογοτεχνίας που εκτυλίσσει με τόση μαεστρία η γραφή του Δημήτρη Στεφανάκη δείχνει να καταξίωσε την ελληνική λογοτεχνία στο εξωτερικό με την βράβευση του μετά από πολλά χρόνια και μεγάλη παραγωγή. Είναι δεδομένο το γεγονός πως το βιβλίο εκτιμήθηκε στο εξωτερικό και δη στην Γαλλία όπου μεταφράστηκε ήδη ενώ μεταφράσεις σε ισπανικά και αραβικά είναι στα σκαριά.  

 


Με τις «Μέρες Αλεξάνδρειας» το καλό μυθιστόρημα βρήκε και πάλι τον εαυτό του και την ταυτότητα του και εμείς καλούμαστε να την αναγνώσουμε. Η Αλεξάνδρεια μπορεί να μην έχει πια την αίγλη του παρελθόντος αλλά συνεχίζει να ζει στις μνήμες των Ελλήνων και εξακολουθεί να αποτελεί φάρο γνώσης φωτίζοντας τους νεότερους και θυμίζοντας στους παλαιότερους. 

 

 

     «…σαν έτοιμος από καιρό σαν θαρραλέος αποχαιρέτα την Αλεξάνδρεια που φεύγει…». Κωνσταντίνος Καβάφης («Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον» 1911)

 

 

Εκτύπωση
Περισσότερα
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.
Μια ματιά στον κόσμο της Ελίζαμπεθ Γκάσκελ - Αλέξανδρος Κεφαλάς: Κριτική βιβλίου
07.11.2016 10:31
Είναι εξαιρετικά σημαντικό να βλέπουν το φως της δημοσιότητας τέτοιου είδους βιβλία, τα οποία εντρυφούν συνοπτικά μεν, ουσιωδώς δε σε προσωπικότητες που άφησαν το δικό τους ανεξίτηλο σημάδι στην ιστορία της λογοτεχνίας. Αυτό εδώ το μικρό εγχειρίδιο είναι αφιερωμένο στη ζωή της Βρετανίδας Ελίζαμπεθ Γκάσκελ, την οποία λίγοι γνωρίζουν και ακόμα λιγότεροι έχουν διαβάσει.
Η πτώση και άλλες ιστορίες - Friedrich Dϋrrenmatt: Κριτική βιβλίου
25.10.2016 10:13
Η ανθρώπινη ιστορία χρειάζεται πολύ μελάνι για να γραφτεί και ίσως αυτό να μην είναι αρκετό. Χωρίς αμφιβολία, αυτή η ιστορία που ονομάζεται άνθρωπος, αυτό το μέγα ανεξάντλητο κεφάλαιο και τα συν αυτώ έχει τόσες εκδοχές, τόσες όψεις και τόσα τρωτά σημεία που κάθε συγγραφέας κομίζει την δική του οπτική γωνία με οδηγό τα βιώματά του και τα αναγνώσματά του.
Το βιβλίο των φανταστικών όντων - Χόρχε Λούις Μπόρχες: Κριτική βιβλίου
11.10.2016 09:59
Φανταστικά όντα στοιχειώνουν από γεννήσεως του κόσμου τις ανθρώπινες ζωές γιατί ο άνθρωπος μπροστά στη δύναμη της φύσης και στο μεγαλείο της έχει ανάγκη να εκφράσει τις φοβίες του, τις απορίες του, τις σκέψεις του με τρόπο πολλές φορές παράλογο, μεταφυσικό και υπερβολικό.
Ρομάντσο και άλλα πεζά - Μαρία Πολυδούρη: Κριτική βιβλίου
26.09.2016 10:20
"Όσο πιο πολύ αγαπάμε και τόσο πιο πολύ άσκυφτοι γινόμαστε. Όσο πιο αληθινά αγαπάμε τόσο πιο ωραία υποφέρουμε" θα γράψει σε ύφος μελαγχολικό και ποιητικό η Μαρία Πολυδούρη προς τον ποιητή Φίλιππο Κλεωνά.
Άρτουρ Σοπενχάουερ - Peter B. Lewis: Κριτική βιβλίου
16.09.2016 16:18
Είναι ελπιδοφόρο το γεγονός πως ολοένα και περισσότερο τα βιβλία φιλοσοφίας αποτελούν πόλο έλξης και πεδίο ανακάλυψης για πολλούς αναγνώστες που αναζητούν δρόμους διαφυγής και διεξόδους μέσω αυτών.
Ο Άποικος της Μάλατα - Τζόζεφ Κόνραντ: Κριτική βιβλίου
12.09.2016 10:10
Αν μπορούσε κάποιος να αποδώσει ζωγραφικά τα έργα του Κόνραντ και κυρίως το παρόν, το οποίο είναι άμεσα συνυφασμένο με την ίδια την πολυτάραχη του ζωή του Κόνραντ λόγω των διαφόρων ταξιδιών του, σίγουρα θα επέλεγε έναν πίνακα του επίσης πολυταξιδεμένου Γκωγκέν.
Τρόποι να γυρίζεις σπίτι - Alejandro Zambra: Κριτική βιβλίου
08.09.2016 10:27
"Πάντα πίστευα πως δεν είχα αληθινές αναμνήσεις απ'τα παιδικά μου χρόνια͘ πως η ιστορία μου χωράει σε λίγες γραμμές͘ ίσως και σε μία σελίδα με μεγάλα γράμματα" αναφέρει κάπου ο Χιλιανός συγγραφέας Alejandro Zambra.