Τετάρτη, 7 Δεκεμβρίου 2016

Τσέζαρις Γκραουζίνις: Η τέχνη πρέπει να μαρτυρά την υπερβατική πλευρά της ζωής

Τσέζαρις Γκραουζίνις: Η τέχνη πρέπει να μαρτυρά  την υπερβατική πλευρά της ζωής

Το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος παρουσιάζει στην Πειραματική Σκηνή της Μονής Λαζαριστών το έργο «Déjà vu», σε σκηνοθεσία Τσέζαρις Γκραουζίνις. Πρόκειται για μια κωμική

ιστορία, εμπνευσμένη από μοτίβα έργων του Φραντς Κάφκα. Ο γνωστός στην Ελλάδα Λιθουανός σκηνοθέτης, μιλά στο Culturenow.gr για την παράσταση , τη σκηνοθεσία του αλλά και τον Κάφκα. Καταθέτει μέσα από τα λόγια του, προβληματισμούς για τις έννοιες τέχνη – πολιτισμός – εμπορευματοποίηση και υποστηρίζει πως όσο σκοτεινό και αν μοιάζει το παρόν, εκείνος διαβλέπει το συναρπαστικό και ευτυχισμένο μέλλον μέσα από τα μάτια του μικρού του γιου…

 

 

Συνέντευξη: Μαριάννα Παπάκη

 

 

CultureNow.gr: “Déjà vu” ονομάζεται το νέο έργο που σκηνοθετείτε στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Μιλήστε μας λίγο για την ιδέα αυτής της παράστασης και ποια έργα του Κάφκα «χρησιμοποιήσατε» για την πραγματοποίησή της;

Τσέζαρις Γκραουζίνις: Έξι χαρακτήρες ξυπνούν πάνω στη σκηνή του θεάτρου. Δεν έχουν ιδέα για το πού είναι και ούτε για το πώς κατέληξαν εκεί. Βλέπουν τους θεατές που τους παρακολουθούν και περιμένουν, όπως είναι προφανές, να ξεκινήσει κάποια παράσταση. Αυτή ήταν η βασική ιδέα για αυτή την παράσταση. Αυτή την ιδέα την επεξεργαζόμουν στο μυαλό μου για αρκετό καιρό, χωρίς να έχω μια αίσθηση για το πώς θα μπορούσα να την εντάξω στο πλαίσιο μιας συγκεκριμένης θεατρικής ιστορίας. Έτσι, θυμήθηκα κάποια έργα του Franz Kafka. Τα έργα του με βοήθησαν να αναπτύξω την αρχική μου ιδέα.

Γράφοντας το έργο Déjà vu, «χρησιμοποίησα» το τελευταίο κεφάλαιο από το έργο του Κάφκα «America» και  το διήγημά του «Fratricide» («Αδελφοκτονία»). Αλλά δεν ήταν μέσα στις επιθυμίες μου να μεταφράσω ή να αποδώσω τον Κάφκα. Περισσότερο συγκεντρώθηκα στο να δημιουργήσω κάποιο είδος ενός δικού μου μικρού σκηνικού σύμπαντος.

 

 

Cul.N.: “Déjà vu”: Μπορείτε να μας εξηγήσετε τον τίτλο της παράστασης;

Τσ.Γκρ.: Déjà vu είναι η αίσθηση που έχει κάποιος πως έχει ήδη δει ή βιώσει στο παρελθόν μια τρέχουσα κατάσταση, ακόμα και αν οι συγκεκριμένες συνθήκες της προηγούμενης εμπειρίας του ίδιου γεγονότος δεν είναι εξακριβωμένες ή τις έχει φανταστεί. Η εμπειρία του déjà vu συνήθως συνοδεύεται από μία συγκλονιστική αίσθηση οικειότητας και επίσης μια αίσθηση «υπερφυσικού», «παράξενου», «απόκοσμου».

Η παράσταση είναι στην πραγματικότητα ένα είδος φόρου τιμής στο ίδιο το θέατρο και σε όλους τους ηθοποιούς – και σε όσους ζουν και σε όσους έχουν φύγει από τη ζωή. Με μια αίσθηση του χιούμορ, μπορώ να παραδεχτώ πως το φαινόμενο του déjà vu είναι πολύ χαρακτηριστικό για τις ζωές των ανθρώπων που είναι ή ήταν αφιερωμένες στο θέατρο.

 

 

 

Cul.N.: Ποιος είναι ο Κάφκα για εσάς και γιατί πολλοί σκηνοθέτες προτιμούν τον «μη – θεατρικό» Κάφκα από κάποιον άλλο θεατρικό συγγραφέα; Είναι πρόκληση;

Τσ.Γκρ.: Για μένα ο Κάφκα δεν είναι μόνο ένας από τους καλύτερους συγγραφείς  αλλά και ένας από τους πιο εμπνευσμένους. Το να καταπιάνομαι με τα έργα του στο θέατρο, για μένα είναι περισσότερο ευχαρίστηση παρά πρόκληση επειδή βλέπω μεγάλο ποσοστό θεατρικότητας σε αυτόν τον παράξενο κόσμο που έχει δημιουργήσει. 

 

 

Cul.N.: Είστε από τη Λιθουανία και έχετε μια στενή σχέση με την Ελλάδα ως σκηνοθέτης. Πότε ήταν η πρώτη φορά που ήρθατε στην Ελλάδα για να συνεργαστείτε με μια θεατρική ομάδα; Ποιος ήταν ο καλλιτέχνης που σας κάλεσε, ποια ήταν τα συναισθήματά σας όταν σας έγινε εκείνη η πρόταση και ποιες οι προσδοκίες σας;

Τσ.Γκρ.: Το 2004 ο Έλληνας σκηνοθέτης και παραγωγός, Δημήτρης Τάρλοου, επισκέφτηκε το Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου  «Sirenos» στη Βίλνα (Βίλνιους) στη Λιθουανία, όπου παρουσιάζονταν δύο από τις παραστάσεις μου. Του άρεσαν, συναντηθήκαμε και με προσκάλεσε να συνεργαστούμε στο θέατρό του στην Αθήνα. Έτσι λοιπόν, το 2006, παρουσιάσαμε στο θέατρο «Πορεία» την παράσταση «Δάφνις και Χλόη».


Δεν θυμάμαι αν είχα κάποιες ιδιαίτερες προσδοκίες ερχόμενος στην Ελλάδα – απλώς περιέργεια. Αλλά την πρώτη νύχτα που είχα φτάσει στην Αθήνα, στάθηκα στο μπαλκόνι του ξενοδοχείου μου και φαινόταν το φως πάνω από τα βουνά γύρω από την Αττική. Μια λάμψη δραματικά όμορφη… μια σχεδόν υπερφυσικά σιωπηλή λάμψη! «Οι Θεοί του Ολύμπου με καλωσορίζουν. Είναι θετικοί» Ακόμα θυμάμαι αυτή την αστεία σκέψη που πέρασε από το μυαλό μου εκείνη τη βραδιά.

 

 

Cul.N.: Πώς είναι οι θεατρικές συνθήκες στη χώρα σας; Αναγνωρίζετε ομοιότητες μεταξύ των δύο χωρών (Ελλάδας – Λιθουανίας) ως προς τη θεατρική κατάσταση αυτή την εποχή; (συγκριτικά με άλλες Ευρωπαϊκές χώρες).

Τσ.Γκρ.: Αξιολύπητη και οικτρή εμπορευματοποίηση του θεάτρου όσο δεν πάει… όπως στην Ελλάδα παρεμπιπτόντως. Είναι μια προσωρινή κατάσταση, έτσι πιστεύω επειδή ακόμα και ο καταναλωτισμός έχει τα όριά του. Η χαρμόσυνη έκβαση έρχεται σύντομα, το νιώθω στον αέρα.

 

 

Cul.N.: Σας αρέσει να ταξιδεύετε με σκοπό να επισκεφτείτε Θεατρικά Φεστιβάλ και ποια είναι η γνώμη σας για την ευκαιρία που έχει το κοινό του θεάτρου σήμερα σε σχέση με την πρόσληψη επιρροών και ερεθισμάτων από το εξωτερικό; 

Τσ.Γκρ.: Τον τελευταίο καιρό δεν έχω αρκετό ελεύθερο χρόνο να επισκέπτομαι θεατρικά φεστιβάλ. Πάω μόνο όταν είμαι καλεσμένος να παρουσιάσω τις παραστάσεις μου. Σε όλη την Ευρώπη σε διαφορετικά φεστιβάλ κάποιος μπορεί να δει αρκετές φορές τις ίδιες δουλειές. Έτσι, αφήνω τον εαυτό μου να καταλήξει σε κάποια προσωπικά συμπεράσματα.

Το μη εμπορικό θέατρο παλεύει να αποδείξει τη σπουδαιότητά του. Ψάχνει μέσα στα κοινωνικά προβλήματα και καταδεικνύει τις προκλητικές πολιτικές θέσεις (παρόλα αυτά, οφείλω να σημειώσω εδώ, ότι δύσκολα έχω γνωρίσει ανθρώπους περισσότερο οπορτουνιστές από εκείνους που εκπροσωπούν το θεσμό του θεάτρου). Είναι επίσης πολύ δημοφιλές το να ψάχνει κανείς στους σωρούς των σκουπιδιών της ιστορίας σα να προσπαθεί να εμβολιάσει το δάχτυλό του με ένα κομμάτι σπασμένου γυαλιού. Με άλλα λόγια, το θέατρο γίνεται ένα είδος καταστήματος μεταχειρισμένων,  που πουλάει θέματα τα οποία έχουν ήδη εκμεταλλευτεί τα ΜΜΕ για πολύ καιρό.


Με όλο τον σεβασμό στις διαφορετικές απόψεις, πρέπει να παραδεχτώ ότι αυτό το είδος θεάτρου είναι το λιγότερο ενδιαφέρον για εμένα. Δεν έχω αμφιβολία παρόλα αυτά ότι το θέατρο πρέπει να παρουσιάζει ποικιλία: Πρέπει να είναι όλα και τίποτα, εκτός από βαρετό. Έχοντας αυτή τη σκέψη κατά νου, ψηφίζω το θέατρο που μιλά στην ψυχή του ανθρώπου αναζητώντας την ομορφιά. Και αν ίσως  κατηγορηθώ για τάση φυγής από την πραγματικότητα, θα είμαι ευχαριστημένος, καθώς η διαφυγή από τον κόσμο που ζούμε, μετατρέπεται όσο περνά ο καιρός σε μέγα προτέρημα.

 

 

 

Cul.N.: Θαυμάζετε κάποιον σύγχρονο σκηνοθέτη και για ποιους λόγους; Θυμάστε κάποια παράστασή του που σας εντυπωσίασε;

Τσ.Γκρ.: Είμαι πάντα περίεργος να δω τη νέα δουλειά ενός Λιθουανού σκηνοθέτη, του Eimuntas Nekrošius (Nekroshius). Δεν ανεβάζει απλώς τα έργα στη σκηνή- αλλά διατηρεί συνεχώς τον δικό του μοναδικό κόσμο στη σκηνή. Μ’ αρέσει ο κόσμος του. Κάποιες δουλειές των Tadashi Suzuki, Krystian Lupa και  Jan Lauwers επίσης μου έχουν αφήσει δυνατές εντυπώσεις . Τέλος σημαντικό ερέθισμα για μένα ήταν οι δουλειές αλλά και κάποιες από τις θέσεις του Tadeusz Kantor (ο οποίος πέθανε πριν αρκετά χρόνια).

 

 

Cul.N.: Σχεδιάζετε το μέλλον; Ή το μέλλον είναι η μόνη παράσταση την οποία δεν μπορούμε να σκηνοθετήσουμε;

Τσ.Γκρ.: Προσπαθώ να μην κάνω σχέδια, όσο αυτό είναι δυνατόν βέβαια. Για μένα ο σχεδιασμός του μέλλοντος σχετίζεται με την ανοησία.

 

 

Cul.N.: Πώς διαβλέπετε το μέλλον του κόσμου; Είστε αισιόδοξος ή απαισιόδοξος και ποιος ο ρόλος του θεάτρου και γενικότερα του πολιτισμού στη βελτίωσή του;

Τσ.Γκρ.: Δεν μου αρέσει όλο αυτό που ονομάζουμε «πολιτισμός», επειδή έχει καταλήξει να περιλαμβάνει ό, τι παράγεται για να πωληθεί και να μη φέρει τίποτε άλλο εκτός από το κέρδος. Αλλά πιστεύω στην τέχνη. Στο μυαλό μου η τέχνη πρέπει καταθέτει, να μαρτυρά την υπερβατική πλευρά της ζωής και του κόσμου και να διεγείρει το μυαλό με μεταφυσικές αναζητήσεις.


Όπως και να’ χει, το μέλλον διαφαίνεται συναρπαστικό και ευχάριστο, χωρίς αμφιβολία, το βλέπω στα μάτια του μικρού μου γιου, του μωρού μου.

 

 

Cul.N.: Μετά το  “Déjà vu”, ποιο είναι το επόμενο βήμα σας ;

Τσ.Γκρ.: Θα ανεβάσω ένα έργο με το οποίο καταπιάνομαι ξανά. Πρόκειται για τη μαύρη κωμωδία –μονόλογο με τον τίτλο «De Sade - to Justine», έργο που  έγραψα και σκηνοθετώ εγώ και ερμηνεύει η Μάρω Παπαδοπούλου. Το έργο θα κάνει πρεμιέρα στις 4 Απριλίου, εδώ στην Αθήνα, στο θέατρο Φούρνος. Η παράσταση θα διαρκέσει μέχρι τις 25 Μαΐου 2011.


Περιλαμβάνει τα καλύτερα και πιο σημαντικά σημεία της παράδοξης φιλοσοφίας του Μεγάλου Μαρκήσιου.
Όλος ο σαρκασμός της παράστασης έχει στόχο τα νεοφιλελεύθερα ήθη και την ιδεολογία της σημερινής κρυπτοφασιστικής νέας τάξης του κόσμου.

 

 

 

Διαβάστε επίσης: http://www.culturenow.gr/Theatre/Déjà_Vu_από_το_Κρατικό_Θέατρο_Βορείου_Ελλάδος_.html

Σχετικές ειδήσεις
Γεωργία Μαυραγάνη: Δουλειά μου είναι να αναδείξω την τέχνη που μαρτυρεί η ίδια η ζωή
26.09.2016 17:26
Η επιτυχημένη παραγωγή του Μικρού Θεάτρου Αγρινίου «Από πρώτο χέρι – Μια παράσταση για τα καπνά», μετά από μια σειρά παρουσιάσεων με μεγάλη αποδοχή σε Αγρίνιο, Αθήνα και Θεσσαλονίκη, επανέρχεται για λίγες μόνο παραστάσεις στο θησείον, ΕΝΑ ΘΕΑΤΡΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΕΧΝΕΣ. Με αυτή την αφορμή, η Γεωργία Μαυραγάνη μας μίλησε «από πρώτο χέρι» για τους βασικούς θεματικούς άξονες της παράστασης που «χτίστηκε» με υλικά πραγματικές μνήμες και πολύτιμες εμπειρίες, για τις παιδικές αναμνήσεις της από την πατρογονική γη που «μυρίζουν» καπνό, καθώς και για τις πρώτες αντιδράσεις του κοινού του Αγρινίου, τις οποίες δεν θα ξεχάσει ποτέ.
Περικλής Μουστάκης: Η Παλαιά Διαθήκη ενέχει σπερματικά την όλη κατάσταση του ανθρώπου
23.09.2016 15:40
Τα «Οστέα Ξηρά Σφόδρα», μια ιδιαίτερη παράσταση που στήθηκε με αφορμή ένα όραμα του προφήτη Ιεζεκιήλ, παρουσιάζεται και πάλι στο Θέατρο της οδού Κυκλάδων, υπό τη σκηνοθετική μπαγκέτα του Περικλή Μουστάκη. Στην συνέντευξη που μας παραχώρησε, ο σημαντικός ηθοποιός και σκηνοθέτης, μας μιλά για την διαδικασία σύνθεσης της παράστασης και τις ενδιαφέρουσες προεκτάσεις της και τους σχολιασμούς που αφορούν την εποχή μας.
Χρίστος Στυλιανού: Ο κάθε πολίτης έχει ευθύνη για τη σωστή και ουσιαστική λειτουργία της δημοκρατίας
11.07.2016 13:07
Οι «Επτά επί Θήβας» του Αισχύλου, μια εξαιρετικά δυνατή πολιτική τραγωδία, είναι η καλοκαιρινή παραγωγή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, που συμμετέχει στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Η παράσταση ανεβαίνει σε μια νέα, σύγχρονη μετάφραση του ποιητή Γιώργου Μπλάνα και σε σκηνοθεσία του διεθνούς φήμης Λιθουανού σκηνοθέτη Τσέζαρις Γκραουζίνις. Ο Χρίστος Στυλιανού, που ερμηνεύει –σε διπλή διανομή με τον Γιάννη Στάνκογλου- τον ρόλο του Ετεοκλή, μας μίλησε για την επίκαιρη τραγωδία του Αισχύλου, τον ήρωά του, τη συνεργασία με τον Τσέζαρις Γκραουζίνις, τη σκηνική συνύπαρξή με τον Γιάννη Στάνκογλου, ενώ δεν παρέλειψε να εκφράσει την άποψή του για τα χρόνια προβλήματα των απλήρωτων εργαζομένων και τα οικονομικά βάρη του παρελθόντος τα οποία «πρέπει να αφήσει πίσω του» το σπουδαίο Κρατικό Θέατρο της Βόρειας Ελλάδας.
Σοφία Βγενοπούλου: Τα νέα παιδιά δεν πρέπει στιγμή να πάψουν να παλεύουν
22.04.2016 10:50
Το 6ο Φεστιβάλ Εφηβικού Θεάτρου, μία διοργάνωση της Στέγης και της πρωτοπόρας στο εφηβικό θέατρο ομάδας Grasshopper Youth, συνεχίζει και εξελίσσει την ιδέα ενός θεάτρου από και για εφήβους και νέους κάθε ηλικίας. Η Στέγη υποδέχεται φέτος στη Μικρή Σκηνή της για 5η συνεχόμενη χρονιά τους νέους, οι οποίοι, στο πλαίσιο της θεματικής «Κλασική Πρωτοπορία», “προτείνουν τις δικές τους προσεγγίσεις σε σημαντικά έργα της παγκόσμιας γραμματείας”, όπως μας λέει η σκηνοθέτης, παιδοψυχίατρος και καλλιτεχνική υπεύθυνη της Grasshopper-Youth, Σοφία Βγενοπούλου.
Killing the fly: Η Αγγελική του τότε και του σήμερα δίνει ένα μάθημα ζωής!
07.04.2016 16:29
Την συγκλονιστική ιστορία της Αγγελικής Ματθαίου, μιας προσφυγοπούλας από τις Νέες Φώκαιες της Σμύρνης, όπως η ίδια την κατέγραψε σε ένα γράμμα της που δημοσιεύθηκε στις εφημερίδες, αποφάσισε να μεταφέρει επί σκηνής η ομάδα Killing The Fly μέσα από την παράσταση “Αγγελική”. Μετά την επιτυχημένη περιοδεία της σε Κρήτη και ηπειρωτική Ελλάδα, η “Αγγελική” τους θα παρουσιαστεί από 8 Απριλίου στο Δώμα του Θεάτρου του Νέου Κόσμου. Με αυτή την αφορμή, τα δύο μέλη της ομάδας (Κατερίνα Δαμβόγλου, Robin Beer) μας μίλησαν για την παράσταση και τους τρόπους που προσέγγισαν σκηνικά το οδοιπορικό της Αγγελικής, ενώ δεν παρέλειψαν να αναφερθούν στον ζωτικής σημασίας ρόλο των καλλιτεχνών και του θεάτρου μέσα στους δύσκολους καιρούς που βιώνουμε, στο μείζον ζήτημα της προσφυγιάς, καθώς και στις πολλές “Αγγελικές” του σήμερα που δίνουν ένα σημαντικό μάθημα ζωής.