Κυριακή, 26 Φεβρουαρίου 2017
Δημήτρης Στεφανάκης - Μέρες Αλεξάνδρειας (Εκδόσεις Ψυχογιός)
Δημοσίευση: Τρίτη, 24 Ιανουαρίου 2012 12:05
Δημήτρης Στεφανάκης - Μέρες Αλεξάνδρειας (Εκδόσεις Ψυχογιός)

Πολλές φορές τυχαίνει να διαβάζουμε αξιόλογα βιβλία που μας ανοίγουν νέους κόσμους και μας ερεθίζουν την σκέψη και τις αισθήσεις. Με τις «Μέρες Αλεξάνδρειας» όμως τα συναισθήματα είναι δύσκολο να εκφραστούν και να αποτυπωθούν. Οι εικόνες που μεταφέρει το βιβλίο είναι μοναδικές, θα έλεγα κινηματογραφικές, στιγματίζουν τον νου και μοιάζει ο αναγνώστης να γυρνάει εαυτόν πίσω στην μηχανή του χρόνου για να συναντήσει τους ήρωες του βιβλίου.

 

Του Γιάννη Αντωνιάδη

 


Η οικογένειά μου τυχαίνει να κατάγεται από αυτόν τον ξεχωριστό και βαπτισμένο με ιστορία χιλιάδων χρόνων τόπο. Μου είχαν μιλήσει για την Αλεξάνδρεια, έχω διαβάσει για τον Μέγα Αλέξανδρο και για την χαμένη βιβλιοθήκη αλλά διαβάζοντας αυτό το βιβλίο το καλοκαίρι ξύπνησε μέσα μου τον μύθο της πόλης που αν και δεν με γέννησε είναι ο τόπος από τον οποίο προέρχομαι. Νιώθω πως αυτό το βιβλίο χτύπησε την φλέβα των αναμνήσεών μου και αναστάτωσε τα μέχρι τώρα λογοτεχνικά μου βιώματα. Προσθέτω αυτήν την προσωπική χροιά στην περιγραφή μου γιατί πρώτη φορά έρχομαι τόσο κοντά με ένα βιβλίο σε σημείο που να ταυτίζομαι με αναμνήσεις που αν και δεν τις έζησα, τις βιώνω νοερά και ετεροχρονισμένα. Την προηγούμενη ήταν με τον «Ξένο» του Αλμπερ Καμύ στην εφηβεία μου. 

 


Οι «Μέρες Αλεξάνδρειας» επανακυκλοφόρησαν τον περασμένο Ιούνιο από τις εκδόσεις Ψυχογιός και μοιάζει να ξαναγεννήθηκαν και να ξαναγαπήθηκαν. Βραβεύτηκαν δις φέτος, με το Prix Mediterranée étranger (Βραβείο Μεσογείου ξενόγλωσσου βιβλίου, ένα βραβείο που έχει λάβει ο Ουμπέρτο Έκο, ο Τζον Μπάνβιλ και ο Άμος Οζ, τι τιμή λοιπόν για έναν Έλληνα συγγραφέα) και με το Βραβείο Καβάφη πριν από λίγο καιρό στην Αίγυπτο. Η σκιά του Αλεξανδρινού ποιητή στέκεται ζεστή πάνω από το βιβλίο που μιλάει για την πόλη που τον γαλούχησε και τον ανέδειξε. Μια πόλη πάντα φιλόξενη (ακόμη και στην περίοδο της πολιτικής μυωπίας και της εσωστρέφειας), κοσμοπολίτικη, αισιόδοξη και εκλεπτυσμένη, που σε αυτήν κατέφυγαν πολλοί Έλληνες ξεκινώντας πριν από εκατό και πλέον χρόνια σε αναζήτηση καλύτερης τύχης οι Ηπειρώτες όσο και άλλοι, αναζητώντας επιβίωση οι διωγμένοι από την Μ. Ασία και έδρα η Ελληνική κυβέρνηση στον πόλεμο. Από αυτήν βυζάξανε, εκεί ζυμώθηκαν και μεγαλούργησαν εξέχουσες προσωπικότητες που εκπροσωπούσαν όλες τις τέχνες και την ελίτ της Ευρωπαϊκής διανόησης. 

 


Η Αλεξάνδρεια ήταν το λίκνο του πολιτισμού στην Ευρώπη του Μεσοπολέμου, εκεί χτυπούσε η καρδιά της Μεσογείου και αποτελούσε σημείο αναφοράς για κάθε επισκέπτη που μαγευόταν από την αύρα της και την ατμοσφαιρικότητά της. Ο Ντάρελ, ο Φόρστερ, ο Τσίρκας και πολλοί άλλοι την τίμησαν και αυτή με την σειρά της τους τίμησε χαρίζοντάς τους απλόχερα την έμπνευση και την φιλοξενία της, διαπνέοντάς τους με τον μύθο του μεγάλου Στρατηλάτη που μοιάζει να την έχει στοιχειώσει και να την έχει σημαδέψει. Ο βασιλιάς Αλέξανδρος ζει και δείχνει τον δρόμο της σύζευξης. 

 


Ο συγγραφέας μέσα από υπαρκτά πρόσωπα που έζησαν στην Αλεξάνδρεια της εποχής εκείνης μας παραθέτει μία ανθρώπινη, καθημερινή και οικεία ιστορία και μας μεταφέρει νοερά στην εποχή αναδεικνύοντας την Αλεξάνδρεια ως σταυροδρόμι εμπορίου, οικονομικής ανάπτυξης, πολιτισμού αλλά και κατασκοπείας μιας και η μεσολάβηση του πολέμου και τα γεγονότα που σημάδεψαν τον ρου της παγκόσμιας ιστορίας είναι πλήρως καταγεγραμμένα μέσα από τις σελίδες του βιβλίου. Η Αλεξάνδρεια αποτελεί μία από τις λίγες αν όχι την μοναδική πόλη του Ελληνισμού που ανέδειξε μία δική της υπόσταση βασισμένη σε πνευματικές αξίες, ένα δικό της ρεύμα σε όλους τους τομείς και αυτήν την οικουμενικότητα και την πολυπολιτισμικότητα ανακαλύπτουμε σε αυτό το εξαίρετο μυθιστόρημα .  Πρόσωπα και πράγματα συμπυκνώνονται και αναλύονται με μία γραφή τέτοια που προσωπικά μου θύμισε πολύ έντονα την Μενεξεδένια Πολιτεία του Άγγελου Τερζάκη αλλά και την σπιρτάδα της γραφής του Μανόλη Καραγάτση. Με τον Στρατή Τσίρκα υπάρχει μία άλλη σύνδεση σαν οι «Μέρες Αλεξάνδρειας» να είναι το σπλάχνο που προέκυψε από την σάρκα του έργου του μεγάλου Αλεξανδρινού συγγραφέα δίχως όμως να τίθεται θέμα λογοτεχνικής σύγκρισης μιας και ο κάθε συγγραφέας καταθέτει την προσωπική του μανιέρα (όρος που χρησιμοποιείται για τους Αναγεννησιακούς καλλιτέχνες). «Μέρες Αλεξάνδρειας» και «Ακυβέρνητες Πολιτείες» ακολουθούν βίους παράλληλους. Αυτό το va et vient (πηγαινέλα) της περιήγησης στα μονοπάτια της ιστορίας, της ποίησης και της λογοτεχνίας που εκτυλίσσει με τόση μαεστρία η γραφή του Δημήτρη Στεφανάκη δείχνει να καταξίωσε την ελληνική λογοτεχνία στο εξωτερικό με την βράβευση του μετά από πολλά χρόνια και μεγάλη παραγωγή. Είναι δεδομένο το γεγονός πως το βιβλίο εκτιμήθηκε στο εξωτερικό και δη στην Γαλλία όπου μεταφράστηκε ήδη ενώ μεταφράσεις σε ισπανικά και αραβικά είναι στα σκαριά.  

 


Με τις «Μέρες Αλεξάνδρειας» το καλό μυθιστόρημα βρήκε και πάλι τον εαυτό του και την ταυτότητα του και εμείς καλούμαστε να την αναγνώσουμε. Η Αλεξάνδρεια μπορεί να μην έχει πια την αίγλη του παρελθόντος αλλά συνεχίζει να ζει στις μνήμες των Ελλήνων και εξακολουθεί να αποτελεί φάρο γνώσης φωτίζοντας τους νεότερους και θυμίζοντας στους παλαιότερους. 

 

 

     «…σαν έτοιμος από καιρό σαν θαρραλέος αποχαιρέτα την Αλεξάνδρεια που φεύγει…». Κωνσταντίνος Καβάφης («Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον» 1911)

 

 

Εκτύπωση
Περισσότερα
Φαμπέρ Ο καταστροφέας - Tristan Garcia: Κριτική βιβλίου
20.02.2017 10:07
"Ίσως να ξαναγυρίσει, αλλά δεν είναι πια εδώ. Η ανάμνησή του ξεθωριάζει. Κάτι δικό του μιλάει μέσα μου και με βάζει κατά καιρούς ακόμα σε πειρασμό, όταν κάθομαι στο τραπέζι μου και γράφω. Ζει στα βιβλία μου. Εκεί μόνο, κατά τα άλλα έχει τελειώσει ͘ με στοίχειωσε και με παράτησε" γράφει ο συγγραφέας κλείνοντας την κουρτίνα της αφήγησής του και το μάτι στον ήρωά του Φάμπερ.
Τα αστέρια του Σίντι Μουμέν - Mahi Binebine: Κριτική βιβλίου
13.02.2017 12:08
Η Κόλαση ίσως να απέχει μόλις λίγο από τον επικαλούμενο Παράδεισο, έναν όροφο, ένα τετράγωνο, λίγα χιλιόμετρα, ποιος μπορεί να ξέρει! Μπορεί πάλι ο Παράδεισος για κάποιον να είναι η Κόλαση που εύχεται για τον διπλανό του και τότε γεμίζει με χαρά από το μίσος που νιώθει, ανθρώπινο και αυτό αν και δυστυχώς ακραίο.
1913, Η χρονιά πριν από τη θύελλα - Florian Illies: Κριτική βιβλίου
31.01.2017 10:08
Δεν είναι τυχαίο που ο συγγραφέας αποφάσισε να αφιερώσει ένα ολόκληρο βιβλίο σε αυτή την χρονιά. Το 1913 είναι πράγματι μια χρονιά ορόσημο για τα ευρωπαϊκά δρώμενα, είναι μια χρονιά πέρα για πέρα κομβική, σημαδιακή και χαρακτηριστική για όλα αυτά που έμελλε να επακολουθήσουν.
Η ιστορία μιας ώρας και άλλα διηγήματα - Κέιτ Σοπέν: Κριτική βιβλίου
17.01.2017 10:09
Η Μπερτ Μοριζό υπήρξε από τις πρώτες γυναίκες ζωγράφους του ιμπρεσιονισμού, η οποία ούτε λίγο ούτε πολύ απεικόνισε στους πίνακές της, τους τολμηρούς για την εποχή, μία γυναίκα ελεύθερη, ανεξάρτητη, σίγουρη για τον εαυτό της και μακριά από την αντρική επίβλεψη και πίεση.
Η ώρα του αστεριού - Κλαρίσε Λισπέκτορ: Κριτική βιβλίου
09.01.2017 12:45
Η γέννηση ενός έργου λογοτεχνικού κρύβει μυστήριο, αν δε κρύβει και πόνο, ταλαιπωρία και ανηφορίζει έναν Γολγοθά, τότε καθίσταται έργο που αντέχει στον χρόνο. Δεν είναι σε καμία περίπτωση μία τυπική διαδικασία ή μία υπόθεση απλή αν ο συγγραφέας παλεύει με τον εσώτερο κόσμο του, το σύμπαν του, τον ψυχισμό του.
Μια από τις δύο - Ντανιέλ Σάδα: Κριτική βιβλίου
20.12.2016 10:37
Η Αδριάνα Χιμένες Γκαρσία στην τελευταία φράση στο επίμετρο του βιβλίου γράφει: "Του φαινόταν αδύνατο να γίνει κανείς συγγραφέας χωρίς να έχει αυτί ͘ του ήταν ασύλληπτο να είναι κανείς καλός αφηγητής χωρίς να έχει διαβάσει ποίηση". Αυτά τα λόγια αντανακλούν την πολύ ιδιαίτερη προσωπικότητα και την φιλοσοφία του συγγραφέα περί συγγραφής, ο κόσμος των λέξεων δεν συνάδει με τον κοινό παρονομαστή.
Το μάτι - Vladimir Nabokov: Κριτική βιβλίου
05.12.2016 10:34
"Το θέμα στο Μάτι είναι μία έρευνα που οδηγεί τον πρωταγωνιστή μέσα από έναν κυκεώνα από καθρέφτες στη συγχώνευση δίδυμων εικόνων". Αυτά γράφει ο συγγραφέας στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου όπου και αναλύει την φιλοσοφία πίσω από την σύλληψη της ιδέας για το Μάτι.
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.