Κυριακή, 11 Δεκεμβρίου 2016

Χαρακτική: Μια ιδιαίτερη τέχνη. Μιχάλης Αρφαράς

Χαρακτική: Μια ιδιαίτερη τέχνη. Μιχάλης Αρφαράς

 Η Χαρακτική είναι μία καλλιτεχνική έκφραση στην οποία συμμετέχουν με όλες τις δυνάμεις τους το πνεύμα και το χέρι, η έμπνευση και η μαστοριά. Γι’ αυτό το τελικό καλλιτεχνικό προϊόν είναι τόσο ευαίσθητο στις ραγδαίες εξελίξεις της τέχνης και της τεχνολογίας...
 

Ο όρος Χαρακτικό έχει ξεπεράσει σήμερα την κυριολεκτική σημασία του και περιλαμβάνει κάθε πρωτότυπο έντυπο καλλιτεχνικό έργο , τυπωμένο από μήτρες  που δημιουργεί ο ίδιος ο καλλιτέχνης.
Στην καλλιτεχνική ξυλογραφία (Υψιτυπία) και χαλκογραφία (Βαθυτυπία) υπήρχε πράγματι χάραξη με εργαλεία ή οξέα. Ήδη όμως η λιθογραφία (Επιπεδοτυπία) άρχισε με την εμφάνισή της να εισάγει αλλαγές στην αντίληψη της χαρακτικής, τις οποίες συνέχισε η μεταξοτυπία (Διατυπία). Οι υψιτυπικά τυπωμένες εικόνες, ανεξάρτητα αν προέρχονται από μήτρες λινολαίου (Λινογραφία) η ξύλου (ξυλογραφία), είναι ελαφρά ανάγλυφες και έχουν διαφυλάξει, ιδιαίτερα έντονα, τα χαρακτηριστικά της χάραξης από το μαχαίρι και τη γούζα του καλλιτέχνη. Η βαθυτυπία χαρακτηρίζεται από την δυνατότητα χάραξης σε χάλκινες (Χαλκογραφία) η άλλες χαράξιμες πλάκες, των οποίων η εκτύπωση έχει σαν αποτέλεσμα την αναπαραγωγή λεπτών γραμμικών σχεδίων (οξυγραφία) και ευαίσθητων γκρίζων τόνων (ακουατίντα). Η λιθογραφία (Επιπεδοτυπία) είναι η κατ’ εξοχήν σχεδιαστική τεχνική. Εδώ ο καλλιτέχνης σχεδιάζει στην λεία επιφάνεια μίας ειδικής πέτρας. Με την λιθογραφία δημιουργούνται έντυπα σχέδια που ξεχωρίζουν για τον παστέλ χαρακτήρα τους. Τυπώματα που φέρουν μνήμες από σχέδια με μελάνη είναι επίσης χαρακτηριστικά για την λιθογραφία. Η μεταξοτυπία (Διατυπία)  είναι η τεχνική που αποδίδει μεγάλες, πλακάτες, έντονα χρωματικές επιφάνειες. Η δυνατότητα εκτύπωσης φωτογραφικών στοιχείων με την μέθοδο της μεταξοτυπίας, προσθέτει ένα νέο πεδίο εικαστικής έκφρασης στις προϋπάρχουσες ικανότητες της χαρακτικής δημιουργίας.                                                                                                                                  
Αν αυτά συνέβαιναν στην εποχή των παραδοσιακών τεχνικών, φαντασθείτε τι συμβαίνει σήμερα, στην εποχή των ηλεκτρονικών υπολογιστών με τις πρωτοποριακές εκτυπωτικές  δυνατότητες τους. Ορισμένες αξίες όμως είναι διαχρονικές και αχειραγώγητες από τις τεχνολογικές εξελίξεις. Βεβαίως, το μέσο ορίζει την καλλιτεχνική έκφραση. Αυτό άλλωστε έκανε η λιθογραφία, η οποία εμφάνισε πιο ζωγραφική τη ματιά των χαρακτών, αλλά και η μεταξοτυπία, η οποία παρουσίασε πολύχρωμη την έμπνευσή τους. Οι ηλεκτρονικές μέθοδοι  πιστεύω θα εμπλουτίσουν και αυτές με την σειρά τους την χαρακτική εικόνα μέσα από τις πολυδιάστατες εκφραστικές δυνατότητες που διαθέτουν. Όμως τίποτα δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον δημιουργό και την έμπνευσή του. Η συμμετοχή του στο δημιουργικό γίγνεσθαι αποτελεί το μέτρο που καθορίζει το βαθμό αυθεντικότητας του έργου του. Σε αυτή τη βάση στηρίζεται και κτίζεται η καλλιτεχνική αξία του έργου.
Ο όρος Χαρακτικό παραπέμπει σήμερα στην έντυπη εικαστική εικόνα, την οποία εμπνεύσθηκε και τύπωσε ο καλλιτέχνης από εκτυπώσιμες μήτρες που δημιούργησε ο ίδιος. Το χαρακτικό παραμένει αυθεντικό και όταν τυπώνεται σε ειδικευμένα εργαστήρια με την άμεση επίβλεψη  και συνεργασία του καλλιτέχνη.

Info: Ο Μιχάλης Αρφαράς γεννήθηκε στην Αθήνα το 1954. Σπούδασε στην Κρατική Ανωτάτη Σχολή Εικαστικών Τεχνών Braunschweig στη Γερμανία. Το 1980 πήρε βραβείο χαρακτικής της Κάτω Σαξωνίας και το 1988 το βραβείο AICA Ευρώπης. Από το 2006 είναι καθηγητής και διευθυντής του τομέα «Χαρακτική» στην Α.Σ.Κ.Τ. της Αθήνας. Έχει παρουσιάσει το έργο του με ατομικές εκθέσεις σε γκαλερί και μουσεία στην Ευρώπη και την Ελλάδα, και έχει συμμετάσχει στις διεθνείς μπιενάλε χαρακτικής και φεστιβάλ πειραματικού κινηματογράφου. 
 

Σχετικές ειδήσεις
Αλέξης Βερούκας: Καλλιτέχνες αναλώσιμοι ή Τέχνη της ανακύκλωσης - Η περίπτωση CREMONINI / DOIG
22.08.2016 16:51
Με τις φροντίδες για την έκθεση έργων του Λεονάρντο Κρεμονίνι από ελληνικές συλλογές στο ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΥΔΡΑΣ, βλέποντας ξανά μετά από αρκετό καιρό πίνακες που είχαν στοιχειώσει την καλλιτεχνική εξέλιξη της νεότητας πολλών από τους Έλληνες συναδέλφους μου, σκέφτομαι:
Γρηγόρης Χατζηιωαννίδης: Sterna Art Project 2016
03.08.2016 12:30
Το Sterna Art Project έχει σχεδιαστεί ως ένας ενεργός χώρος συγκέντρωσης καλλιτεχνών. Από το 2014, ο οργανισμός δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη γεωγραφική θέση της Νισύρου και προωθεί τη σύνδεση μεταξύ των καλλιτεχνών και του νησιού. Τα διεπιστημονικά του προγράμματα φιλοξενίας και εκθέσεων έχουν στόχο την προώθηση και την ανάπτυξη της δημιουργικής καλλιτεχνικής έκφρασης με την παράλληλη αμφισβήτηση των αντιλήψεων για το τι συνιστά σύγχρονη εικαστική κουλτούρα.
Ανθρώπινα ίχνη & μορφές στο Μουσείο Μπενάκη
25.05.2016 12:15
Στην έκθεση Ανθρωπογραφές. Η έννοια του εκμαγείου στην τέχνη στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς, παρουσιάζονται έργα φοιτητών του εργαστηρίου Γυψοτεχνίας- Χαλκοχυτικής της ΑΣΚΤ. Τα έργα είναι αποτέλεσμα της μαθητείας τους στο εργαστήριο κατά την τελευταία τριετία, υπό την καθοδήγηση του γλύπτη-επίκουρου καθηγητή της ΑΣΚΤ, Μάρκου Γεωργιλάκη.
Κωνσταντίνος Πάτσιος: Kunst macht frei - H τέχνη ελευθερώνει
15.04.2016 13:38
Μεγάλωσα και ζω στη Κηφισιά, την οποία θα ονόμαζα Βαυαρία των Αθηνών, τόσο για τη βλάστηση και τα υπόγεια ρεύματα, όσο και για τους πύργους και τα κατάλοιπα της κεντροευρωπαϊκής αισθητικής. Η τέχνη με γοήτευε από πολύ νεαρή ηλικία, αλλά η συστηματική και καθημερινή μου ενασχόληση με τη ζωγραφική ξεκίνησε στα 18, όταν βρέθηκα με υποτροφία στην κεντρική Γαλλία στο Πουατιέ. Οι τακτικές επισκέψεις μου στο Παρίσι, στο κέντρο Georges Pompidou και η επαφή με το έργο του Marcel Duchamp, του Francis Picabia και άλλων Γάλλων ντανταϊστών υπήρξε καθοριστική για την πορεία μου.
Δημήτρης Τάταρης: Δημιουργική διαδικασία και μοναχικότητα
12.02.2016 14:38
Αυτό που μου προσφέρει η τέχνη, μέσα από την δημιουργική διαδικασία, είναι η μοναχικότητα και όχι η μοναξιά, η απόλυτη χωρίς περιορισμούς ελευθερία έκφρασης.